Barod i fynychu digwyddiad? Gwiriwch ein rhestr paratoi at ddigwyddiadau

Dyma rhai ffyrdd o baratoi at ddigwyddiad ExChange Wales. Ymchwiliwch y lleoliad ac amseroedd teithio er mwyn cyrraedd yn gynnar. Edrychwch ar amserlen neu fanylion y darlithydd neu arweinydd y gweithdy i ymgyfarwyddo â’u harbenigedd ac i baratoi cwestiynau. Yn ystod y digwyddiad, cysylltwch ag ymchwilwyr, staff neu ymarferwyr eraill i ehangu meysydd sydd o ddiddordeb i chi. 

Dewch a deunyddiau – beiro a phapur neu declyn ar gyfer cymryd nodiadau. Peidiwch ag anghofio gwneud gwaith ar ôl y gweithdy: efallai y bydd cyflwyniadau, Twitter, neu ddeunyddiau pellach ar gael. Ac yn olaf: edrychwch allan am ein digwyddiad nesaf!

Tra’ch bod yma, archwiliwch adnoddau ExChange Wales:

  • Dilynwch ni ar Twitter i dderbyn cyhoeddiadau byw cyfoes o’n digwyddiadau: Twitter.com/exchangewales
  • Gwelwch ein harchif digwyddiadau
  • Ewch i’n hadran adnoddau i wylio fideos, gwrando ar bodlediadau, a mwy
  • Darganfyddwch fwy am ein hacademyddion, ymchwilwyr, ac aelodau tîm yn CASCADE
  • Archwiliwch feysydd arbenigol ein gwefan: Newyddion, Addysg & Gofal, Teulu & Chymuned
  • Ymgyfarwyddo â’n polisi canslo digwyddiadau:
  • Mae digwyddiadau ExChange yn rhad ac am ddim ac yn cael eu hariannu gan Exchange Wales. Er mwyn i ni allu cynnal digwyddiadau a’u gwneud yn gynaliadwy, rydym yn codi ffi diffyg presenoldeb o £30. Rydym yn gofyn am rybudd deuddydd cyn canslo. Os na chawn ein hysbysu o’ch gohiriad o fewn yr amser yma byddwn yn codi tâl o £30 ar eich cyflogwr.
  • Dysgu pellach: ymwelwch â’r Ganolfan Ymchwil a Datblygu Gofal Cymdeithasol i Blant (CASCADE) i weld prosiectau ymchwil cyfredol a chwblhawyd, newyddion cyfredol, a diweddariadau Canolfan What Works

Yn olaf, os yw ein digwyddiad yn ddiddorol neu’n ddefnyddiol i chi, ystyriwch ail-drydar ni @exchangewales. Edrychwn ymlaen at eich croesawu.

Book events through the ExChange Wales Eventbrite.

Safbwyntiau rhyngwladol ar #BuildBackBetter

Sylwch: Mae’r digwyddiad hwn yn cael ei gynnal yn allanol ac nid trwy Exchange Wales. Mae rhestrau digwyddiadau allanol Teulu a Chymuned yn cael eu postio i hysbysu’r gymuned ehangach am ddigwyddiadau allanol gan gynnwys gweithdai, cyfleoedd i deuluoedd, plant a phobl ifanc, ac adnoddau defnyddiol.

“Mae Covid-19, yn debyg i Belydr-X, wedi datgelu’r ffyrdd y mae systemau a sefydliadau yn eithrio pobl, a’r bobl hynny sy’n brifo fwyaf. Gan ddefnyddio enghreifftiau o UDA, Affrica ac India, byddaf yn awgrymu ffyrdd y gall rhywun adeiladu’n ôl yn well drwy wrando ar y rhai sydd wedi cael eu gadael allan”

Fel rhan o’r bartneriaeth barhaus rhwng Leicestershire Cares a Chanolfan SDG16 UNAI ym Mhrifysgol De Montfort, rydym yn falch iawn o groesawu Rakesh Rajani i roi araith allweddol am safbwyntiau rhyngwladol ar #BuildBackBetter.

Mae Rakesh yn dod â thri degawd o brofiad ym maes hawliau dynol, addysg, llywodraethu a dyngarwch yn ei rôl fel Is-lywydd, Rhaglenni yn Co-Impact, lle mae wedi’i leoli yn Ninas Efrog Newydd.

Tan 2018, bu’n gwasanaethu fel Cyfarwyddwr Ymgysylltu Dinesig a Llywodraeth Sefydliad Ford, sy’n gyfrifol am raglenni’r UDA a rhaglenni byd-eang ar gyfranogiad democrataidd, trethi a chyllidebau, a diogelu gofod dinesig. Gynt, sefydlodd a gwasanaethai fel Pennaeth Twaweza, sefydliad yn Nwyrain Affrica sy’n hyrwyddo grym dinasyddion a llywodraeth agored, ac a arweiniodd/’ sefydlu Uwezo, rhaglen fwyaf Affrica i asesu llythrennedd a rhifedd sylfaenol. Cyn hynny, bu’n gwasanaethu fel cyfarwyddwr gweithredol i HakiElimu, prif sefydliad ymgysylltu â dinasyddion ac eiriolaeth addysg Tanzania.

Mae Rakesh hefyd yn un o sylfaenwyr a chyn-gyd-gadeirydd y Bartneriaeth Llywodraeth Agored, sy’n ceisio adfer y compact cymdeithasol rhwng pobl a llywodraethau mewn dros 75 o wledydd sy’n cwmpasu mwy na dau biliwn o bobl. Mae wedi chwarae rôl allweddol wrth sefydlu nifer o blatfformau cymdeithas sifil a chyfryngol yn Tanzania, ac ymgynghorodd ar ddatblygu byd-eang ar gyfer Google.org, Sefydliad Hewlett, Hivos ac UNICEF, ymhlith eraill.

Bydd y sesiwn yn cael ei gadeirio gan Kieran Breen Prif Swyddog Gweithredol Leicestershire Cares.

Plant i Blant sydd wedi Derbyn Gofal

Mae post blog hwn ar gael hefyd at Leicestershire Cares.

