Gafael yn ein Treftadaeth: y llyfr digidol

Darparwyd y neges hon gan Leicestershire Cares.

Rhoddodd y prosiect llyfrau hwn y pŵer naratif yn ôl i bobl ifanc â phrofiad o ofal fel y gallant adrodd y straeon y maent am eu clywed am eu bywydau. Yn aml mae’n ofynnol i bobl ifanc â phrofiad o ofal siarad am eu gorffennol trawmatig â gweithwyr proffesiynol, gwasanaethau cymorth ac weithiau eu cyfoedion. Gall dweud yr un straeon dro ar ôl tro ddechrau cael effaith ar eu hunaniaeth a’u treftadaeth. Mae pobl ifanc mewn gofal yn aml yn symud sawl gwaith a all arwain at golli ffotograffau a phethau pwysig y teulu a’u colli.

Nod y prosiect hwn oedd annog pobl ifanc â phrofiad o ofal i fyfyrio ar atgofion cadarnhaol i newid y naratif y maent yn ei ddweud am eu bywydau, ac ail-greu eu harteffactau treftadaeth eu hunain. Yn y llyfr hwn, mae pobl ifanc â phrofiad o ofal wedi ymchwilio i natur gymhleth eu hunaniaeth trwy’r prosiect hwn ac wedi cynhyrchu archif o arteffactau gan gynnwys hanesion llafar, celf a photovoice.

Mae’r bobl ifanc wedi ymchwilio i atgofion a phrofiadau cymuned gadael gofal Swydd Gaerlŷr, trwy edrych arnynt eu hunain, ond hefyd cyfweld a nodi bywydau pobl ifanc eraill sydd â phrofiad o ofal.

Ariennir y prosiect Taking Back Our Heritage trwy’r prosiect Y Heritage, Caerlŷr, sy’n rhan o raglen ariannu arloesol “Kick the Dust” Cronfa Dreftadaeth y Loteri.

Mae’r llyfr digidol ar gael i’w lawrlwytho.

Adolygiad gofal yn Lloegr: galluogi ein cymunedau i droi anobaith yn obaith

Cyhoeddwyd y swydd hon yn wreiddiol gan Leicestershire Cares.

Adolygiad gofal yn Lloegr: Sut y gall rhyfeddod a dyfalbarhad alluogi ein cymunedau i droi anobaith yn obaith

Mae’r adolygiad hir-ddisgwyliedig i ofal cymdeithasol plant wedi’i lansio o’r diwedd ac, fel y gellid disgwyl, mae eisoes yn destun “dadl” wrth i amrywiol randdeiliaid geisio sicrhau bod eu barn yn cael ei gwrando a’i chlywed. I’r rhai sydd â phrofiad byw, nid ymarfer academaidd yn unig mo hwn. Gall trafodaethau o’r fath agor clwyfau hen a chyfredol a gwaethygu teimladau o esgeulustod, poen ac anghyfiawnder, a dyna pam ei bod hi mor bwysig bod gan lais pobl â phrofiad gofal rôl ganolog wrth ddatblygu a gyrru’r adolygiad.

“Mae’r gwasanaethau’n hen, mae angen iddynt newid a bod yn gyson ag amgylchedd heddiw. Mae cariad a theimlo yn eisiau yn chwarae rhan fawr yn hyn ac mae’n iawn peidio â llwyddo y tro cyntaf, ond mae angen i rywun fod yno i helpu a chodi’r plentyn neu’r person ifanc, fel y gallant geisio eto. Mae arian yn chwarae rhan yn hyn ond mae ymrwymiad yn hanfodol. Dylai plant a phobl ifanc deimlo’n rhan o’r gymuned.” Sara, merch ifanc â phrofiad o ofal

“Lefelu ein cymunedau: mae cynigion ar gyfer cyfamod cymdeithasol newydd yn nodi gweledigaeth ar gyfer cymdeithas fwy lleol, fwy dynol, lai biwrocrataidd, lai canolog lle mae pobl yn cael eu cefnogi a’u grymuso i chwarae rhan weithredol yn eu cymdogaethau.” Danny Kruger, AS

“Mae golau bob amser, os ydyn ni’n ddigon dewr i’w weld. Os ydyn ni’n ddigon dewr i fod y goleuni hwnnw.” Amanda Gorman

