Gan bobl ifanc ar gyfer pobl ifanc

Fe wnaethon ni weithio i ddatblygu fideo gan bobl ifanc ar gyfer pobl ifanc. Mae’r grŵp y buom yn gweithio gyda yn cwrdd yn wythnosol ac yn cynnig cyfle i bobl ifanc a phrofiad o ofal ymweld â’r brifysgol a chymryd rhan mewn gweithgareddau sydd â’r nod o godi dyheadau addysgol a’u hymwybyddiaeth o fywyd prifysgol. Mae’r gweithgareddau’n cynnwys gweithdai gwyddoniaeth, hanes a throseddeg, teithiau prifysgol, ymweliadau un i un, profiadau preswyl a gweithio gyda phobl ifanc a myfyrwyr prifysgol sydd a profiad o ofal.

Ar draws dwy sesiwn ym mis Ionawr a mis Chwefror 2019 buom yn gweithio gyda’r grŵp i gynnig negeseuon ynghylch addysg i’w rhannu mewn fideo i bobl ifanc eraill. Dechreuon ni trwy daflu syniadau ar yr hyn yr hoffent ei rannu â’u cyfoedion. Pa bethau sy’n eu helpu ym myd addysg? Beth sy’n gwneud gwahaniaeth? Ac yn olaf, beth sy’n eu hysbrydoli? Gan benderfynu ar eu prif negeseuon, yna bu’n rhaid iddynt weithio ar sgriptio a chreu elfennau gweledol ar gyfer y fideo. Fe ddefnyddion ni fyrddau stori i geisio llunio syniadau’r grŵp ac yna mynd yn greadigol gyda lluniadu a hyd yn oed defnyddio ffeltiau.

Defnyddiwyd y delweddau gwreiddiol a wnaed gan y grŵp fel sail i’r animeiddiad fideo isod, gan ddod â’r negeseuon yr oedd y bobl ifanc eisiau eu rhannu yn fyw.

Hoffem ddiolch i’r bobl ifanc ysbrydoledig am rannu eu straeon a’u holl waith caled ar y ffilm. Hoffem hefyd gydnabod yr holl staff cymorth sydd wedi bod yn gweithio gyda’r grŵp, yn enwedig Helen Davies o Reaching Wider ym Mhrifysgol Abertawe. Gobeithio y gwnewch chi fwynhau’r fideo.

Stereoteipio ar sail rhyw: bechgyn sydd mewn perygl o gael eu hecsbloetio’n rhywiol gan blant

Sut mae stereoteipio ar sail rhyw yn methu bechgyn sydd mewn perygl o gamfanteisio’n rhywiol ar blant

Mae Lauren Hill a Clive Diaz o Brifysgol Caerdydd wedi cynnal ymchwil i weld sut gallai stereoteipiau rhyw effeithio ar y cymorth a gynigir i bobl ifanc sydd mewn perygl o gamfanteisio’n rhywiol ar blant. Mae’r blog hwn yn rhoi crynodeb o’u canfyddiadau. Gellir lawrlwytho’r papur ymchwil llawn isod. 

O ganlyniad i achosion proffil uchel yn Rotherham a Rochdale yn ystod y blynyddoedd diwethaf, mae’r cyhoedd bellach yn fwy ymwybodol o beth yw camfanteisio’n rhywiol ar blant. Mae camfanteisio’n rhywiol ar blant hefyd wedi dod i’r amlwg fel maes allweddol sy’n cael sylw gwleidyddol a phroffesiynol, a chyhoeddwyd ei fod yn fygythiad cenedlaethol, hyd yn oed, gan lywodraeth glymblaid San Steffan yn 2015. Ond, yn hanesyddol, mae’n parhau i fod yn syniad cymharol newydd. Mae ymchwilwyr wedi canfod y gallai camfanteisio’n rhywiol ar blant aros ynghudd mewn llawer o achosion gan nad yw dioddefwyr yn adrodd am eu profiadau, efallai oherwydd stigma, teimladau o gywilydd a/neu ofn, neu oherwydd nad ydynt yn cysylltu eu profiad â chamfanteisio ac felly ddim yn sylweddoli eu bod yn ddioddefwyr (Mason-Jones a Loggie, 2019).

Er nad ydym yn gwybod faint yn union o bobl ifanc sydd mewn perygl o gamfanteisio’n rhywiol ar blant, canfu Berelowitz et al. (2013), rhwng mis Awst 2010 a mis Hydref 2011, fod 16,500 o blant a phobl ifanc yn Lloegr mewn ‘perygl uchel’ o hynny. Mae’r amcangyfrif hwn yn cyd-fynd ag ystadegau diweddarach a gyhoeddwyd gan yr Adran Addysg (2016). Yn ôl y Ganolfan Camfanteisio ar Blant a’u Hamddiffyn Ar-lein (CEOPC), mae mwyafrif y dioddefwyr y gwyddys amdanynt rhwng 14 a 15 oed ac yn wyn. At hynny, mae nifer o astudiaethau wedi canfod bod mwyafrif y dioddefwyr y gwyddys amdanynt yn ferched (CEOPC, 2013; Jay, 2014; Coy, 2016), a chanfu Hallett et al. (2019) fod merched saith gwaith yn fwy tebygol o brofi camfanteisio’n rhywiol ar blant na bechgyn. 

Er y gallai gwahaniaethau gwirioneddol fodoli rhwng y rhywiau o ran dioddefwyr camfanteisio’n rhywiol ar blant, mae’n bwysig tynnu sylw at y ffaith bod rhai grwpiau dioddefwyr (fel bechgyn a’r rhai hynny o grwpiau lleiafrifoedd ethnig) yn debygol o gael eu tangynrychioli yn y ffigurau hyn o ganlyniad i rwystrau rhag adrodd a chael at wasanaethau. Gallai gogwyddiadau, rhagfarnau a chredoau ystrydebol posibl gweithwyr proffesiynol gyfyngu ar eu gallu i adnabod camfanteisio’n rhywiol ar blant hefyd, sy’n rhywbeth a archwiliwyd gennym yn ein gwaith ymchwil.

Sut mae stereoteipio ar sail rhyw yn digwydd yn ymarferol

Mae ymarferwyr yn dibynnu ar lwybrau byr gwybyddol (fel stereoteipiau) mewn cyd-destunau proffesiynol, ac mae ymchwil yn awgrymu’n syml mai dyma sut mae pobl yn gweithio gan fod stereoteipiau’n helpu unigolion i drefnu a symleiddio eu bydoedd cymdeithasol. Yn ôl theori categoreiddio, a luniwyd gyntaf gan Allport (1954), mae’r broses o ffurfio canfyddiad o unigolion yn cynnwys eu gosod yn y categorïau cymdeithasol ehangach (fel rhywedd) y maent yn perthyn iddynt. Wrth wneud hyn, mae’r credoau ystrydebol sydd gennym am grŵp cymdeithasol penodol yn cael eu cymhwyso i holl aelodau’r grŵp (Banaji et al., 1993). 