Cafodd llyfr newydd gan Dr Louise Roberts, The Children of Looked After Children: Outcomes, Experiences and Ensuring Meaningful Support to Young Parents In and Leaving Care, ei ryddhau ym mis Mawrth 2021. Mae’r llyfr yn dwyn ynghyd ganfyddiadau astudiaeth ymchwil pum mlynedd Canolfan Ymchwil a Datblygu Gofal Cymdeithasol i Blant (CASCADE) a ariannwyd gan Ymchwil Iechyd a Gofal Cymru.

Daeth y syniad ar gyfer yr astudiaeth gan Voices from Care Cymru (VfCC), sefydliad annibynnol, sy’n ymroddedig i gynnal hawliau a hyrwyddo lles plant a phobl ifanc a brofodd ofal. Mae’r llyfr yn darparu tystiolaeth y mae ei mawr angen am blant a anwyd i rieni ifanc mewn gofal ac a oedd yn gadael gofal ac mae’n edrych ar y gefnogaeth sydd ar gael pan ddaw pobl ifanc yn rhieni.   

Roedd gwrando ar farn a phrofiadau rhieni yn flaenoriaeth allweddol yn yr astudiaeth. Roedd yr astudiaeth yn cynnwys rhieni â gwahanol brofiadau; roedd rhai yn rhieni newydd, roedd rhai eraill yn edrych yn ôl ar eu profiadau, roedd rhai yn teimlo bod ganddyn nhw bobl i’w cefnogi, roedd rhai eraill yn teimlo’n ynysig ac ar eu pennau eu hunain, roedd rhai yn byw gyda’u plant, ac roedd rhai eraill wedi’u gwahanu oddi wrthyn nhw. Roedd grŵp ymgynghorol o rieni yn cefnogi’r astudiaeth. Mae gwaith yn mynd rhagddo ac ar hyn o bryd mae rhieni’n datblygu siarter arfer da yn seiliedig ar argymhellion y llyfr. I nodi rhyddhau’r llyfr, gwnaethom ofyn i’r grŵp beth oedd eu barn am y llyfr a phwy roeddent yn gobeithio y byddai’n ei ddarllen:

“Mae’r llyfr yn bwysig, rwy’n credu y bydd yn rhoi sioc i bobl. Dydy llawer o bobl ddim yn gwybod sut brofiad yw i rieni sydd wedi tyfu i fyny mewn gofal.  Gall fod mor anodd cael help. Mae nifer y plant sy’n cael eu cymryd i ffwrdd yn ysgytwol. Dylai rhieni yn bendant gael mwy o help. Mae’r stigma yn ysgytwol. Rwy’n credu fy mod i yn debyg i unrhyw riant arall ond mae’r label hwnnw gen i o hyd. Rydw i wedi colli cyfrif o’r troeon y mae gweithwyr proffesiynol wedi dweud ‘oherwydd roeddech chi mewn gofal mae angen i ni feddwl am hyn …’, ‘oherwydd i chi fod chi mewn gofal mae angen i ni wneud hyn …’. Rwy’n gobeithio y bydd y llyfr hwn yn helpu pobl i ddeall y stigma sy’n ein hwynebu a gweld pa mor annheg ydyw.

Dylai pawb sy’n gweithio gyda phlant a rhieni ei ddarllen! Gweithwyr cymdeithasol, cynghorwyr personol, rheolwyr, eiriolwyr, pobl Llywodraeth Cymru, athrawon, barnwyr, bydwragedd… pawb. Gobeithio y bydd myfyrwyr yn ei ddarllen hefyd oherwydd gallan nhw helpu i newid pethau ar gyfer y dyfodol. Rwy’n mawr obeithio y bydd rhieni’n ei ddarllen. Mae’r llyfr yn dda oherwydd eich bod chi’n cael clywed am brofiadau rhieni eraill. Gall deimlo fel mai chi yw’r unig berson sy’n mynd trwy hyn a’ch bod ar eich pen eich hun. Fe helpodd fi yn fawr pan oeddwn i’n gwybod bod hon yn broblem fwy. Rydych chi’n teimlo’n llai fel methiant ac yn llai fel dioddefwr. Trwy rannu profiadau rydych chi’n sylweddoli y gallwch chi gefnogi’ch gilydd a helpu i newid pethau. Daeth y grŵp hwn i fodolaeth fel rhan o’r ymchwil. Byddai’n wych pe bai’r llyfr yn helpu i wneud y grŵp hwn yn fwy neu’n cychwyn grwpiau newydd fel bod rhieni’n gwybod nad oeddent ar eu pennau eu hunain. Mae’n wych bod y llyfr ar gael am ddim. Mae pawb yn hoff o bethau am ddim a gobeithio y bydd hynny’n golygu y bydd mwy o bobl yn ei ddarllen. Mae’n wych bod y llyfr ar gael am ddim. Mae pawb yn hoff o bethau am ddim a gobeithio y bydd hynny’n golygu y bydd mwy o bobl yn ei ddarllen.”

Lawrlwytho’ch copi am ddim.

I ddarganfod mwy am y grŵp cymorth i rieni, cysylltwch â Voices from Care Cymru.

Gwasanaeth Digidol Iechyd Mamau a Phlant yn y gymuned

This image has an empty alt attribute; its file name is comach.png

Ariennir y prosiect hwn gan Arloesi Digidol GCRF ar gyfer Datblygu yn Affrica (DIDA).

Ynglŷn â CoMaCH

Mae’r Rhwydwaith Cyd-Ddylunio Ymyriadau TGCh yn y Gymuned ar gyfer Iechyd Mamau a Phlant yn Ne Affrica (CoMaCH) yn dwyn ynghyd ymchwilwyr ac ymarferwyr o Dde Affrica, y DU, a thu hwnt. Rydym yn cydnabod mai anaml y mae aelodau’r gymuned yn cael eu grymuso i leisio’u blaenoriaethau eu hunain a chymryd rhan weithredol yn y gwaith o ddylunio ymyriadau sydd â’r nod o fod o fudd iddynt. Rydym yn dadlau dros ddull cyd-ddylunio, i gynnwys aelodau o’r gymuned yn radical wrth ddylunio nid yn unig ymagweddau newydd at wasanaethau digidol Iechyd Mamau a Phlant yn ystod y 1000 diwrnod cyntaf, ond dyluniad ymchwil gyda’r bwriad o arloesi’r dulliau newydd. Y nod yw sefydlu perthnasoedd newydd ac ysgogi ymchwil ac arloesi newydd ac ariennir y rhwydwaith gan Arloesi Digidol GCRF ar gyfer Datblygu yn Affrica.