Ac eto, rydym hefyd yn gwybod, fel yr wyf eisoes wedi ysgrifennu mewn man arall, “Dros y 30 mlynedd diwethaf, bu nifer o ddeddfau, adolygiadau polisi, ymholiadau a gweithgorau i gyd wedi’u cynllunio i wella’r gofal a’r cymorth pontio a gynigir i bobl ifanc â phrofiad o ofal”, ac, yn anffodus, er gwaethaf yr holl ymdrech, y buddsoddi a’r bwriad da, mae’r system yn bell o fod yn berffaith o hyd. Yng ngeiriau’r Comisiynydd Hawliau Plant, “Y gwir yw, er y gall y wladwriaeth fod yn rhiant gwych, gall hefyd fod yn un gwael iawn. Weithiau, gall fod mor esgeulus y byddai mewn perygl o gael ei blant ei hun i ofal pe bai’n rhiant go iawn.” Pam felly? Beth sydd mor anghywir? Pam, o ystyried yr holl sylw a buddsoddiad sylweddol, y mae’r system ofal yn dal i fethu cymaint o blant a phobl ifanc sy’n agored i niwed?

Hoffwn awgrymu mai un problem yw bod dadleuon a thrafodaethau am y system ofal yn aml yn canolbwyntio ar y ffordd yr ydym yn gwneud pethau ar hyn o bryd. Yn aml, dim ond ailweithio o’r polisi ac arfer presennol yw llawer o’r “meddwl” am y system. Felly efallai y byddwch chi’n aml yn clywed galwadau am fwy o gyfranogiad, dull sy’n seiliedig ar hawliau, mwy o fuddsoddiad, a mwy o weithwyr cymdeithasol. Ffordd arall o ddweud hyn yw pe baem yn buddsoddi mwy yn yr hyn yr ydym eisoes yn ei wneud ac yn ei feddwl, yna byddai pethau’n llawer gwell.

Efallai’n wir fod rhywfaint o wirionedd yn hynny, ond hoffwn awgrymu bod “gwasanaethau cymdeithasol” yn rhy aml yn seiliedig ar fodel datrys problemau o’r brig i lawr. Mewn man arall, rwyf wedi nodi “bod llawer o sefydliadau mwy wedi dod yn or-fiwrocrataidd a systematig, ac wedi eu clymu i ddilyn targedau a dangosyddion perfformiad allweddol a chymhwyso gweithdrefnau y cytunwyd arnynt. Nid yw cymryd risg yn cael ei annog ac, o’r herwydd, mae tueddiad i wneud pethau fel y maent wedi cael eu gwneud erioed. Mae hyn yn aml yn mynd law yn llaw â strwythurau rheoli o’r brig i lawr. Mewn trefniant o’r fath, mae staff yn aml yn canolbwyntio ar gydymffurfio ac ar beidio siglo’r cwch. Yn ogystal â hyn, yn aml, prin yw’r cyfleoedd i’r bobl sydd yr ochr arall i’r gwasanaethau gael dylanwad a rheolaeth drostynt.”

Fel yr awgryma Hilary Cottam yn ei llyfr diweddar “Radical Help”, dylai lles yr 21ain ganrif “ddechrau lle rydych chi ac, yn lle gorchymyn newid neu geisio eich trwsio, dylai gynnig cymorth i dyfu eich galluedd. Mae’n cynnwys cymaint o bobl â phosib o ystyried mai ein cydberthnasau ni sy’n ein helpu i ddod o hyd i waith, cadw’n iach a gofalu am ein gilydd.” Mae’r dull hwn yn awgrymu dull llawer mwy organig, wedi’i seilio ar berthynas, lle mae pobl yn dod yn grewyr yn hytrach na defnyddwyr gwasanaethau a syniadau yn unig. A oes angen i ni ailfeddwl sut mae gwasanaethau cymdeithasol wedi’u strwythuro? A allem geisio cael gwared ar fiwrocratiaeth, annog creadigrwydd, creu partneriaethau a gwneud penderfyniadau ar y pwynt cyflawni?

