Digwyddiadau Sydd i Ddod

Gweminar: Profiadau Pobl Ifanc sy’n ran o gymuned Ethnig Leiafrifol o Lywio Heriau COVID-19: Persbectif Cyfoeth Diwylliannol Cymunedol 

Gweminar: Edrych ar anghenion rhamantus fel rhan o ymarfer gofal cymdeithasol iechyd meddwl

Gweminar: Adnoddau Perthnasau Agosaf – Grymuso gofalwyr yn y system iechyd meddwl 

Bydd y sesiwn hon yn amlinellu canfyddiadau ymchwil ar brofiadau Perthnasau Agosaf a Gweithwyr Proffesiynol Iechyd Meddwl Cymeradwy o'r Ddeddf Iechyd Meddwl ac yn rhannu manylion adnodd ar-lein newydd rhad ac am ddim ar gyfer Perthnasau Agosaf am eu rôl yn y Ddeddf. Gwnaeth yr ymchwil nodi’r heriau emosiynol y mae gofalwyr/aelodau o'r teulu yn eu hwynebu pan mai nhw yw’r Perthynas Agosaf, a'r diffyg gwybodaeth a chefnogaeth sydd ar gael iddyn nhw am y rôl. Arweiniodd yr ymchwil at brosiect a ariannwyd gan UKRI, gan weithio gyda Pherthnasau Agosaf a gweithwyr proffesiynol i gyd-greu gwefan gydag adnoddau ar-lein am y rôl, gan gynnwys offer a thaflenni, yn ogystal â ffynonellau cymorth a hunanofal. Bydd y wefan yn cael ei diweddaru ar gyfer rôl yr unigolyn a enwebwyd pan ddaw'r Ddeddf Iechyd Meddwl newydd i rym ymhen ychydig flynyddoedd. Byddwn ni’n ystyried y prif newidiadau cyfreithiol yn y maes hwn a sut y bydd yr adnoddau'n cael eu diweddaru i'w hadlewyrchu. 

Gweminar: Wedi’u gwthio y tu hwnt i’r eithaf: Mynd i’r afael â’r ddyled ddinesig o ofal di-dâl yng Nghymru

Mae gofalwyr di-dâl yn cynnal gwead cymdeithasol Cymru, ond eto’n parhau i fod yn anweledig mewn systemau sydd wedi’u cynllunio am eu cymorth. Er gwaethaf dros ddegawd o weithredu drwy’r Ddeddf Gwasanaethau Cymdeithasol a Llesiant (Cymru), mae adroddiad diweddar gan y Senedd yn 2026, Gofalwyr di-dâl: Wedi’u gwthio i’r eithaf, yn dangos bod gofalwyr yn erfyn ac yn brwydro am help, gyda dim ond 1.5% ohonynt â chynllun cymorth ffurfiol. Gan dynnu ar ddata ansoddol wedi’i ariannu gan Ymchwil Iechyd a Gofal Cymru, mae’r papur hwn yn dadlau nad oes modd i’r model cymorth cyfredol fynd i’r afael â’r argyfwng hwn yn strwythurol. Nod y polisi yw cefnogi bywyd ochr yn ochr â gofalu, ond mae’r mesurau’n canolbwyntio ar les unigol yn hytrach na chyfraniad strwythurol. Mae hyn yn creu paradocs: mae mandad Gwaith Teg Cymru yn diogelu’r gweithlu â thâl, ond eto mae’r system yn ddibynnol ar y gweithlu di-dâl sy’n cael eu heithrio o’r amddiffyniadau hyn. Mae hyn yn codi’r cwestiwn pwysicaf: sut beth fyddai gofal cymdeithasol os byddai gwerth dinesig gofal di-dâl yn cael ei fesur mor ofalus ag arbedion economaidd? Mae’r papur yn cyflwyno Fframwaith Democrataidd fel offeryn diagnostig. Mae’r fframwaith hwn yn trin gofalwyr fel arbenigwyr dinesig sydd â gwybodaeth a ddylai ddylanwadu ar bolisïau llywodraethol yn hytrach na’n broblemau i’w rheoli. Drwy ganfod pan mae mesurau cyfredol yn diystyru gwerth cymdeithasol, mae’n cynnig llwybr tuag at gydnabyddiaeth gwirioneddol bod gofal yn gyfraniad dinesig.