Mae credoau ystrydebol yn cael eu datblygu trwy broses o gymdeithasoli. Mae’r broses gymdeithasoli yn dechrau o enedigaeth, ac mae’n cynnwys dod i gysylltiad â normau, ideolegau a stereoteipiau rhywedd, sy’n cael eu trosglwyddo o fewn a rhwng teuluoedd, cyfoedion, cysylltiadau cymdeithasol ehangach a diwylliant (Carter, 2014). 

A yw credoau ystrydebol yn cadw dioddefwyr camfanteisio’n rhywiol ar blant ynghudd?

Mae nifer o sylwadau a roddwyd gan y rhai a gymerodd ran yn ein hastudiaeth yn ymddangos fel petaent yn ategu gwaith ymchwil blaenorol, a ganfu fod ymarferwyr yn dangos rhagfarnau diarwybod o fewn cyd-destun proffesiynol, a bod hyn yn gallu dylanwadu ar ffactorau fel gwneud penderfyniadau ac asesu (Kirkman a Melrose, 2014; Blumenthal-Barby a Krieger, 2015).

Yn 2013, casglodd yr ymchwilwyr Berelowitz et al.  (2013) ddata ansoddol gan 74 o ymarferwyr. Canfu’r ymchwilwyr fod ymarferwyr yn aml yn methu adnabod dioddefwyr gwrywaidd camfanteisio’n rhywiol ar blant gan nad oeddent yn cydymffurfio â’u credoau ystrydebol mai ‘dim ond merched sy’n dioddef yr ymosodiadau hyn’ (Berelowitz et al., 2013, t.56). Dywedodd yr ymarferwyr a gyfwelwyd gennym eu bod yn credu y gallai stereoteipiau rhyw effeithio ar y ffordd y mae gweithwyr proffesiynol yn gweithio gyda dioddefwyr camfanteisio’n rhywiol ar blant. 

Yn benodol, awgrymodd y cyfranogwyr y gallai stereoteipiau ynghylch gwrywdod achosi i ymarferwyr ystyried bod bechgyn yn llai tebygol o fod mewn perygl camfanteisio’n rhywiol ar blant, ac felly bod arnynt angen llai o amddiffyniad a chymorth. Teimlai’r cyfranogwyr fod hyn yn gallu achosi i ymarferwyr fod yn arafach a/neu’n llai tebygol o adnabod bechgyn fel dioddefwyr camfanteisio’n rhywiol ar blant, yn ogystal â bod yn llai tebygol o ddarparu cymorth ac ymyrraeth effeithiol i ddioddefwyr gwrywaidd. Felly, mae ein canfyddiadau hefyd yn cyd-fynd â chanfyddiadau McNaughton Nicholls, Harvey, a Paskell (2014), a ganfu fod ymarferwyr yn aml yn ystyried bod bechgyn yn llai agored i gamfanteisio’n rhywiol ar blant na merched.

Er bod yr astudiaeth hon ar raddfa fach, dyma’r astudiaeth gyntaf i archwilio stereoteipiau rhyw yn benodol yng nghyd-destun camfanteisio’n rhywiol ar blant, felly mae’r prosiect ymchwil hwn wedi cyfrannu rhai canfyddiadau newydd i’r sail dystiolaeth gymharol annatblygedig yn y maes hwn. 

Sut gallwn ni fynd i’r afael â rhagfarn ddiarwybod er mwyn sicrhau arferion gwell?

Un ffordd a awgrymwyd o leihau effaith stereoteipiau rhyw ar ymarfer yw rhoi cyfle i ymarferwyr eu cydnabod a myfyrio’n feirniadol arnynt mewn amgylchedd anfygythiol ac anfeirniadol (Hannah a Carpenter-Song, 2013). Gellir dadlau y bydd hyn yn lleihau’r tebygolrwydd y bydd ymarferwyr yn amddiffyn neu’n gwadu eu rhagfarnau. Mae hyn yn bwysig, oherwydd wedi i ymarferwyr gydnabod eu rhagfarnau, gallant ddatblygu strategaethau i’w lleihau (Teal et al., 2012).

Tynnwyd sylw at bwysigrwydd myfyrio beirniadol wrth oresgyn rhagfarnau gan Munro hefyd (2011, t.90), a ddywedodd fod ‘angen her feirniadol gan eraill i helpu gweithwyr cymdeithasol sylwi ar ragfarnau o’r fath a’u cywiro’. Argymhellodd Munro (2011) mai’r ffordd orau o gyflawni myfyrio beirniadol yw trwy drafodaethau ag eraill, er enghraifft yn ystod goruchwyliaeth. 

Gellir cyflawni ymwybyddiaeth uwch o stereoteipiau rhyw hefyd trwy hyfforddiant rhagfarn ddiarwybod, sy’n ceisio cynyddu ymwybyddiaeth ymarferwyr o’u rhagfarnau diarwybod ac addysgu strategaethau lleihau rhagfarn. Er nad oes llawer o ymchwil sy’n archwilio effeithiolrwydd hyfforddiant rhagfarn ddiarwybod mewn lleoliadau gofal cymdeithasol, gwelwyd ei fod yn weddol effeithiol mewn cyd-destunau proffesiynol eraill (Atewologun et al., 2018). 

Gobeithiwn, trwy weithredu arferion o’r fath yn fwy parod, y gallwn ddechrau goresgyn y gwahaniaethu ar sail rhywedd yn y maes ymarfer hwn er mwyn sicrhau bod dioddefwyr gwrywaidd camfanteisio’n rhywiol ar blant a allai fod ynghudd yn cael eu hadnabod a’u cynorthwyo, fel bod pob dioddefwr yn gallu cael ei ddiogelu’n ddigonol.