Gweminarau CoMaCH

Mae’n anhygoel faint o arloesi sy’n digwydd ym maes gwasanaeth digidol Iechyd Mamau a Phlant. Mae’r gyfres hon o weminarau CoMaCH yn rhoi cyfle i ddysgu mwy gan yr arbenigwyr am yr hyn sy’n digwydd yn Ne Affrica a thu hwnt ym maes cyd-ddylunio ymyriadau TGCh yn y gymuned ar gyfer Iechyd Mamau a Phlant. Ymunwch â ni!

Amserlen Cyfres Gweminarau CoMaCH: https://comach.melissadensmore.com/webinars/
Recordiad o Weminar Chwef: https://www.youtube.com/watch?v=fHOjvjxSo3w&t=13s

Cadwch y dyddiad a cofrestrwch am y weminar nesaf:
Mer 21 Ebrill, 2-3pm SAST | 1-2p BST | 12-1p UTC – Prosiect Iechyd Meddwl Amenedigol ar Addasu ac Ymateb i COVID-19

This image has an empty alt attribute; its file name is Screenshot-2021-03-19-at-08.25.16.png
This image has an empty alt attribute; its file name is Screenshot-2021-03-19-at-08.35.14-1024x79.png

Gafael yn ein Treftadaeth: y llyfr digidol

Darparwyd y neges hon gan Leicestershire Cares.

Rhoddodd y prosiect llyfrau hwn y pŵer naratif yn ôl i bobl ifanc â phrofiad o ofal fel y gallant adrodd y straeon y maent am eu clywed am eu bywydau. Yn aml mae’n ofynnol i bobl ifanc â phrofiad o ofal siarad am eu gorffennol trawmatig â gweithwyr proffesiynol, gwasanaethau cymorth ac weithiau eu cyfoedion. Gall dweud yr un straeon dro ar ôl tro ddechrau cael effaith ar eu hunaniaeth a’u treftadaeth. Mae pobl ifanc mewn gofal yn aml yn symud sawl gwaith a all arwain at golli ffotograffau a phethau pwysig y teulu a’u colli.

Nod y prosiect hwn oedd annog pobl ifanc â phrofiad o ofal i fyfyrio ar atgofion cadarnhaol i newid y naratif y maent yn ei ddweud am eu bywydau, ac ail-greu eu harteffactau treftadaeth eu hunain. Yn y llyfr hwn, mae pobl ifanc â phrofiad o ofal wedi ymchwilio i natur gymhleth eu hunaniaeth trwy’r prosiect hwn ac wedi cynhyrchu archif o arteffactau gan gynnwys hanesion llafar, celf a photovoice.

Mae’r bobl ifanc wedi ymchwilio i atgofion a phrofiadau cymuned gadael gofal Swydd Gaerlŷr, trwy edrych arnynt eu hunain, ond hefyd cyfweld a nodi bywydau pobl ifanc eraill sydd â phrofiad o ofal.

Ariennir y prosiect Taking Back Our Heritage trwy’r prosiect Y Heritage, Caerlŷr, sy’n rhan o raglen ariannu arloesol “Kick the Dust” Cronfa Dreftadaeth y Loteri.

Mae’r llyfr digidol ar gael i’w lawrlwytho.

Judging parental competence: A cross-country analysis of judicial decision makers’ written assessment of mothers’ parenting capacities in newborn removal cases

gan Jenny Krutzinna a Marit Skivenes (Prifysgol Bergen, Norwy)

Child and Family Social Work, cyfrol 26, rhifyn 1, tudalennau 50 – 60 

Ysgrifennwyd yr adolygiad gan Dr David Wilkins

Ar ba gwestiwn mae’r astudiaeth hon yn canolbwyntio?

Mae’r papur hwn yn adrodd ar astudiaeth o Loegr, yr Almaen a Norwy, lle’r edrychodd yr awduron ar sut roedd gallu rhianta mamau’n cael ei asesu, ei ddeall a’i gyfiawnhau mewn perthynas â mynd â’u babanod newydd-anedig oddi arnynt. 

Sut aethon nhw ati i astudio hyn?

Mae’r data’n cynnwys dyfarniadau llys ysgrifenedig o’r tair gwlad, a wnaed mewn perthynas â babanod newydd-anedig. Mae’r papur yn cynnwys cyfanswm o 117 o achosion o’r fath – 27 o’r Almaen, 76 o Norwy ac 14 o Loegr. Edrychodd yr awduron ar y dyfarniadau ysgrifenedig hyn a cheisio dadansoddi’r wybodaeth a’r cyfiawnhad ynddynt oedd yn berthnasol i’r penderfyniad terfynol. Hefyd aethon nhw ati i gyfweld â nifer fach o farnwyr (neu benderfynwyr eraill yn y llys) i helpu i sicrhau bod eu dadansoddiadau yn rhesymol. Gan ddefnyddio’r dyfarniadau llys, aethant ati i) i fapio nodweddion yr achosion, ii) nodi trafodaethau am rieni a gallu rhianta, iii) eu codio ar gyfer ffactorau risg yn gysylltiedig â rhieni a iv) edrych am anghysondebau a chymryd camau i sicrhau bod eu dadansoddiad yn ddibynadwy. Roedden nhw’n canolbwyntio ar famau yn unig, ac nid tadau, oherwydd eu “pwysigrwydd cymharol o ran babanod newydd-anedig ac absenoldeb eang tadau [o’r achos llys]” (t 53). 

Beth oedd eu canfyddiadau?