O ran atal, mae’r cyfyngiadau symud wedi dangos yn glir bod llawer iawn o greadigrwydd ac ymrwymiad ar draws ein cymunedau, ein sectorau busnes ac awdurdodau lleol i gamu fyny a chefnogi’r rhai sydd mewn angen. Mae llawer o hyn wedi’i annog gan ddefnydd creadigol o gyfryngau cymdeithasol. Mae cymdogion nad oeddent erioed wedi siarad bellach yn perthyn i gymunedau o grwpiau WhatsApp a Facebook lle maent yn ceisio cefnogi ei gilydd. Fel yr awgryma agenda lefelu i fyny’r llywodraeth, mae’r wybodaeth a chreadigrwydd lleol hyn yn ased enfawr. Os gallwn adeiladu ar yr ewyllys da hwn a’i ddefnyddio i gefnogi teuluoedd, plant a phobl ifanc, gallai roi canlyniadau cadarnhaol iawn. Wrth wneud hynny, byddwn yn dangos yr hyn y mae llawer o bobl yn ei wybod eisoes: mae’n cymryd pentref i fagu plentyn.

A allem ddychmygu system o gymorth i blant sydd mewn perygl a phlant â phrofiad o ofal a geisiodd dynnu’n gryfach ar yr egwyddorion hyn? Gwnaethom edrych ar y sgiliau a’r profiadau sydd eu hangen arnoch i gefnogi pobl ifanc agored i niwed ac ynysig.  A allem ddychmygu cael grwpiau o staff ysbrydoledig, creadigol, entrepreneuraidd a all adeiladu cydberthnasau â phobl ifanc yn hawdd, rhwydweithio ar draws busnes a chymunedau, a meithrin partneriaethau? A allai gweithwyr fel hyn gynnig y sbarc honno sydd ei hangen ar bobl ifanc yn aml, i weld y tu hwnt i’r presennol a throi anobaith yn obaith?

A oes angen i ni hefyd weithio’n galetach o lawer i gael dull sy’n seiliedig ar dystiolaeth o ddatblygu a gwerthuso gwasanaethau? A oes angen i ni ofyn cwestiynau ynghylch pam mae’n ymddangos bod rhai cynghorau’n perfformio’n llawer gwell nag eraill mewn amgylchiadau tebyg? Gyda chomisiynu gwasanaethau bellach yn gymaint rhan o’r swydd, a ydym yn hyderus bod gan gomisiynwyr y sgiliau a’r galluoedd i drafod bargeinion da, ac a ydym yn hyderus bod gan ddarparwyr fudd gorau’r plant yn eu calonnau?

Ydyn ni’n hyderus bod cynghorau ac elusennau yn barod ac yn gallu mentro i dreialu dulliau newydd, gan wybod y bydd rhai yn methu, neu a oes tueddiad i fynd gyda’r ffordd y mae pethau wedi’u gwneud erioed? A ydym yn hyderus bod ymrwymiad sefydliadol i fyfyrio a dysgu ar draws y darparwyr statudol a gwirfoddol, neu a oes llawer o adrodd ac ymarfer ticio bocs i gydymffurfio â biwrocratiaeth? Ydyn ni’n hyderus bod gan reolwyr ar draws y gwasanaethau cymdeithasol y sgiliau fel eu bod nhw’n gallu cymell, ysbrydoli, delio â thanberfformio, a sylwi a datblygu talent?

Ydyn ni’n hyderus bod cynghorwyr lleol yn deall yr hyn y mae bod yn rhiant corfforaethol yn ei olygu ac yn angerddol yn eu hymdrechion i sicrhau bod “eu” plant sy’n derbyn gofal yn cael y cymorth a’r ddarpariaeth orau posibl?

Os ydym am adolygu gwasanaethau plant mewn gwirionedd, yna mae angen i ni gamu’n ôl o “feddwl mewn grŵp” a bod yn barod i feddwl ymhellach. Nid yw hyn yn golygu nad oes gennym ein llais ond mae’n golygu ein bod yn ddigon difalch i wybod bod gan bob un ohonom lawer i’w ddysgu gan eraill.