Dadlwythwch yr adroddiad:

Cyfeiriadau

Allport, G. (1954). The nature of prejudice. London: Addison-Wesley Publishing Company.
Atewologun, D., Cornish, T. and Tresh, F. (2018). Unconscious bias training: An assessment of the evidence for effectiveness. Manchester: Equality and Human Rights Commission. 
Banaji, M., Hardin, C. and Rothman, A. (1993). Implicit stereotyping in person 
judgment. Journal of Personality and Social Psychology, 65(2), pp.272-281.
Berelowitz, S., Clifton, J., Firimin, C., Gulyurtlu, S. and Edwards, G. (2013). If only someone had listened: Office of the Children’s Commissioner’s inquiry into child sexual exploitation in gangs and groups. London: Office of the Children’s Commissioner.
Blumenthal-Barby, J. S. and Krieger, H. (2015). Cognitive biases and heuristics in medical decision making: A critical review using a systematic search strategy. Medical Decision Making, 35(4), pp.539-557.
Carter, M. (2014). Gender socialization and identity theory. Social Sciences, 3(2), pp.242-263.
Child Exploitation and Online Protection Centre. (2013). Threat assessment of child sexual exploitation and abuse. London: Child Exploitation and Online Protection Centre.
Child Exploitation and Online Protection Centre. (2013). Threat assessment of child sexual exploitation and abuse. London: Child Exploitation and Online Protection Centre.
Coy, M. (2016). Joining the dots on sexual exploitation of children and women: A way forward for UK policy responses. Critical Social Policy, 36(4), pp.572-591.
Department for Education. (2016). Characteristics of children in need: 2015 to 2016. London: Department for Education.
Hallett, S., Verbruggen, J., Buckley, K. and Robinson, A. (2019). ‘Keeping safe?’: An analysis of the outcomes of work with sexually exploited young people in Wales. Cardiff: Cardiff University.
Hannah, S. and Carpenter-Song, E. (2013). Patrolling your blind spots: Introspection and public catharsis in a medical school faculty development course to reduce unconscious bias in medicine. Culture, Medicine, and Psychiatry, 37(2), pp.314-339.
Jay, A. (2014). Independent inquiry into child sexual exploitation in Rotherham: 1997– 2013. Rotherham: Rotherham Metropolitan Borough Council.
Kirkman, E. and Melrose, K. (2014). Clinical judgement and decision-making in children’s social work: An analysis of the ‘front door’ system. London: Department for Education.
Mason-Jones, A.J. and Loggie, J. (2019). Child sexual exploitation. An analysis of serious case reviews in England: Poor communication, incorrect assumptions and adolescent neglect. Journal of Public Health, pp.1-7. 
McNaughton Nicholls, C., Harvey, S. and Paskell, C. (2014). Gendered perceptions: What professionals say about the sexual exploitation of boys and young men in the UK. Ilford: Barnardo’s.
Munro, E. (2011). The Munro review of child protection: Final report. London: Department for Education. 

Edrychwch, Dywedwch, Canwch, Chwaraewch

Mae mamau newydd wedi bod yn rhannu eu profiadau o fagu plant yn ystod y pandemig fel rhan o ymgyrch newydd sy’n datblygu’r ymennydd o’r enw Edrychwch, Dywedwch, Canwch, Chwaraewch, a gaiff ei lansio yng Nghaerdydd a Bro Morgannwg er mwyn helpu rhieni i gefnogi datblygiad eu babi.  Yma, mae Emma Motherwell o’r NSPCC yn esbonio’r wyddoniaeth y tu ôl i’r ymgyrch.

Dros y 14 mis diwethaf mae rhieni wedi wynebu llawer iawn o darfu ar grwpiau babanod, chwarae meddal a mynediad i feysydd chwarae. Mae llawer o’r rhieni rydym wedi siarad â nhw wedi bod yn ystyried yr effaith hirdymor y bydd hyn wedi’i chael ar eu babi, yn ogystal â’r ffaith eu bod wedi rhyngweithio llai â theulu a ffrindiau.

Emma Motherwell
Emma Motherwell

“Mae’n wych cael babi ac mae’n llawer o hwyl, ond mae’n waith caled iawn. Dydyn ni ddim wedi cael swigen gefnogaeth – dim ond fi a fy ngŵr. Dydy Shepherd ddim hyd yn oed wedi cwrdd â neb o fy nheulu eto, felly mae hynny wedi bod yn anodd. Rwy’n credu bod pethau fel methu â chael boreau coffi neu ddosbarthiadau babanod wedi bod yn anodd iawn.” – Mae Helen o Fro Morgannwg yn fam i Shepherd, sy’n 19 wythnos oed.

Yn yr NSPCC, mae ein hymchwil yn dangos cynifer o rieni a darpar rieni nad ydynt yn ymwybodol y gall y rhyngweithio â’u babi newydd ar adegau fel chwarae, canu neu amser stori gyfrannu at ddatblygu’r ymennydd. O adeg genedigaeth, bob tro y bydd rhieni’n siarad, yn canu ac yn chwarae gyda’u babi, nid yn unig y byddant yn bondio – byddant yn helpu i ddatblygu ymennydd eu babi hefyd.

Er mwyn helpu i roi tawelwch meddwl i rieni a magu eu hyder, ar adeg pan fo’r pandemig wedi rhoi pwysau ychwanegol ar deuluoedd, mae elusen NSPCC Cymru yn lansio ei hymgyrch Edrychwch, Dywedwch, Canwch, Chwaraewch mewn partneriaeth â Chyngor Caerdydd, Cyngor Bro Morgannwg, Bwrdd Iechyd Prifysgol Caerdydd a’r Fro, a Mudiad Meithrin.

Mae’r ymgyrch, sy’n datblygu ymennydd babanod, yn tynnu sylw rhieni at y ffyrdd y gall rhyngweithio â’u babi newydd yn ystod gweithgareddau beunyddiol ei helpu i ddatblygu. Caiff rhieni eu hannog i edrych ar yr hyn y mae eu babi’n canolbwyntio arno a‘r ffordd y mae’n ymateb, dweud beth mae’n ei wneud a chopïo’r synau y mae eu babi yn eu gwneud, canu eu hoff gân neu chwarae gemau syml a gweld beth mae eu babi yn ei fwynhau.

Helen from the Vale of Glamorgan trialling Look Say Sing Play
Helen & Shepherd

Fel y mae gwyddoniaeth datblygiad cynnar yr ymennydd yn ei ddweud wrthym, mae ymennydd plentyn yn gwneud miliwn o gysylltiadau niwral bob eiliad ac mae’r rhyngweithio rhwng y babanod a’u rhieni a anogir drwy Edrychwch, Dywedwch, Canwch, Chwaraewch yn helpu i ddatblygu blociau adeiladu datblygiad cynnar yr ymennydd. Mae’r profiadau cadarnhaol a chefnogol hyn gyda rhieni a gofalwyr yn helpu plant i ddysgu sut i reoli eu hemosiynau, ymdopi â straen a dysgu sgiliau newydd sy’n sylfaen ar gyfer bywyd fel oedolyn.

Mae teuluoedd wedi bod yn treialu awgrymiadau a gweithgareddau’r ymgyrch ac maent wedi nodi newid yn natblygiad eu babi a’u hyder eu hunain fel rhieni.