Roedd llawer o’r mamau yn ifanc iawn, gyda bron i hanner (41%) yn 21 neu’n iau. Roedd gan 19 o’r mamau blentyn arall eisoes mewn gofal, ac roedd gan dros draean (36%) eu hanes eu hunain o ymwneud ag amddiffyn plant. Arweiniodd cant o’r achosion (86%) at fynd â’r babi newydd-anedig oddi arnynt. Nodwyd cyfartaledd cymedrig o fwy na thri ‘ffactor risg’ ym mhob achos (3.6 yn Lloegr, 3.3 yn yr Almaen, 5.6 yn Norwy). Roedd y rhain yn cynnwys diffyg empathi at y plentyn (mewn 60.7% o achosion), cymhwysedd rhianta gwael (59%), salwch meddwl (58.1%), cam-drin yn ystod plentyndod (53%), diffyg cydymffurfiaeth (50.4%), gwadu problemau (47%), camddefnyddio sylweddau (28.2%) ac anabledd dysgu (28.2%). Nodwyd nifer o ‘ffactorau lleihau risg’ hefyd, gan gynnwys parodrwydd i ymgysylltu â gwasanaethau (58.1%), cymhwysedd mewn rhai meysydd (24.8%) a chydnabod problemau (23.1%). Yn gyffredinol, roedd dyfarniadau’r llys yn cynnwys mwy o wybodaeth am ffactorau risg na ffactorau lleihau risg, ac roedd gwahaniaethau clir rhwng y gwledydd mewn perthynas â pha ffactorau y soniwyd amdanynt yn fwyaf ac yn lleiaf aml. Yn y dyfarniadau yn aml roedd diffyg ymdrech i gydbwyso rhwng y ffactorau oedd cynyddu risg a’r rheini oedd yn lleihau risg wrth gyfiawnhau’r penderfyniad. 

Beth yw’r goblygiadau?

Yn y rhan fwyaf o’r achosion hyn, os nad pob un, mae’n bosibl fod y risg i’r babi newydd-anedig mor uchel fel bod ystyriaeth gytbwys o ffactorau lleihau risg yn amhosibl neu’n amherthnasol. A gan fod y babi’n newydd-anedig, mae hefyd yn wir fod y penderfyniad o reidrwydd yn cael ei wneud ar sail niwed a ragwelid yn y dyfodol, yn hytrach nag asesiad ar sail tystiolaeth o wir allu rhianta. Serch hynny, mae’r awduron yn gwahodd ymarferwyr i ystyried pwysigrwydd ffactorau lleihau risg a’r cydadwaith rhwng problemau rhianta a mesurau cymorth cymdeithasol a ddarperir neu y gellid eu darparu. Wrth gwrs, yn y tymor byr efallai nad oes dewis ond blaenoriaethu diogelwch plant – efallai ei bod yn llai amlwg a yw’r un peth yn wir am gynllunio tymor hir neu yn wir pan fydd y plentyn yn hŷn.  


Ysgrifennwyd yr adolygiad gan

Dr David Wilkins

Adolygiad gofal yn Lloegr: galluogi ein cymunedau i droi anobaith yn obaith

Cyhoeddwyd y swydd hon yn wreiddiol gan Leicestershire Cares.

Adolygiad gofal yn Lloegr: Sut y gall rhyfeddod a dyfalbarhad alluogi ein cymunedau i droi anobaith yn obaith

Mae’r adolygiad hir-ddisgwyliedig i ofal cymdeithasol plant wedi’i lansio o’r diwedd ac, fel y gellid disgwyl, mae eisoes yn destun “dadl” wrth i amrywiol randdeiliaid geisio sicrhau bod eu barn yn cael ei gwrando a’i chlywed. I’r rhai sydd â phrofiad byw, nid ymarfer academaidd yn unig mo hwn. Gall trafodaethau o’r fath agor clwyfau hen a chyfredol a gwaethygu teimladau o esgeulustod, poen ac anghyfiawnder, a dyna pam ei bod hi mor bwysig bod gan lais pobl â phrofiad gofal rôl ganolog wrth ddatblygu a gyrru’r adolygiad.

“Mae’r gwasanaethau’n hen, mae angen iddynt newid a bod yn gyson ag amgylchedd heddiw. Mae cariad a theimlo yn eisiau yn chwarae rhan fawr yn hyn ac mae’n iawn peidio â llwyddo y tro cyntaf, ond mae angen i rywun fod yno i helpu a chodi’r plentyn neu’r person ifanc, fel y gallant geisio eto. Mae arian yn chwarae rhan yn hyn ond mae ymrwymiad yn hanfodol. Dylai plant a phobl ifanc deimlo’n rhan o’r gymuned.” Sara, merch ifanc â phrofiad o ofal

“Lefelu ein cymunedau: mae cynigion ar gyfer cyfamod cymdeithasol newydd yn nodi gweledigaeth ar gyfer cymdeithas fwy lleol, fwy dynol, lai biwrocrataidd, lai canolog lle mae pobl yn cael eu cefnogi a’u grymuso i chwarae rhan weithredol yn eu cymdogaethau.” Danny Kruger, AS

“Mae golau bob amser, os ydyn ni’n ddigon dewr i’w weld. Os ydyn ni’n ddigon dewr i fod y goleuni hwnnw.” Amanda Gorman

Ac eto, rydym hefyd yn gwybod, fel yr wyf eisoes wedi ysgrifennu mewn man arall, “Dros y 30 mlynedd diwethaf, bu nifer o ddeddfau, adolygiadau polisi, ymholiadau a gweithgorau i gyd wedi’u cynllunio i wella’r gofal a’r cymorth pontio a gynigir i bobl ifanc â phrofiad o ofal”, ac, yn anffodus, er gwaethaf yr holl ymdrech, y buddsoddi a’r bwriad da, mae’r system yn bell o fod yn berffaith o hyd. Yng ngeiriau’r Comisiynydd Hawliau Plant, “Y gwir yw, er y gall y wladwriaeth fod yn rhiant gwych, gall hefyd fod yn un gwael iawn. Weithiau, gall fod mor esgeulus y byddai mewn perygl o gael ei blant ei hun i ofal pe bai’n rhiant go iawn.” Pam felly? Beth sydd mor anghywir? Pam, o ystyried yr holl sylw a buddsoddiad sylweddol, y mae’r system ofal yn dal i fethu cymaint o blant a phobl ifanc sy’n agored i niwed?