Yng ngofal Leicestershire Cares, credwn mai creadigrwydd, ystwythder, caredigrwydd ac empathi yw calon ac enaid y gallu i ddatblygu, darparu ac addasu gwasanaethau effeithiol. Yn ei llyfr The Creativity Leap, nododd Natalie Nixon sut mae bodau dynol wedi’u creu i fod yn greadigol. Ymholi, difyfyrwaith a greddf yw’r camau adeiladu sy’n arwain at greadigrwydd ac mae’r rhain yn gymwyseddau y gellir eu dysgu. Ei diffiniad o greadigrwydd yw’r gallu i gydbwyso rhwng dau allu gwahanol – rhyfeddod a dyfalbarhad. Rhyfeddod yw’r gallu i fod yn syfrdan a “gofyn cwestiynau craff mawr”, a dyfalbarhad yw maes “disgyblaeth, ymarfer, sgìl, a mireinio eich techneg trwy dreulio llawer o amser ar dasgau.” Mae creadigrwydd yn gofyn am ddyfalbarhad dadansoddol, yn ôl Nixon, “ac mae dadansoddiad yn gofyn am y gallu i ryfeddu”.

Siawns mae gennym i gyd ddyled i’n plant i edrych ar y system ofal gyda rhyfeddod a dyfalbarhad, gan roi “hunanfalchder, seilos a logos” o’r neilltu gan wybod nad oes gan yr un ohonom yr holl atebion ond mae gan bob un ohonom yr atebion.  Os gallwn ymdrechu i wneud hyn wrth sicrhau budd gorau’r plentyn a pheidio canolbwyntio ar y sefydliadau pennaf, yna rwy’n hyderus y gallwn gynnig dyfodol llawer mwy disglair i’n plant a’n pobl ifanc.

#YnghydGallwn

Mae Kieran Breen wedi gweithio ym maes datblygu yn Affrica, America Ladin, Canolbarth a Gogledd America, a’r DU. Ar hyn o bryd, ef yw Prif Swyddog Gweithredol Leicestershire Cares ac mae’n darlithio ar faterion ieuenctid a byd-eang ym Mhrifysgol De Montfort.

Profiad a diwylliant gofal: archif ddigidol

‘Profiad a Diwylliant Gofal, Archif Ddigidol’ yw’r cyntaf o’i math a bydd yn cynnwys llenyddiaeth, gair llafar a deunydd academaidd ar brofiadau gofal.

Mae’n bleser gan Dr Dee Michell a Miss Rosie Canning gyhoeddi archif ddigidol newydd Profiad a Diwylliant Gofal. Bydd y wefan yn lansio ar 11 Ebrill – trwy Zoom, i gyd-fynd â Mis Hanes Profiad Gofal. Bydd gwahoddiadau i’r lansiad yn gwahodd pobl i roi gwybod i ni am eu hoff gymeriadau â phrofiadau gofal a gynrychiolir mewn gofal maeth, mabwysiadu, gofal gan berthnasau neu leoliadau preswyl. ‘Bydden ni’n hoffi i bobl ymuno a’n cynghori ni ar lenyddiaeth, ffilm, theatr, teledu, radio a deunydd academaidd ar brofiadau o ofal y gellir eu cynnwys.’

Er bod ‘straeon llwyddiant’ i’w gweld yn y cyfryngau o bryd i’w gilydd am bobl â phrofiad o ofal, dim ond un prif stori sy’n cael ei hadrodd am y grŵp hwn yn gyffredinol, hynny yw, eu bod wedi’u gorgynrychioli mewn carchardai, ymhlith y rheiny sy’n dioddef salwch meddwl ac ymhlith y digartref.

Mae plant a phobl ifanc mewn gofal cymdeithasol, a’r rhai sydd wedi gadael, yn aml yn destun stigmateiddio a gwahaniaethu. Gall bod yn destun stigmateiddio a gwahaniaethu effeithio’n negyddol ar iechyd meddwl a lles nid yn unig yn ystod y profiad gofal ond yn aml am flynyddoedd lawer hefyd.

Nod y prosiect yw cyfrannu at newid agweddau cymunedol tuag at bobl â phrofiad gofal fel grŵp. Yn lle cael eu gweld trwy’r lens sengl gyfredol yn unig (eu bod yn cael eu gorgynrychioli mewn carchardai, ymhlith y rheiny sydd â salwch  meddwl ac ymhlith y digartref), byddant yn cael eu hystyried yn grŵp creadigol, er gwaethaf (a/neu oherwydd) eu bod yn aml wedi profi caledi a thrawma.