“I mi, roedd rhai gweithgareddau nad oeddem ni erioed wedi’u gwneud o’r blaen – roedd rhai roeddem ni wedi’u gwneud mewn dosbarthiadau canu ac iaith arwyddion, ac mae yna rai y byddwch chi’n eu gwneud yn naturiol. Roedd yn cadarnhau eich bod yn gwneud y peth iawn ac yn egluro pa iaith i’w defnyddio gyda’ch babi, gan weld beth yw ei ymateb hefyd, sy’n ddiddorol iawn. Rydym ni’n ymgorffori’r gweithgareddau yn ein trefn ddyddiol, felly byddwn ni’n gwneud y gweithgaredd sy’n ymwneud ag emosiynau gwahanol pan fydd yn y bath os bydd yn mynd ychydig yn ofidus.  Rydym ni wedi bod yn gwneud y gweithgareddau ers ychydig wythnosau ac mae’n ddiddorol gweld cymaint o gynnydd roedd wedi’i wneud hefyd, gyda sgiliau fel gafael a chyswllt llygad.” – Mae Rebecca o Gaerffili yn fam i Owen, sy’n chwe mis oed.

“Roedd y wyddoniaeth sy’n egluro sut y bydd pob gweithgaredd yn helpu datblygiad ei ymennydd neu ei ddatblygiad personol yn galonogol iawn, ac yn bendant roedd wedi rhoi mwy o hyder i mi wrth chwarae gydag ef. Byddwn i’n ei argymell, yn bendant. Rwy’n credu bod llawer o bethau’n ymddangos yn bwysig ac yn frawychus ac yn newydd i rieni newydd, ond mae’n galonogol bod hyn i gyd yn syml iawn a bod dim byd yn gymhleth – does dim rhaid i chi allu canu’n dda na dim byd o’r fath.

Un o’r pethau y gwnaethom ni eu dysgu oedd cân lle mae’n rhaid i chi wenu ar y babi, wedyn gwneud wyneb trist, wedyn wyneb cysglyd, ac wedyn rhywbeth swnllyd. O wybod bod hynny wir yn datblygu ei sgiliau personol ac yn gwella ei ddeallusrwydd emosiynol, mae hynny wir wedi aros yn fy nghof. Rwyf wrth fy modd yn dysgu’r math hwnnw o beth, a pho fwyaf rwy’n ei wybod am hynny, y mwyaf rwy’n ei fwynhau”  – Helen

Yn ddiweddar, gwnaethom rannu ymgyrch Edrychwch, Dywedwch, Canwch, Chwaraewch â dwsinau o ymarferwyr blynyddoedd cynnar ac ymwelwyr iechyd ledled Caerdydd a’r Fro, ac mae’r ymateb wedi bod yn wych hyd yma. Gobeithio y bydd ein hymgyrch Edrychwch, Dywedwch, Canwch, Chwaraewch yn helpu rhieni i fondio â’u plant ac yn rhoi tawelwch meddwl iddynt drwy rannu’r wyddoniaeth sy’n sail iddi. Mae’r awgrymiadau i gyd yn ymwneud â’r hwyl y gallwch ei chael gyda phethau sydd wrth law yn y tŷ, yn hytrach na chreu cost ychwanegol neu ychwanegu at y rhestr o bethau y mae’n rhaid i rieni eu gwneud eisoes.

“Mae ymgyrch Edrychwch, Dywedwch, Canwch, Chwaraewch yn ddull mor syml, ac mae’r rhieni rwyf wedi gweithio gyda nhw wir wedi ymateb yn dda iddi. Mae’n wych siarad â nhw am weithgareddau y gallant eu gwneud yn hawdd, heb fod angen teganau drud, a’u helpu i ddeall sut mae’r holl bethau bach y maent yn eu gwneud yn datblygu ymennydd eu babi. Rwy’n edrych ymlaen at ddefnyddio’r dull hwn gyda mwy o deuluoedd a byddwn yn ei argymell yn gryf i bobl eraill.” – Kathryn James, ymwelydd iechyd sy’n gweithio yng Nghaerdydd

“Mae’r dull yn wych, am ei fod mor hawdd i bob teulu ei ddilyn, waeth beth fo’r gyllideb. Cafwyd ymateb da iawn gan deuluoedd yn rhithwir ac yn ystod ymweliadau cartref. Gyda’r ymweliad cartref a gynhaliais, roedd y fam wedi’i synnu’n fawr gan fod ei bachgen bach fel arfer yn gwibio o un gweithgaredd i’r llall, ac roedd hi wir yn synnu at ba mor hir yr eisteddodd yn gwneud y gweithgaredd hwnnw ac yn ymddiddori ynddo. Un o’r manteision yw pa mor syml ydyw. Weithiau, gall fod angen i ni fynd â bag mawr o weithgareddau amrywiol gyda ni i sesiynau, ond mae Edrychwch, Dywedwch, Canwch, Chwaraewch yn syml ac yn effeithiol iawn.” – Abigail Atkinson, Ymarferydd Blynyddoedd Cynnar ar gyfer Dechrau’n Deg Bro Morgannwg

“Mae ymgyrch Edrychwch, Dywedwch, Canwch, Chwaraewch yn adnodd defnyddiol iawn y gallwn ei ddefnyddio i siarad am ddatblygiad, bondio, cydberthnasau teuluol a chael hwyl. Mae’n ffordd hawdd i deuluoedd gefnogi datblygiad eu babi a chael y profiadau hyfryd hyn gyda’u plant, ac mae’n hawdd iawn ei hymgorffori yn ein rhaglen Dechrau’n Deg.

“Yn fy marn i, mae wedi bod yn fuddiol iawn ac rwy’n bendant yn mynd i barhau i’w defnyddio. Mae cymaint o ffyrdd hyfryd y gallwn hyrwyddo a chyflwyno’r ymgyrch hon i’n teuluoedd, ac rydym wedi cael ymatebion cadarnhaol iawn gan weithwyr iechyd proffesiynol a theuluoedd.” – Donna Peachey, Ymarferydd Blynyddoedd Cynnar ar gyfer Dechrau’n Deg Caerdydd

Gall y rhieni gofrestru i gael awgrymiadau Edrychwch, Dywedwch, Canwch, Chwaraewch wythnosol dwy wefan yr NSPCC . Bydd pob un yn cynnwys awgrym difyr sy’n addas i’r oedran y gallant ei ymgorffori yn eu trefn ddyddiol yn hawdd.

Sut mae adeiladu’r ymennydd yn gweithio?

Enghreifftiau o weithgareddau Edrychwch, Dywedwch, Canwch, Chwaraewch

Adult and young child outside

Edrych i’w lygaid – treuliwch ychydig funudau yn edrych i lygaid eich plentyn. Wrth iddo edrych yn ôl, gwenwch a siaradwch ag ef neu hi.  Gwnewch yr hyn y mae’r plentyn yn ei wneud.  Os bydd yn amrantu, amrantwch chi hefyd. Os bydd yn edrych i’r chwith, edrychwch chi i’r chwith hefyd.