Hoffwn awgrymu mai un problem yw bod dadleuon a thrafodaethau am y system ofal yn aml yn canolbwyntio ar y ffordd yr ydym yn gwneud pethau ar hyn o bryd. Yn aml, dim ond ailweithio o’r polisi ac arfer presennol yw llawer o’r “meddwl” am y system. Felly efallai y byddwch chi’n aml yn clywed galwadau am fwy o gyfranogiad, dull sy’n seiliedig ar hawliau, mwy o fuddsoddiad, a mwy o weithwyr cymdeithasol. Ffordd arall o ddweud hyn yw pe baem yn buddsoddi mwy yn yr hyn yr ydym eisoes yn ei wneud ac yn ei feddwl, yna byddai pethau’n llawer gwell.

Efallai’n wir fod rhywfaint o wirionedd yn hynny, ond hoffwn awgrymu bod “gwasanaethau cymdeithasol” yn rhy aml yn seiliedig ar fodel datrys problemau o’r brig i lawr. Mewn man arall, rwyf wedi nodi “bod llawer o sefydliadau mwy wedi dod yn or-fiwrocrataidd a systematig, ac wedi eu clymu i ddilyn targedau a dangosyddion perfformiad allweddol a chymhwyso gweithdrefnau y cytunwyd arnynt. Nid yw cymryd risg yn cael ei annog ac, o’r herwydd, mae tueddiad i wneud pethau fel y maent wedi cael eu gwneud erioed. Mae hyn yn aml yn mynd law yn llaw â strwythurau rheoli o’r brig i lawr. Mewn trefniant o’r fath, mae staff yn aml yn canolbwyntio ar gydymffurfio ac ar beidio siglo’r cwch. Yn ogystal â hyn, yn aml, prin yw’r cyfleoedd i’r bobl sydd yr ochr arall i’r gwasanaethau gael dylanwad a rheolaeth drostynt.”

Fel yr awgryma Hilary Cottam yn ei llyfr diweddar “Radical Help”, dylai lles yr 21ain ganrif “ddechrau lle rydych chi ac, yn lle gorchymyn newid neu geisio eich trwsio, dylai gynnig cymorth i dyfu eich galluedd. Mae’n cynnwys cymaint o bobl â phosib o ystyried mai ein cydberthnasau ni sy’n ein helpu i ddod o hyd i waith, cadw’n iach a gofalu am ein gilydd.” Mae’r dull hwn yn awgrymu dull llawer mwy organig, wedi’i seilio ar berthynas, lle mae pobl yn dod yn grewyr yn hytrach na defnyddwyr gwasanaethau a syniadau yn unig. A oes angen i ni ailfeddwl sut mae gwasanaethau cymdeithasol wedi’u strwythuro? A allem geisio cael gwared ar fiwrocratiaeth, annog creadigrwydd, creu partneriaethau a gwneud penderfyniadau ar y pwynt cyflawni?

O ran atal, mae’r cyfyngiadau symud wedi dangos yn glir bod llawer iawn o greadigrwydd ac ymrwymiad ar draws ein cymunedau, ein sectorau busnes ac awdurdodau lleol i gamu fyny a chefnogi’r rhai sydd mewn angen. Mae llawer o hyn wedi’i annog gan ddefnydd creadigol o gyfryngau cymdeithasol. Mae cymdogion nad oeddent erioed wedi siarad bellach yn perthyn i gymunedau o grwpiau WhatsApp a Facebook lle maent yn ceisio cefnogi ei gilydd. Fel yr awgryma agenda lefelu i fyny’r llywodraeth, mae’r wybodaeth a chreadigrwydd lleol hyn yn ased enfawr. Os gallwn adeiladu ar yr ewyllys da hwn a’i ddefnyddio i gefnogi teuluoedd, plant a phobl ifanc, gallai roi canlyniadau cadarnhaol iawn. Wrth wneud hynny, byddwn yn dangos yr hyn y mae llawer o bobl yn ei wybod eisoes: mae’n cymryd pentref i fagu plentyn.

A allem ddychmygu system o gymorth i blant sydd mewn perygl a phlant â phrofiad o ofal a geisiodd dynnu’n gryfach ar yr egwyddorion hyn? Gwnaethom edrych ar y sgiliau a’r profiadau sydd eu hangen arnoch i gefnogi pobl ifanc agored i niwed ac ynysig.  A allem ddychmygu cael grwpiau o staff ysbrydoledig, creadigol, entrepreneuraidd a all adeiladu cydberthnasau â phobl ifanc yn hawdd, rhwydweithio ar draws busnes a chymunedau, a meithrin partneriaethau? A allai gweithwyr fel hyn gynnig y sbarc honno sydd ei hangen ar bobl ifanc yn aml, i weld y tu hwnt i’r presennol a throi anobaith yn obaith?

A oes angen i ni hefyd weithio’n galetach o lawer i gael dull sy’n seiliedig ar dystiolaeth o ddatblygu a gwerthuso gwasanaethau? A oes angen i ni ofyn cwestiynau ynghylch pam mae’n ymddangos bod rhai cynghorau’n perfformio’n llawer gwell nag eraill mewn amgylchiadau tebyg? Gyda chomisiynu gwasanaethau bellach yn gymaint rhan o’r swydd, a ydym yn hyderus bod gan gomisiynwyr y sgiliau a’r galluoedd i drafod bargeinion da, ac a ydym yn hyderus bod gan ddarparwyr fudd gorau’r plant yn eu calonnau?