Mae Rosie Canning (DU) a Dee Michell (Awstralia) yn ysgolheigion sydd â phrofiad byw o ofal ac angerdd gydol oes am lyfrau. Maent wedi elwa’n fawr o ddarllen i’w cadw’n brysur ac maent yn ymwybodol o’r cynrychioliadau hanesyddol o’r profiad o ofal dros amser. Mae’r ddau yn cael eu dylanwadu gan Origin Stories Lemn Sissay a’r arddangosfa Superman was a Foundling yn yr Amgueddfa Foundling yn Llundain. Mae Rosie a Dee yn cydweithio i ddatblygu Archif Ddigidol, gwefan hygyrch un stop gyda gwybodaeth am gymeriadau sydd â phrofiad o ofal mewn ffuglen ac ar y sgrin, yn ogystal ag awduron, artistiaid ac actorion sydd â phrofiad o ofal.

Ar gyfer plant a phobl ifanc mewn gofal, a’u gofalwyr, gweithwyr cymdeithasol, athrawon, ac ati, bydd Profiad a Diwylliant Gofal yn ffynhonnell sylweddol o ddeunydd y gellir cyfeirio plant a phobl ifanc ati i weld cymeriadau y gallant uniaethu â nhw. Fel y dywedodd Ryan McCuaig a oedd mewn gofal, mae cymeriadau fel Harry Potter ar gyfer y rhai sydd wedi gadael gofal hefyd. Roedd yn ei ugeiniau pan wnaeth sgwrs â pherson arall a oedd â phrofiad o ofal am Harry Potter wneud iddo sylweddoli ei fod “eisoes yn rhan o rywbeth mwy” lle’r oedd yn aml wedi cael trafferth â’r ffaith nad oedd yn ‘ffitio i mewn’.

Mae llawer o gymeriadau eraill â phrofiad o ofal nad yw’r sector efallai yn ymwybodol ohonynt ond a fydd i’w gweld yn yr Archif Ddigidol.

Bydd Profiad a Diwylliant Gofal yn hwb i addysgwyr ac ymchwilwyr hefyd. Gallai ymchwilwyr, er enghraifft, ddewis cymeriadau ar wahân i Harry Potter a chynnal prosiectau ymchwil i ddarganfod yr effaith y maent yn ei chael ar blant a phobl ifanc. Gallant hefyd ddadansoddi cynrychioliadau o brofiadau gofal dros amser ac mewn gwahanol fforymau.

Bydd Jamie Crabb, Seicotherapydd sydd â phrofiad o ofal, yn cynghori ar ddylunio a chynnal y wefan. Hoffai Rosie a Dee ddiolch i Ymddiriedolaeth Welland, elusen a sefydlwyd gan Jan Rees OBE yn 2019, am y cyfraniad ariannol y maent wedi’i wneud sydd wedi golygu bod modd lansio Profiad a Diwylliant Gofal.  Meddai Sarah Saunders, Ymddiriedolwr o Ymddiriedolaeth Welland “rydym ni’n falch o gefnogi datblygiad prosiect mor greadigol a chyffrous y credwn a fydd o fudd mawr i lawer o bobl”. Mae Ymddiriedolaeth Welland yn cefnogi prosiectau a mentrau sydd o fudd i oedolion sydd wedi profi gofal.

Sut i ddod o hyd i ni:
careexperienceandculture@gmail.com
@CareExp_Culture
Care Experience & Culture

Gan Ofalwyr Maeth ar gyfer Gofalwyr Maeth

Mae Gan Ofalwyr Maeth ar gyfer Gofalwyr Maeth yn cynnig sylfaen i alluogi gofalwyr maeth i ymateb i’r heriau a rhwystrau sy’n codi. Mae hefyd yn fodd iddynt rannu eu profiadau, strategaethau a chyngor i ofalwyr maeth eraill ynglŷn â’r argymhellion allweddol sy’n cael eu cynhyrchu mewn ymchwil gyfredol. Yma fe welwch flogiau, cyngor ac awgrymiadau da ar gyfer cefnogi plant a phobl ifanc mewn gofal yn yr ysgol ac addysg bellach yn llwyddiannus.