Y wyddoniaeth – Pan fydd eich plentyn yn edrych arnoch, a chithau’n ymateb, bydd yn creu cysylltiadau newydd yn ei ymennydd. Pan fyddwch yn edrych ar eich gilydd ac ymateb i’ch gilydd, bydd y bond rhyngoch yn tyfu’n gryfach.

Golchi gwirion – dywedwch wrth eich plentyn “Beth am i ni olchi dy ddwylo” ond dechreuwch olchi ei draed. Beth mae’n ei wneud? Yna dywedwch “O! Dy draed yw’r rhain. Ble mae dy ddwylo? ” Wrth iddo fynd yn hŷn, gadewch iddo arwain, gan ddefnyddio rhannau eraill o’r corff megis penelinoedd, arddyrnau a phigyrnau.

Father and child

Y wyddoniaeth – mae eich plentyn yn canolbwyntio er mwyn gwrando ar eich geiriau, ac yn defnyddio’r hyn y mae’n ei wybod yn barod i chwarae’r gêm wirion hon gyda chi, a fydd yn cryfhau ei gof. Mae hefyd yn ymarfer meddwl yn hyblyg am bethau sy’n groes i’w gilydd, yn ogystal â dysgu geiriau newydd a beth maent yn ei olygu mewn ffordd hwyliog.

Canu traddodiadau – rydym yn gwneud rhai pethau bob dydd. Canwch yr un caneuon ar yr adegau hynny er mwyn egluro’r hyn rydych yn ei wneud gyda’ch plentyn. Gallai gadael ystafell, gorffen bwyta, neu olchi dwylo fod yn enghreifftiau o hyn.

Y wyddoniaeth – mae plant yn dwlu ar draddodiadau. Mae canu am eich gweithgareddau beunyddiol cyffredin yn rhoi cysur trefn gyfarwydd. Mae hefyd yn helpu eich plentyn i greu cysylltiadau rhwng y profiadau hyn a geiriau newydd. Bydd wrth ei fodd yn dysgu iaith drwy eich clywed chi’n canu.

Cofiwch Edrych, Dweud, Canu, Chwarae


Canfyddiadau adroddiad astudiaeth Co-SPACE

Canfyddiadau adroddiad astudiaeth Co-SPACE: Newidiadau mewn symptomau iechyd meddwl plant rhwng Mawrth 2020 ac Ionawr 2021

Mae’r adroddiad diweddaraf o’r astudiaeth Co-SPACE yn dangos newidiadau yn iechyd meddwl plant a phobl ifanc ymhlith sampl yr astudiaeth hyd at a chan gynnwys Ionawr 2021. Yn yr adroddiad, mae’r ffocws ar y canlyniadau iechyd meddwl canlynol fel y’u mesurir gan yr Holiadur Cryfderau ac Anawsterau (SDQ). Holiadur sgrinio ymddygiad wedi’i ddilysu’n dda yw hwn. Mae ar gael mewn sawl fersiwn sy’n caniatáu i rieni / gofalwyr adrodd (canolbwynt yr adroddiad hwn) a hefyd gall pobl ifanc adrodd amdanynt eu hunain.

Prif ganfyddiadau

Yn seiliedig ar adroddiadau rhieni/gofalwyr yn sampl Co-SPACE: 

Mae anawsterau aflonydd/talu sylw, ymddygiadol ac emosiynol wedi cynyddu eto ers cyflwyno’r cyfnod clo cenedlaethol diweddaraf ym mis Ionawr. Roedd hyn yn arbennig o wir mewn plant oed ysgol gynradd (4-10 oed).

This image has an empty alt attribute; its file name is Picture1.png

Mae plant ag SEN/niwroamrywiaeth (ND) a’r rheini o aelwydydd incwm isel neu oedolion sengl wedi parhau i ddangos symptomau iechyd meddwl uwch trwy’r pandemig, gyda lefelau uwch o anawsterau aflonydd/talu sylw, ymddygiadol ac emosiynol. Roedd peidio â chael brawd neu chwaer yn gysylltiedig â lefelau uwch o anawsterau aflonydd/talu sylw trwy gydol y pandemig (ond nid oedd yn gysylltiedig â gwahaniaethau mewn symptomau ymddygiad neu emosiynol).

This image has an empty alt attribute; its file name is Picture1-1-1024x557.png

Ewch i wefan Co-SPACE i gael mwy o wybodaeth am yr astudiaeth.

Pennau’n Uchel: Grymuso plant i rannu eu barn a chael eu clywed

Prosiect tair blynedd gan Rwydwaith Maethu Cymru a ddechreuodd yn 2020 yw Pennau’n Uchel (Walking Tall). Mae’n gweithio gyda phlant ysgol gynradd mewn gofal maeth ac fe’i comisiynwyd gan Lywodraeth Cymru fel rhan o’r rhaglen Cymunedau Maethu.

Gan ddefnyddio gweithgareddau rhyngweithiol, mae’r prosiect yn annog staff a hwyluswyr i feddwl sut y gallant fabwysiadu dull mwy cyfranogol wrth weithio gyda phlant ac mae’n tynnu sylw at bwysigrwydd cyd-gynhyrchu – gweithio ochr yn ochr â phlant, i’w grymuso i rannu eu barn a chael eu clywed.

Mae Pennau’n Uchel yn cydnabod bod gan bawb sy’n ymwneud â maethu gyfraniad hanfodol i’w wneud, er mwyn gwella ansawdd bywyd plant a phobl ifanc mewn gofal a’u teuluoedd maeth. Drwy wneud hyn, bydd y prosiect yn helpu i sicrhau bod plant yn rhan o gynllunio a chyflawni prosiectau fydd yn diwallu eu hanghenion eu hunain.

Diben Cam Un oedd datblygu sesiynau creadigol yn seiliedig ar chwarae, i ganfod sut mae plant yn hoffi ymgysylltu’n ddigidol a’u gwahodd i gynghori ar ddeunyddiau a gweithgareddau ar gyfer gweithio gyda phlant yng nghamau diweddarach prosiect Pennau’n Uchel.

Yng Ngham Un, bu’r plant yn cymryd rhan mewn nifer o weithgareddau creadigol yn cynnwys ‘Rock Star’ lle’r oedden nhw’n peintio cerrig i gynrychioli pethau yn eu bywyd sy’n eu gwneud yn hapus. Yna bu’r plant yn trafod cryfderau a gwendidau’r dulliau gwahanol hyn. Gofynnwyd iddyn nhw greu syniadau am weithgareddau eraill yr hoffen nhw eu gweld a beth yn eu barn nhw yw’r ffordd orau i blant rannu eu safbwyntiau, profiadau a syniadau.

Er mai barn y plant oedd yn ganolog, bu gofalwyr maeth hefyd yn cyfrannu eu barn a’u safbwyntiau ar y prosiect. Dywedodd un gofalwr maeth bod cwblhau gweithgareddau creadigol gyda phlant yn ‘Dod â phawb at ei gilydd rywsut. Roedd hyn hyfryd ac yn bleserus iawn.’