Ydyn ni’n hyderus bod cynghorau ac elusennau yn barod ac yn gallu mentro i dreialu dulliau newydd, gan wybod y bydd rhai yn methu, neu a oes tueddiad i fynd gyda’r ffordd y mae pethau wedi’u gwneud erioed? A ydym yn hyderus bod ymrwymiad sefydliadol i fyfyrio a dysgu ar draws y darparwyr statudol a gwirfoddol, neu a oes llawer o adrodd ac ymarfer ticio bocs i gydymffurfio â biwrocratiaeth? Ydyn ni’n hyderus bod gan reolwyr ar draws y gwasanaethau cymdeithasol y sgiliau fel eu bod nhw’n gallu cymell, ysbrydoli, delio â thanberfformio, a sylwi a datblygu talent?

Ydyn ni’n hyderus bod cynghorwyr lleol yn deall yr hyn y mae bod yn rhiant corfforaethol yn ei olygu ac yn angerddol yn eu hymdrechion i sicrhau bod “eu” plant sy’n derbyn gofal yn cael y cymorth a’r ddarpariaeth orau posibl?

Os ydym am adolygu gwasanaethau plant mewn gwirionedd, yna mae angen i ni gamu’n ôl o “feddwl mewn grŵp” a bod yn barod i feddwl ymhellach. Nid yw hyn yn golygu nad oes gennym ein llais ond mae’n golygu ein bod yn ddigon difalch i wybod bod gan bob un ohonom lawer i’w ddysgu gan eraill.

Yng ngofal Leicestershire Cares, credwn mai creadigrwydd, ystwythder, caredigrwydd ac empathi yw calon ac enaid y gallu i ddatblygu, darparu ac addasu gwasanaethau effeithiol. Yn ei llyfr The Creativity Leap, nododd Natalie Nixon sut mae bodau dynol wedi’u creu i fod yn greadigol. Ymholi, difyfyrwaith a greddf yw’r camau adeiladu sy’n arwain at greadigrwydd ac mae’r rhain yn gymwyseddau y gellir eu dysgu. Ei diffiniad o greadigrwydd yw’r gallu i gydbwyso rhwng dau allu gwahanol – rhyfeddod a dyfalbarhad. Rhyfeddod yw’r gallu i fod yn syfrdan a “gofyn cwestiynau craff mawr”, a dyfalbarhad yw maes “disgyblaeth, ymarfer, sgìl, a mireinio eich techneg trwy dreulio llawer o amser ar dasgau.” Mae creadigrwydd yn gofyn am ddyfalbarhad dadansoddol, yn ôl Nixon, “ac mae dadansoddiad yn gofyn am y gallu i ryfeddu”.

Siawns mae gennym i gyd ddyled i’n plant i edrych ar y system ofal gyda rhyfeddod a dyfalbarhad, gan roi “hunanfalchder, seilos a logos” o’r neilltu gan wybod nad oes gan yr un ohonom yr holl atebion ond mae gan bob un ohonom yr atebion.  Os gallwn ymdrechu i wneud hyn wrth sicrhau budd gorau’r plentyn a pheidio canolbwyntio ar y sefydliadau pennaf, yna rwy’n hyderus y gallwn gynnig dyfodol llawer mwy disglair i’n plant a’n pobl ifanc.

#YnghydGallwn

Mae Kieran Breen wedi gweithio ym maes datblygu yn Affrica, America Ladin, Canolbarth a Gogledd America, a’r DU. Ar hyn o bryd, ef yw Prif Swyddog Gweithredol Leicestershire Cares ac mae’n darlithio ar faterion ieuenctid a byd-eang ym Mhrifysgol De Montfort.

Profiad a diwylliant gofal: archif ddigidol

‘Profiad a Diwylliant Gofal, Archif Ddigidol’ yw’r cyntaf o’i math a bydd yn cynnwys llenyddiaeth, gair llafar a deunydd academaidd ar brofiadau gofal.

Mae’n bleser gan Dr Dee Michell a Miss Rosie Canning gyhoeddi archif ddigidol newydd Profiad a Diwylliant Gofal. Bydd y wefan yn lansio ar 11 Ebrill – trwy Zoom, i gyd-fynd â Mis Hanes Profiad Gofal. Bydd gwahoddiadau i’r lansiad yn gwahodd pobl i roi gwybod i ni am eu hoff gymeriadau â phrofiadau gofal a gynrychiolir mewn gofal maeth, mabwysiadu, gofal gan berthnasau neu leoliadau preswyl. ‘Bydden ni’n hoffi i bobl ymuno a’n cynghori ni ar lenyddiaeth, ffilm, theatr, teledu, radio a deunydd academaidd ar brofiadau o ofal y gellir eu cynnwys.’

Er bod ‘straeon llwyddiant’ i’w gweld yn y cyfryngau o bryd i’w gilydd am bobl â phrofiad o ofal, dim ond un prif stori sy’n cael ei hadrodd am y grŵp hwn yn gyffredinol, hynny yw, eu bod wedi’u gorgynrychioli mewn carchardai, ymhlith y rheiny sy’n dioddef salwch meddwl ac ymhlith y digartref.

Mae plant a phobl ifanc mewn gofal cymdeithasol, a’r rhai sydd wedi gadael, yn aml yn destun stigmateiddio a gwahaniaethu. Gall bod yn destun stigmateiddio a gwahaniaethu effeithio’n negyddol ar iechyd meddwl a lles nid yn unig yn ystod y profiad gofal ond yn aml am flynyddoedd lawer hefyd.

Nod y prosiect yw cyfrannu at newid agweddau cymunedol tuag at bobl â phrofiad gofal fel grŵp. Yn lle cael eu gweld trwy’r lens sengl gyfredol yn unig (eu bod yn cael eu gorgynrychioli mewn carchardai, ymhlith y rheiny sydd â salwch  meddwl ac ymhlith y digartref), byddant yn cael eu hystyried yn grŵp creadigol, er gwaethaf (a/neu oherwydd) eu bod yn aml wedi profi caledi a thrawma.