Book image

Gweithio law yn llaw: cylchgrawn newydd i ofalwyr maeth
Mae’r Rhwydwaith Maethu mewn cydweithrediad â Phrifysgol Caerdydd wedi datblygu cylchgrawn i ofalwyr maeth… Rhagor o wybodaeth

Young person with laptop sitting outside

Hunan-niweidio a rôl gofalwyr maeth
Edrychodd y gweithdy ar hunan-niweidio a hunanladdiad ymhlith pobl ifanc â phrofiad o ofal… Rhagor o wybodaeth

Image of school and art supplies

Profiadau plant maeth yn yr ysgol
Y ffyrdd y gall ysgol fod yn ‘amgylchedd gelyniaethus’ i blant a phobl ifanc maeth… Rhagor o wybodaeth

Two people hugging

Gallwch chi fod yr un sy’n gwneud byd o wahaniaeth!
Mae miloedd o ofalwyr maeth yn cynnig teuluoedd cariadus a sefydlog i’w plant maeth, ond nid oes ganddyn nhw’r hyder i godi llais … Rhagor o wybodaeth

Two women meeting

Cyfarfodydd ysgol: byddwch yn barod
Mae llawer o ofalwyr maeth yn mynd i gyfarfodydd gydag ysgolion yn rhan o’u rôl… Rhagor o wybodaeth

Pobl ifanc sy’n gadael gofal, ymarferwyr a’r pandemig: Profiadau, cefnogaeth a gwersi

Yn 2020, gwnaeth pandemig y coronafeirws (COVID-19) amharu’n sylweddol ar fywyd dyddiol ledled y DU. Rhoddodd Deddf Coronafeirws 2020 bwerau newydd i Lywodraethau datganoledig ar feysydd gan gynnwys iechyd, addysg a chyfiawnder (Sefydliad y Llywodraeth 2020). Cyhoeddodd y Prif Weinidog ar 23 Mawrth, 2020 bod ‘cyfnod clo’ i ddilyn a chafwyd cyfarwyddebau tebyg yng Nghymru, Lloegr a Gogledd Iwerddon (Sefydliad Llywodraeth 2020).

Mae trafodaethau ar yr ymatebion angenrheidiol i’r pandemig, ynghyd â thrafodaethau am ei effaith, wedi tynnu sylw at bryderon am anghydraddoldebau. Er enghraifft, nododd Golightly a Holloway (2020: 637) fod ‘rhai [unigolion] mewn sefyllfa lawer gwell nag eraill i fynd trwy hyn’ tra bod Blundell et al (2020: 292) yn dadlau na fydd y pandemig ‘yn effeithio ar bawb yn yr un modd… o iechyd i swyddi ac i fywyd teuluol… y grwpiau mwyaf agored i niwed yn ôl cefndir economaidd-gymdeithasol a statws iechyd hefyd yw’r rhai a allai gael eu taro arwaf.” 

Mae COVID-19 hefyd wedi effeithio ar ddarparu gwasanaethau cymdeithasol i oedolion a phlant (Ferguson et al 2020), gan gynnwys cynnal cefnogaeth i grwpiau sy’n agored i niwed ac ymateb i alw cynyddol am iechyd meddwl, trais domestig a gwasanaethau diogelu (Baginsky a Manthorpe 2020 ).

Mae ymchwil newydd yn ceisio deall ymatebion i COVID-19 ac anghenion a phrofiadau unigolion sy’n derbyn ac yn darparu gwasanaethau gofal cymdeithasol (Baginsky a Manthorpe 2020; Bhatia 2020; Blake-Holmes 2020; Cook a Zschomler 2020; Dafuleya 2020; Ferguson et al 2020 ; Henrickson 2020; Iyer et al. 2020; Lingam a Sapkal 2020; O’Sullivan et al 2020; Rambaree a Nassen 2020; Sanfelici 2020; Sengupta a Jha 2020; The Fostering Network 2020; Walter-McCabe 2020).  Canolbwyntiodd y prosiect ymchwil hwn yn bennaf ar gyd-destun Cymru a’i nod yw cyfrannu at y dystiolaeth hwn sy’n dod i’r amlwg, gyda ffocws ar anghenion, cefnogaeth a phrofiadau pobl ifanc sy’n gadael gofal awdurdod lleol. 