Rhwydwaith Maethu Cymru
@tfn_Wales
wales@fostering.net

Boffey, M., Mannay, D, Vaughan, R. a Wooders, C. 2021. The Fostering Communities Programme – Walking Tall: Stage One Evaluation. Caerdydd: Y Rhwydwaith Maethu yng Nghymru.

Helpwch ni i wneud gwahaniaeth i Waith Ieuenctid yng Nghymru

Ein Taith

Mae Youth Cymru ar ddechrau taith newydd; mae llawer wedi newid dros yr  fisoedd diwethaf i bob un ohonom ac fel sefydliad sydd â’r nod pennaf o fudd i fywydau pobl ifanc rydym am weithredu nawr i sicrhau’r canlyniadau gorau i bobl ifanc yng Nghymru. Mae angen adnewyddu ein strategaeth gyfredol ac mae hwn yn gyfle i sicrhau bod ein gwaith yn y dyfodol yn adlewyrchu tirwedd y dyfodol, cyd-destun ac anghenion pobl ifanc, gweithwyr ieuenctid a sefydliadau ieuenctid yng Nghymru.Rydyn ni am roi cyfle i’n haelodau a’n partneriaid sicrhau ein bod ni’n clywed yr hyn sydd ei angen arnoch chi ac yn gwybod beth yw eich barn chi. Rydym am ddechrau a pharhau â sgwrs sydd nid yn unig yn helpu i greu ac adeiladu ein strategaeth ond hefyd yn creu momentwm, dyfodol a buddion cadarnhaol i bob person ifanc a gweithiwr ieuenctid yng Nghymru.“Mae’r rhain yn amseroedd digynsail” ac mae angen i’n gwaith nawr ac yn y dyfodol roi ein haelodau, ein partneriaid a’n pobl ifanc yn ganolog i’n gweithgareddau, ein cynlluniau a’n gwaith; rydym am osod uchelgeisiau newydd i sicrhau ein bod yn parhau i fod yn rhan o’r ateb i’r problemau sy’n bodoli yn yr amseroedd cymhleth, ansicr ac annifyr hyn.

Rydym angen eich mewnbwn

Rydym yn ymwybodol bod llawer yn wynebu amgylchiadau anodd iawn ar hyn o bryd, felly er yr hoffem i bobl ymgysylltu â’n hymgynghoriad parhaus ni fydd unrhyw ffordd waharddedig o wneud hyn. Byddwn yn anfon holiaduron a gwahoddiad i weithdai a seminarau ond byddem hefyd yn croesawu galwad ffôn, e-bost neu gyfathrebu trwy ein cyfryngau cymdeithasol.

Dros y misoedd nesaf, byddwn yn creu sawl cyfle i barhau â’r sgwrs am ein cyfeiriad yn y dyfodol, ein perthynas â chi ein partneriaid, aelodau a chydweithwyr a’r gwaith y mae angen i ni ei wneud i’ch cefnogi. Helpwch ni i lunio ein strategaeth newydd ar gyfer 2021 a thu hwnt!

Rydym yn eich gwahodd i gymryd rhan yn y cyfnod datblygu hwn gymaint ag y gallwch; i ddechrau’r sgwrs, cwblhewch yr holiadur hwn isod ac edrychwch am wahoddiadau sydd i ddod i fynychu ein seminarau a’n gweithdy.

Rhifyn arbennig o Thrive Magazine i bobl ifanc yn canolbwyntio ar ‘Berthnasoedd Iach’

Fis Tachwedd y llynedd, gweithiodd y Rhwydwaith Maethu yng Nghymru, y Fforwm Gofal Pobl Ifanc, gydag elusen Brook i drafod pwysigrwydd sicrhau bod pobl ifanc mewn gofal maeth yn cael perthnasoedd iach â phawb o’u cwmpas – ffrindiau, teulu, eu cariadon a’u gofalwyr maeth. Fe wnaethon nhw rannu eu profiadau a’u barn er mwyn llywio’r rhifyn diweddaraf hwn o’r cylchgrawn a’i ddatblygu. Mae’r cylchgrawn yn edrych ar sut y gall pobl ifanc berchnogi eu perthnasoedd, wrth ystyried eu gwerthoedd a bod yn driw iddyn nhw eu hunain. Diolch o galon i’r bobl ifanc a gymerodd ran!


‘Parent Talk’ Cymru

Cefnogaeth i rieni yng Nghymru. Darllenwch ein herthyglau rhianta neu siaradwch â ni trwy sgwrs fyw yn Saesneg neu Gymraeg.

Cyngor magu plant y gallwch ymddiried ynddo

Rydyn ni ar gael i gefnogi rhieni pan fo angen. Porwch ein herthyglau ar y cwestiynau rhianta mwyaf cyffredin gan ein harbenigwyr . Neu fe gewch chi sgwrs unigol â hyfforddwr rhianta cymwys am beth bynnag sy’n eich pryderu. Mae popeth am ddim, a does dim cwestiwn rhy fach, rhy fawr neu’n rhy wirion i’w ofyn.

Sgwrs Unigol

Sgwrs cyfrinachol am ddim gyda hyfforddwr rhianta cymwys. Gallwn ni drafod beth bynnag sy’n effeithio ar fywyd teuluol, gofalu am blant, neu ofalu amdanoch chi. Mae rhai rhieni eisiau trafod eu diwrnod, neu bethau na allan nhw eu trafod â neb arall. Cofiwch ei bod hi’n anodd ein synnu ni. Rhwng popeth, rydyn ni wedi gweld a chlywed pob math o gwestiwn a phryder ynghylch rhianta – does dim na allwn ni eich helpu gyda.

Rydyn ni yma:

  • 12:30-19:30 Dydd Llun
  • 10:30-16:30 Dydd Mawrth
  • 10:30-16:30 Dydd Mercher
  • 12:30-19:30 Dydd Iau
  • 09:30-16:00 Gwener

Gafael yn ein Treftadaeth: y llyfr digidol

Darparwyd y neges hon gan Leicestershire Cares.

Rhoddodd y prosiect llyfrau hwn y pŵer naratif yn ôl i bobl ifanc â phrofiad o ofal fel y gallant adrodd y straeon y maent am eu clywed am eu bywydau. Yn aml mae’n ofynnol i bobl ifanc â phrofiad o ofal siarad am eu gorffennol trawmatig â gweithwyr proffesiynol, gwasanaethau cymorth ac weithiau eu cyfoedion. Gall dweud yr un straeon dro ar ôl tro ddechrau cael effaith ar eu hunaniaeth a’u treftadaeth. Mae pobl ifanc mewn gofal yn aml yn symud sawl gwaith a all arwain at golli ffotograffau a phethau pwysig y teulu a’u colli.