Mae Rosie Canning (DU) a Dee Michell (Awstralia) yn ysgolheigion sydd â phrofiad byw o ofal ac angerdd gydol oes am lyfrau. Maent wedi elwa’n fawr o ddarllen i’w cadw’n brysur ac maent yn ymwybodol o’r cynrychioliadau hanesyddol o’r profiad o ofal dros amser. Mae’r ddau yn cael eu dylanwadu gan Origin Stories Lemn Sissay a’r arddangosfa Superman was a Foundling yn yr Amgueddfa Foundling yn Llundain. Mae Rosie a Dee yn cydweithio i ddatblygu Archif Ddigidol, gwefan hygyrch un stop gyda gwybodaeth am gymeriadau sydd â phrofiad o ofal mewn ffuglen ac ar y sgrin, yn ogystal ag awduron, artistiaid ac actorion sydd â phrofiad o ofal.

Ar gyfer plant a phobl ifanc mewn gofal, a’u gofalwyr, gweithwyr cymdeithasol, athrawon, ac ati, bydd Profiad a Diwylliant Gofal yn ffynhonnell sylweddol o ddeunydd y gellir cyfeirio plant a phobl ifanc ati i weld cymeriadau y gallant uniaethu â nhw. Fel y dywedodd Ryan McCuaig a oedd mewn gofal, mae cymeriadau fel Harry Potter ar gyfer y rhai sydd wedi gadael gofal hefyd. Roedd yn ei ugeiniau pan wnaeth sgwrs â pherson arall a oedd â phrofiad o ofal am Harry Potter wneud iddo sylweddoli ei fod “eisoes yn rhan o rywbeth mwy” lle’r oedd yn aml wedi cael trafferth â’r ffaith nad oedd yn ‘ffitio i mewn’.

Mae llawer o gymeriadau eraill â phrofiad o ofal nad yw’r sector efallai yn ymwybodol ohonynt ond a fydd i’w gweld yn yr Archif Ddigidol.

Bydd Profiad a Diwylliant Gofal yn hwb i addysgwyr ac ymchwilwyr hefyd. Gallai ymchwilwyr, er enghraifft, ddewis cymeriadau ar wahân i Harry Potter a chynnal prosiectau ymchwil i ddarganfod yr effaith y maent yn ei chael ar blant a phobl ifanc. Gallant hefyd ddadansoddi cynrychioliadau o brofiadau gofal dros amser ac mewn gwahanol fforymau.

Bydd Jamie Crabb, Seicotherapydd sydd â phrofiad o ofal, yn cynghori ar ddylunio a chynnal y wefan. Hoffai Rosie a Dee ddiolch i Ymddiriedolaeth Welland, elusen a sefydlwyd gan Jan Rees OBE yn 2019, am y cyfraniad ariannol y maent wedi’i wneud sydd wedi golygu bod modd lansio Profiad a Diwylliant Gofal.  Meddai Sarah Saunders, Ymddiriedolwr o Ymddiriedolaeth Welland “rydym ni’n falch o gefnogi datblygiad prosiect mor greadigol a chyffrous y credwn a fydd o fudd mawr i lawer o bobl”. Mae Ymddiriedolaeth Welland yn cefnogi prosiectau a mentrau sydd o fudd i oedolion sydd wedi profi gofal.

Sut i ddod o hyd i ni:
careexperienceandculture@gmail.com
@CareExp_Culture
Care Experience & Culture

Y Gweinidog yn croesawu’r adroddiad addysg ar gymunedau duon, Asiaidd a lleiafrifoedd ethnig

Mae’r Gweinidog Addysg, Kirsty Williams, wedi derbyn holl argymhellion adroddiad ar Gymunedau, Cyfraniadau a Chynefin Pobl Dduon, Asiaidd a Lleiafrifoedd Ethnig yn y Cwricwlwm Newydd i ysgolion.

Mae’r Gweinidog wedi cadarnhau hefyd y caiff £500,000 ei ddarparu tuag at weithredu argymhellion yr adroddiad, fel rhan o’r broses o roi cwricwlwm newydd Cymru ar waith.

Mae’r adroddiad gan Weithgor Cymunedau, Cyfraniadau a Chynefin Pobl Dduon, Asiaidd a Lleiafrifoedd Ethnig yn y Cwricwlwm Newydd, a gadeirir gan yr Athro Charlotte Williams OBE, yn gwneud 51 o argymhellion i gyd.

Mae’r argymhellion yn canolbwyntio ar nifer o feysydd allweddol, gan gynnwys gwella adnoddau addysgol, hyfforddiant a datblygiad proffesiynol y gweithlu, ac Addysg Gychwynnol Athrawon.

Mae’r adroddiad hefyd yn gwneud argymhellion ynghylch materion fel cynaliadwyedd a phwysigrwydd gweithredu ar lefel yr ysgol gyfan, gan gynnwys rhieni, llywodraethwyr a chymunedau ehangach.

Yn y cwricwlwm newydd, a gaiff ei addysgu i ddysgwyr iau o 2022, bydd hanes Cymru a’r amrywiaeth o’i fewn yn orfodol o fewn y Dyniaethau, un o chwe Maes Dysgu a Phrofiad y cwricwlwm. Mae’r datganiad o’r hyn sy’n bwysig o ran y Dyniaethau, y ‘syniadau mawr’ a’r prif egwyddorion ym mhob Maes yn cyfeirio at ddealltwriaeth gyffredin o hanes amrywiol, treftadaeth ddiwylliannol ac amrywiaeth ethnig Cymru a’r byd ehangach.

Wrth i’r adroddiad terfynol gael ei gyhoeddi, dywedodd yr Athro Williams:

“Mae’r gwaith hwn yn ddigynsail, ac mae ei angen yn fawr. Mae’r adolygiad yn torri tir newydd o ran diwygio’r cwricwlwm yng Nghymru.

Mae’r hyn sy’n digwydd mewn ysgolion ledled Cymru, y ffordd y maen nhw’n ymateb i bryderon yr adroddiad hwn, yn gweithredu arnyn nhw ac yn cynnal y gwaith hwnnw yn hollbwysig i les plant a phobl ifanc yng Nghymru, i les y rheini sydd o gefndiroedd lleiafrifol ac i les cymdeithas yn gyffredinol.

All addysg ynddo’i hun ddim mynd i’r afael â’r ffactorau cymdeithasol, diwylliannol a strwythurol sy’n cynnal anghydraddoldeb hiliol. Fodd bynnag, gall addysgu fynd gryn ffordd i greu dinasyddion egwyddorol a gwybodus y dyfodol.