Gwasanaethau ar-lein, iechyd meddwl a lles plant a phobl ifanc sydd â phrofiad o ofal

Gwasanaethau ar-lein, iechyd meddwl a lles plant a phobl ifanc sydd â phrofiad o ofal

Mae iechyd meddwl a lles da yn bwysig, yn enwedig yn ystod pandemig COVID-19. Gyda’r cyfyngiadau newydd ynghylch cadw pellter cymdeithasol, mae symudiad wedi bod at ddarparu gwasanaethau iechyd meddwl ar-lein. Fodd bynnag, hyd yma, nid ydym yn gwybod y ffyrdd gorau i ddatblygu gwasanaethau ar-lein, na sut i addasu rhaglenni sydd wedi’u darparu wyneb yn wyneb o’r blaen fel eu bod yn llwyddiannus ar-lein. Mae angen ymchwilio i ddeall sut all ymyriadau symud i fod ar-lein, neu’n ddarpariaeth gyfunol (cymysgedd o wyneb yn wyneb ac ar-lein), pa fodelau yr ystyrir eu bod yn gweithio fwyaf effeithiol, a pha ymagweddau sydd angen rhagor o ddatblygiad, addasiad a gwerthusiad. Mae’r astudiaeth newydd hon, a ariannwyd gan y rhwydwaith TRIUMPH yn bwriadu ymchwilio sut i ddatblygu rhaglenni ar-lein orau i bobl ifanc sydd â phrofiad o ofal. Mae tîm o Brifysgol Caerdydd a Voices from Care Cymru yn gweithio gyda Rhwydwaith Maethu Cymru i wella gwasanaethau ar-lein er mwyn cefnogi iechyd meddwl a lles yn well.

Byddwn yn cyfweld ac yn rhedeg grwpiau ymgynghori gyda phobl ifanc sydd â phrofiad o ofal, gofalwyr maeth, a gweithwyr proffesiynol gofal cymdeithasol i ymchwilio i’w profiadau nhw o raglenni ar-lein, ac i ddeall beth maent eisiau gan wasanaethau ar-lein. Bydd hyn yn ein helpu i ystyried y ffordd orau i ddatblygu neu addasu gwasanaethau, a darganfod pa fathau o raglenni yr hoffai cyfranogwyr eu gweld yn y dyfodol.

Bydd canfyddiadau’r ymchwil yn ein galluogi i ddatblygu cyfres o ganllawiau ac egwyddorion i helpu llunwyr polisïau, ymarferwyr ac ymchwilwyr ynglŷn â llunio a/neu addasu rhaglenni i’w cynnig ar y we. Os ydych yn berson ifanc sydd â phrofiad o ofal, yn ofalwr maeth neu’n ymarferydd, ac yn awyddus i gyfrannu at ddatblygu gwasanaethau ar-lein i gefnogi iechyd meddwl a lles, cysylltwch â ni i roi gwybod!

Rhiannon Evans
DECIPHer (Centre for Development, Evaluation, Complexity and Implementation in Public Health Improvement), Cardiff University
evansre8@cardiff.ac.uk
@1RhiannonEvans

Dawn Mannay
School of Social Sciences, Cardiff University
mannaydi@cardiff.ac.uk
@dawnmannay

Nid prosiect yw cyfranogiad Plant a Phobl Ifanc, mae’n hawl!

Gweminar: Nid prosiect yw cyfranogiad Plant a Phobl Ifanc, mae’n hawl!

Dydd Llun 2 Tachwedd
2.00 – 4.00pm GMT 
Ffurflencaddw lle
Manylion y Gweminar

Mae’r gweminar hon yn rhannu sut gall plant a phobl ifanc gyfrannu at benderfyniadau cyfreithiol ynghylch cyswllt â phlant, yng nghyd-destun trais domestig. Yn seiliedig ar brosiect 5 gwlad, Gwella Cyfiawnder Cyswllt Plant, bydd y gweminar yn cyflwyno ac yn trafod sut gall plant a phobl ifanc, sydd wedi profi trais domestig, fynegi eu barn a’u gwybodaeth er mwyn gwella systemau a phrosesau. 

Bydd siaradwyr gwadd o Bortiwgal a’r Alban yno, gan gynnwys pobl ifanc sydd wedi cymryd rhan ym mhrosiectau cyfranogiad IJCC. Cyflwynir y gweminar yn Saesneg, gyda grwpiau trafod ar gael yn Saesneg, Bwlgareg, Groeg, Portiwgaleg, a Rwmaneg. 