Gweminar: O dasgau problematig i rolau rhwydd: Cefnogi gofalwyr ifanc fel poblogaeth fawr ond amrywiol.

Plant a phobl ifanc sydd â chyfrifoldebau gofalu am aelodau o’r teulu yw gofalwyr ifanc. Wedi’u hystyried yn flaenorol yn grŵp bach â rolau sylweddol sy'n cymryd rhan mewn prosiectau arbenigol i ofalwyr ifanc, mae amcangyfrifon cyffredinrwydd o 17% yng Nghymru (Y Rhwydwaith Ymchwil Iechyd mewn Ysgolion, 2023) yn awgrymu y dylen nhw gael eu hymchwilio fel poblogaeth fwy ond mwy amrywiol o ran eu cyfrifoldebau gofalu a'u heffaith. Bydd y weminar hon yn cynnwys crynodeb o ganlyniadau astudiaeth dulliau cymysg o’r boblogaeth ehangach o ofalwyr ifanc. Yna bydd Ed yn cyflwyno model o'r sbectrwm gofalwyr ifanc sy'n cynnwys effeithiau cyfrifoldebau gofalu sylweddol ond hefyd rolau rhwyddach a sefyllfaoedd gofalu sy’n arbennig o broblematig. Mae’r model hefyd yn ymgorffori’r gwaith o haenu anghenion cymorth sy’n cyfleu amrywiaeth y grŵp yn well. I gloi’r weminar, bydd cwestiynau allweddol yn cael eu hystyried, gan gynnwys a yw'n bosibl cefnogi'r boblogaeth gyfan o ofalwyr ifanc; gwahanol rolau prosiectau arbenigol, gwasanaethau prif ffrwd a chymorth anffurfiol mewn teuluoedd; a'r her barhaus o wneud hynny pan fydd poblogaeth wedi'i hymylu ac yn gyndyn o ymgysylltu â gwasanaethau.

Gweminar: Wedi’u magu gan berthnasau: Profiadau gofalwyr Du ac Asiaidd sy’n berthnasau yn Lloegr

Yn Lloegr, perthnasau nad ydynt yn rhieni sy’n gofalu am tua 120,000 o blant. Dim ond lleiafrif y rhain sy’n drefniadau ffurfiol sydd wedi’u sicrhau’n gyfreithiol. Mae tystiolaeth yn dangos nad yw plant o grwpiau ethnig lleiafrifol, a phlant Du yn benodol, yn cael eu cynrychioli’n ddigonol ymhlith plant sy’n byw â’r trefniadau gofalu ffurfiol hyn gan berthnasau. Cymerodd gofalwyr sy’n berthnasau o gymunedau Du ac Asiaidd ran mewn cyfweliadau ac asesiadau wedi’u safon a oedd yn trafod profiadau. Er bod tebygrwydd ym mhrofiadau gofalwyr o’r sampl hwn ac ymchwil blaenorol (Gwyn yn bennaf), ni ellir gorbwysleisio effaith ethnigrwydd. Roedd gofalwyr Du ac Asiaidd sy’n berthnasau yn yr astudiaeth hon yn fwy tebygol o fyw mewn aelwydydd mwy, mewn tai heb ddigon o le, mewn teuluoedd ag un gofalwr, o fod ag incwm is a chyfrifoldebau gofalu ychwanegol. Tynnodd rhai gofalwyr sylw at brofiadau o hiliaeth a diffyg cymhwysedd diwylliannol, ynghyd â rhagdybiaethau niweidiol am rwydweithiau cymorth gofalwyr Du ac Asiaidd sy’n ofalwyr. Er gwaethaf yr heriau, nododd y gofalwyr sy’n berthnasau fod y plant yn cael effaith bositif ar eu bywydau. Mae’r argymhellion yn tynnu sylw at y cymorth cychwynnol a pharhaus sydd ei angen ar ofalwyr sy’n berthnasau i barhau i ofalu am eu plant.