Nod y prosiect hwn oedd annog pobl ifanc â phrofiad o ofal i fyfyrio ar atgofion cadarnhaol i newid y naratif y maent yn ei ddweud am eu bywydau, ac ail-greu eu harteffactau treftadaeth eu hunain. Yn y llyfr hwn, mae pobl ifanc â phrofiad o ofal wedi ymchwilio i natur gymhleth eu hunaniaeth trwy’r prosiect hwn ac wedi cynhyrchu archif o arteffactau gan gynnwys hanesion llafar, celf a photovoice.

Mae’r bobl ifanc wedi ymchwilio i atgofion a phrofiadau cymuned gadael gofal Swydd Gaerlŷr, trwy edrych arnynt eu hunain, ond hefyd cyfweld a nodi bywydau pobl ifanc eraill sydd â phrofiad o ofal.

Ariennir y prosiect Taking Back Our Heritage trwy’r prosiect Y Heritage, Caerlŷr, sy’n rhan o raglen ariannu arloesol “Kick the Dust” Cronfa Dreftadaeth y Loteri.

Mae’r llyfr digidol ar gael i’w lawrlwytho.

Adolygiad gofal yn Lloegr: galluogi ein cymunedau i droi anobaith yn obaith

Cyhoeddwyd y swydd hon yn wreiddiol gan Leicestershire Cares.

Adolygiad gofal yn Lloegr: Sut y gall rhyfeddod a dyfalbarhad alluogi ein cymunedau i droi anobaith yn obaith

Mae’r adolygiad hir-ddisgwyliedig i ofal cymdeithasol plant wedi’i lansio o’r diwedd ac, fel y gellid disgwyl, mae eisoes yn destun “dadl” wrth i amrywiol randdeiliaid geisio sicrhau bod eu barn yn cael ei gwrando a’i chlywed. I’r rhai sydd â phrofiad byw, nid ymarfer academaidd yn unig mo hwn. Gall trafodaethau o’r fath agor clwyfau hen a chyfredol a gwaethygu teimladau o esgeulustod, poen ac anghyfiawnder, a dyna pam ei bod hi mor bwysig bod gan lais pobl â phrofiad gofal rôl ganolog wrth ddatblygu a gyrru’r adolygiad.

“Mae’r gwasanaethau’n hen, mae angen iddynt newid a bod yn gyson ag amgylchedd heddiw. Mae cariad a theimlo yn eisiau yn chwarae rhan fawr yn hyn ac mae’n iawn peidio â llwyddo y tro cyntaf, ond mae angen i rywun fod yno i helpu a chodi’r plentyn neu’r person ifanc, fel y gallant geisio eto. Mae arian yn chwarae rhan yn hyn ond mae ymrwymiad yn hanfodol. Dylai plant a phobl ifanc deimlo’n rhan o’r gymuned.” Sara, merch ifanc â phrofiad o ofal

“Lefelu ein cymunedau: mae cynigion ar gyfer cyfamod cymdeithasol newydd yn nodi gweledigaeth ar gyfer cymdeithas fwy lleol, fwy dynol, lai biwrocrataidd, lai canolog lle mae pobl yn cael eu cefnogi a’u grymuso i chwarae rhan weithredol yn eu cymdogaethau.” Danny Kruger, AS

“Mae golau bob amser, os ydyn ni’n ddigon dewr i’w weld. Os ydyn ni’n ddigon dewr i fod y goleuni hwnnw.” Amanda Gorman

Ac eto, rydym hefyd yn gwybod, fel yr wyf eisoes wedi ysgrifennu mewn man arall, “Dros y 30 mlynedd diwethaf, bu nifer o ddeddfau, adolygiadau polisi, ymholiadau a gweithgorau i gyd wedi’u cynllunio i wella’r gofal a’r cymorth pontio a gynigir i bobl ifanc â phrofiad o ofal”, ac, yn anffodus, er gwaethaf yr holl ymdrech, y buddsoddi a’r bwriad da, mae’r system yn bell o fod yn berffaith o hyd. Yng ngeiriau’r Comisiynydd Hawliau Plant, “Y gwir yw, er y gall y wladwriaeth fod yn rhiant gwych, gall hefyd fod yn un gwael iawn. Weithiau, gall fod mor esgeulus y byddai mewn perygl o gael ei blant ei hun i ofal pe bai’n rhiant go iawn.” Pam felly? Beth sydd mor anghywir? Pam, o ystyried yr holl sylw a buddsoddiad sylweddol, y mae’r system ofal yn dal i fethu cymaint o blant a phobl ifanc sy’n agored i niwed?

Hoffwn awgrymu mai un problem yw bod dadleuon a thrafodaethau am y system ofal yn aml yn canolbwyntio ar y ffordd yr ydym yn gwneud pethau ar hyn o bryd. Yn aml, dim ond ailweithio o’r polisi ac arfer presennol yw llawer o’r “meddwl” am y system. Felly efallai y byddwch chi’n aml yn clywed galwadau am fwy o gyfranogiad, dull sy’n seiliedig ar hawliau, mwy o fuddsoddiad, a mwy o weithwyr cymdeithasol. Ffordd arall o ddweud hyn yw pe baem yn buddsoddi mwy yn yr hyn yr ydym eisoes yn ei wneud ac yn ei feddwl, yna byddai pethau’n llawer gwell.

Efallai’n wir fod rhywfaint o wirionedd yn hynny, ond hoffwn awgrymu bod “gwasanaethau cymdeithasol” yn rhy aml yn seiliedig ar fodel datrys problemau o’r brig i lawr. Mewn man arall, rwyf wedi nodi “bod llawer o sefydliadau mwy wedi dod yn or-fiwrocrataidd a systematig, ac wedi eu clymu i ddilyn targedau a dangosyddion perfformiad allweddol a chymhwyso gweithdrefnau y cytunwyd arnynt. Nid yw cymryd risg yn cael ei annog ac, o’r herwydd, mae tueddiad i wneud pethau fel y maent wedi cael eu gwneud erioed. Mae hyn yn aml yn mynd law yn llaw â strwythurau rheoli o’r brig i lawr. Mewn trefniant o’r fath, mae staff yn aml yn canolbwyntio ar gydymffurfio ac ar beidio siglo’r cwch. Yn ogystal â hyn, yn aml, prin yw’r cyfleoedd i’r bobl sydd yr ochr arall i’r gwasanaethau gael dylanwad a rheolaeth drostynt.”