Bydd y seminar yn berthnasol i’r rheiny sy’n gweithio ym maes cyfranogiad plant a phobl ifanc. Bydd o ddiddordeb i bobl sy’n gweithio’n uniongyrchol â phlant a phobl ifanc sy’n profi trais domestig:

  • mewn cyd-destun cyfreithiol (erlynwyr cyhoeddus, barnwyr a chyfreithwyr)
  • yn y gwasanaethau cymdeithasol (canolfannau cymorth i ddioddefwyr trais domestig, llochesi, canolfannau goruchwylio ymweliadau, timau cymorth llysoedd, pwyllgorau lleol ar gyfer amddiffyn hawliau plant a phobl ifanc)
  • yn y sectorau Hawliau Plant a Menywod, a’r rheiny sy’n gweithio gyda menywod a’u plant. 

Plant dan ofal yng Nghymru

Ar 31 Mawrth 2019, roedd yna 6,845 o blant dan ofal yng Nghymru, cynnydd pellach o 440 o gymharu â’r flwyddyn flaenorol. O ganlyniad, mae’r bwlch rhwng y gyfradd o blant dan ofal yng Nghymru a rhannau eraill o’r DU wedi parhau i ledu.

Yng Nghymru, er bod y mwyafrif o Awdurdodau Lleol wedi gweld cynnydd yn nifer a chyfradd y plant sy’n derbyn gofal, mae amrywiad sylweddol; ac mae rhai wedi profi gostyngiad yng nghyfradd y plant sy’n derbyn gofal ers 2014. Drwy ddefnyddio data a gyhoeddwyd, mae’r gyfres hon o friffiadau’n ystyried beth allwn ni ddweud am y ffactorau sy’n sbarduno’r tueddiadau hyn, ac yn diweddaru’r adroddiad cynharach, Dadansoddiad o Ffactorau sy’n Cyfrannu at Gyfraddau Uwch o Ofal yng Nghymru.

  1. Plant dan ofal yng Nghymru: Tueddiadau
  2. Plant dan ofal yng Nghymru: Ffactorau sy’n cyfrannu at gyfraddau amrywiol
  3. Plant dan ofal yng Nghymru: Llifoedd i mewn i ofal ac allan ohono

Canllaw gofalwyr maeth i gefnogi pobl sy’n gadael gofal i fynd i addysg uwch

Ysgrifennwyd y canllaw hwn ar gyfer gofalwyr maeth yng Nghymru sydd mewn sefyllfa i gefnogi ac annog pobl ifanc mewn gofal sy’n ystyried ymgeisio, neu sydd wedi gwneud cais yn ddiweddar, i astudio yn y brifysgol. Mae’n darparu gwybodaeth ac arweiniad ymarferol gan gynnwys gwybodaeth mewn perthynas â chymwysterau, dewis y cwrs cywir, proses ymgeisio UCAS, yn ogystal â chefnogaeth ariannol, emosiynol a chyffredinol. Mae’r canllaw hefyd yn amlinellu cefnogaeth ymadawyr gofal sydd ar gael o bob prifysgol yng Nghymru, a dolenni i adnoddau a gwefannau sy’n manylu ar ragor o wybodaeth am fywyd myfyrwyr.

Bydd y canllaw yn galluogi gofalwyr maeth i ddarparu lefel y gefnogaeth y byddai unrhyw riant da ei eisiau i unrhyw blentyn – gan eu helpu i fod yn hapus, sicrhau llwyddiant addysgol, a datblygu i fod yn oedolion llwyddiannus.

Er ei fod yn canolbwyntio ar fynediad i Addysg Uwch, mae peth o’r wybodaeth a gynhwysir yn y canllaw yr un mor berthnasol i bobl ifanc sy’n astudio mewn Addysg Bellach. Bydd ymadawyr gofal bob amser angen cefnogaeth eu gofalwr maeth waeth pa gymhwyster y maent yn astudio ar ei gyfer neu’n gweithio tuag ato.

Y gobaith yw y bydd y canllaw hwn yn ysbrydoli gofalwyr maeth i fod yn uchelgeisiol i’r plant y maent yn gofalu amdanynt, ac i’r plant a’r bobl ifanc eu hunain gredu y gallant ddyheu a chyflawni. Ni ddylai bod mewn gofal fod yn rhwystr i fynd i’r brifysgol.

Am fwy o wybodaeth, ewch i: https://www.thefosteringnetwork.org.uk/advice-information/looking-after-fostered-child/education