Fel yr awgryma Hilary Cottam yn ei llyfr diweddar “Radical Help”, dylai lles yr 21ain ganrif “ddechrau lle rydych chi ac, yn lle gorchymyn newid neu geisio eich trwsio, dylai gynnig cymorth i dyfu eich galluedd. Mae’n cynnwys cymaint o bobl â phosib o ystyried mai ein cydberthnasau ni sy’n ein helpu i ddod o hyd i waith, cadw’n iach a gofalu am ein gilydd.” Mae’r dull hwn yn awgrymu dull llawer mwy organig, wedi’i seilio ar berthynas, lle mae pobl yn dod yn grewyr yn hytrach na defnyddwyr gwasanaethau a syniadau yn unig. A oes angen i ni ailfeddwl sut mae gwasanaethau cymdeithasol wedi’u strwythuro? A allem geisio cael gwared ar fiwrocratiaeth, annog creadigrwydd, creu partneriaethau a gwneud penderfyniadau ar y pwynt cyflawni?

O ran atal, mae’r cyfyngiadau symud wedi dangos yn glir bod llawer iawn o greadigrwydd ac ymrwymiad ar draws ein cymunedau, ein sectorau busnes ac awdurdodau lleol i gamu fyny a chefnogi’r rhai sydd mewn angen. Mae llawer o hyn wedi’i annog gan ddefnydd creadigol o gyfryngau cymdeithasol. Mae cymdogion nad oeddent erioed wedi siarad bellach yn perthyn i gymunedau o grwpiau WhatsApp a Facebook lle maent yn ceisio cefnogi ei gilydd. Fel yr awgryma agenda lefelu i fyny’r llywodraeth, mae’r wybodaeth a chreadigrwydd lleol hyn yn ased enfawr. Os gallwn adeiladu ar yr ewyllys da hwn a’i ddefnyddio i gefnogi teuluoedd, plant a phobl ifanc, gallai roi canlyniadau cadarnhaol iawn. Wrth wneud hynny, byddwn yn dangos yr hyn y mae llawer o bobl yn ei wybod eisoes: mae’n cymryd pentref i fagu plentyn.

A allem ddychmygu system o gymorth i blant sydd mewn perygl a phlant â phrofiad o ofal a geisiodd dynnu’n gryfach ar yr egwyddorion hyn? Gwnaethom edrych ar y sgiliau a’r profiadau sydd eu hangen arnoch i gefnogi pobl ifanc agored i niwed ac ynysig.  A allem ddychmygu cael grwpiau o staff ysbrydoledig, creadigol, entrepreneuraidd a all adeiladu cydberthnasau â phobl ifanc yn hawdd, rhwydweithio ar draws busnes a chymunedau, a meithrin partneriaethau? A allai gweithwyr fel hyn gynnig y sbarc honno sydd ei hangen ar bobl ifanc yn aml, i weld y tu hwnt i’r presennol a throi anobaith yn obaith?

A oes angen i ni hefyd weithio’n galetach o lawer i gael dull sy’n seiliedig ar dystiolaeth o ddatblygu a gwerthuso gwasanaethau? A oes angen i ni ofyn cwestiynau ynghylch pam mae’n ymddangos bod rhai cynghorau’n perfformio’n llawer gwell nag eraill mewn amgylchiadau tebyg? Gyda chomisiynu gwasanaethau bellach yn gymaint rhan o’r swydd, a ydym yn hyderus bod gan gomisiynwyr y sgiliau a’r galluoedd i drafod bargeinion da, ac a ydym yn hyderus bod gan ddarparwyr fudd gorau’r plant yn eu calonnau?

Ydyn ni’n hyderus bod cynghorau ac elusennau yn barod ac yn gallu mentro i dreialu dulliau newydd, gan wybod y bydd rhai yn methu, neu a oes tueddiad i fynd gyda’r ffordd y mae pethau wedi’u gwneud erioed? A ydym yn hyderus bod ymrwymiad sefydliadol i fyfyrio a dysgu ar draws y darparwyr statudol a gwirfoddol, neu a oes llawer o adrodd ac ymarfer ticio bocs i gydymffurfio â biwrocratiaeth? Ydyn ni’n hyderus bod gan reolwyr ar draws y gwasanaethau cymdeithasol y sgiliau fel eu bod nhw’n gallu cymell, ysbrydoli, delio â thanberfformio, a sylwi a datblygu talent?

Ydyn ni’n hyderus bod cynghorwyr lleol yn deall yr hyn y mae bod yn rhiant corfforaethol yn ei olygu ac yn angerddol yn eu hymdrechion i sicrhau bod “eu” plant sy’n derbyn gofal yn cael y cymorth a’r ddarpariaeth orau posibl?

Os ydym am adolygu gwasanaethau plant mewn gwirionedd, yna mae angen i ni gamu’n ôl o “feddwl mewn grŵp” a bod yn barod i feddwl ymhellach. Nid yw hyn yn golygu nad oes gennym ein llais ond mae’n golygu ein bod yn ddigon difalch i wybod bod gan bob un ohonom lawer i’w ddysgu gan eraill.

Yng ngofal Leicestershire Cares, credwn mai creadigrwydd, ystwythder, caredigrwydd ac empathi yw calon ac enaid y gallu i ddatblygu, darparu ac addasu gwasanaethau effeithiol. Yn ei llyfr The Creativity Leap, nododd Natalie Nixon sut mae bodau dynol wedi’u creu i fod yn greadigol. Ymholi, difyfyrwaith a greddf yw’r camau adeiladu sy’n arwain at greadigrwydd ac mae’r rhain yn gymwyseddau y gellir eu dysgu. Ei diffiniad o greadigrwydd yw’r gallu i gydbwyso rhwng dau allu gwahanol – rhyfeddod a dyfalbarhad. Rhyfeddod yw’r gallu i fod yn syfrdan a “gofyn cwestiynau craff mawr”, a dyfalbarhad yw maes “disgyblaeth, ymarfer, sgìl, a mireinio eich techneg trwy dreulio llawer o amser ar dasgau.” Mae creadigrwydd yn gofyn am ddyfalbarhad dadansoddol, yn ôl Nixon, “ac mae dadansoddiad yn gofyn am y gallu i ryfeddu”.

Siawns mae gennym i gyd ddyled i’n plant i edrych ar y system ofal gyda rhyfeddod a dyfalbarhad, gan roi “hunanfalchder, seilos a logos” o’r neilltu gan wybod nad oes gan yr un ohonom yr holl atebion ond mae gan bob un ohonom yr atebion.  Os gallwn ymdrechu i wneud hyn wrth sicrhau budd gorau’r plentyn a pheidio canolbwyntio ar y sefydliadau pennaf, yna rwy’n hyderus y gallwn gynnig dyfodol llawer mwy disglair i’n plant a’n pobl ifanc.

#YnghydGallwn

Mae Kieran Breen wedi gweithio ym maes datblygu yn Affrica, America Ladin, Canolbarth a Gogledd America, a’r DU. Ar hyn o bryd, ef yw Prif Swyddog Gweithredol Leicestershire Cares ac mae’n darlithio ar faterion ieuenctid a byd-eang ym Mhrifysgol De Montfort.