Dw i’n hyderus y bydd cynigion yr adroddiad hwn yn galluogi’r gymuned addysg i fynd i’r afael yn fwy systemataidd â’r maes blaenoriaeth hwn ac ymateb iddo gyda’i gilydd.”

Yn ei hymateb i’r adroddiad terfynol, dywedodd y Gweinidog Addysg, Kirsty Williams:

“Dw i’n ddiolchgar iawn i’r Athro Williams a’r Gweithgor am yr adroddiad, sy’n drylwyr ac yn dreiddgar, gan gynnig gwirioneddau anghysurus ac argymhellion clir.

Fel y mae’r adroddiad yn ei nodi, dim ond drwy ddatgelu amrywiol safbwyntiau a chyfraniadau cymunedau lleiafrifoedd ethnig at ddatblygiad Cymru ar hyd ein hanes a hyd heddiw y gallwn gyfoethogi ein cwricwlwm newydd.

Os ydyn ni i gyflawni un o ddibenion craidd ein cwricwlwm newydd, sef datblygu pobl ifanc sy’n “ddinasyddion egwyddorol, gwybodus yng Nghymru a’r byd”, rhaid inni sicrhau bod profiadau plant yn cael eu hehangu drwy ddod i gysylltiad â safbwyntiau, themâu a chyfraniadau lleiafrifoedd ethnig.

Dw i wrth fy modd yn cael derbyn holl argymhellion yr adroddiad a rhoi cymorth ariannol i sicrhau bod yr argymhellion hyn yn cael eu gweithredu’n llawn.

Gan ategu gwaith yr adroddiad addysg, bydd Llywodraeth Cymru yn cyhoeddi ei Chynllun Gweithredu ar Gydraddoldeb Hiliol yr wythnos nesaf, sef ‘Cymru Wrth-hiliol’, sy’n amlinellu ymrwymiad Llywodraeth Cymru i fynd i’r afael â hiliaeth strwythurol a systemataidd a chreu Cymru wrth-hiliol erbyn 2030.”

Cwricwlwm i Gymru: canllawiau ar gyfer addysg heblaw yn yr ysgol

Disgrifiad o’r ymgynghoriad
Rydym yn ymgynghori ar y 4 egwyddorion hyn:

  • meithrin lles pob dysgwr
  • cydweithio systematig rhwng dysgwr, rhieni/gofalwyr, ysgolion a darparwyr AHY 
  • mynediad at gwricwlwm cynhwysol sy’n canolbwyntio ar anghenion unigol pob dysgwr 
  • cefnogi ailintegreiddio dysgwyr sy’n derbyn AHY i ddarpariaeth brif ffrwd neu arbenigol a’u cefnogi i symud ymlaen tuag at addysg bellach, hyfforddiant neu’r byd gwaith.

Dogfennau ymghynghori

Gwybodaeth ychwanego
Yn ogystal â’r arolwg ymgynghori ffurfiol, mae cyfres o weithdai ymgynghori ar-lein ar yn cael eu cynnal yn ystod Mawrth 2021 i gasglu barn fanylach gan randdeiliaid ar y canllawiau drafft.

Os oes gennych ddiddordeb mewn cymryd rhan yn un o’r gweithdai hyn, cysylltwch â Kerry KilBride i gael mwy o wybodaeth trwy: kerry@miller-research.co.uk

Sut i ymateb
Cyflwynwch eich sylwadau erbyn 29 Mawrth 2021, ar un o`r ffurfiau a ganlyn:

FFURFLEN AR-LEIN
Ymateb ar-lein

E-BOST
Lawrlwythwch y ffurflen ymateb.
Cwblhewch a dychwelyd i: cwricwlwmigymru@llyw.cymru

POST
Lawrlwythwch y ffurflen ymateb.

Cwblhewch a dychwelyd i:

Uned Gwireddu’r Cwricwlwm
Is-adran Cwricwlwm ac Asesu
Y Gyfarwyddiaeth Addysg
Llywodraeth Cymru
Parc Cathays
Caerdydd
CF10 3NQ

Implementing Routine Outcome Monitoring in Statutory Children’s Services

gan Thomas Mackrill ac Idamarie Leth Svendsen

Child and Adolescent Social Work Journal, doi: 10.1007/s10560-020-00734-9 

Ysgrifennwyd yr adolygiad gan Dr David Wilkins

Ar ba gwestiwn mae’r astudiaeth hon yn canolbwyntio?

Mae’r papur hwn yn adrodd ar astudiaeth o Ddenmarc, lle bu un gwasanaeth yn defnyddio’r mesur canlyniadau rheolaidd. Caiff mesurau o’r fath eu defnyddio’n aml mewn gwasanaethau cwnsela ond maent yn llai cyffredin o lawer mewn gwaith cymdeithasol. 

Yn yr achos hwn gofynnwyd i weithwyr cymdeithasol gasglu dau fath o adborth bob tro roedden nhw’n cwrdd ag aelod o’r teulu. Ar ddechrau pob sesiwn, cwblhaodd y gweithiwr Raddfa Sgorio Canlyniadau, i fonitro llesiant, ac ar ddiwedd pob sesiwn, Graddfa Sgorio Sesiwn, i gael adborth ar sut aeth y cyfarfod. Gallwch wylio fideo byr 1 munud yn dangos sut y defnyddiwyd y graddfeydd hyn yn ymarferol yma (mae’r fideo mewn Daneg gydag is-deitlau Saesneg). 

Sut aethon nhw ati i astudio hyn?

Bu’r astudiaeth ar waith am ddwy flynedd. Bu’r ymchwilwyr yn arsylwi sesiynau hyfforddi a goruchwylio gan helpu i ddatblygu llawlyfr ar gyfer gweithredu’r dull newydd. Hefyd cyfwelwyd â gweithwyr cymdeithasol a rheolwyr am eu canfyddiad o’r buddion a’r heriau ynghlwm â mesur canlyniadau fel hyn.  

Beth oedd eu canfyddiadau?

Canfuwyd bod gweithwyr cymdeithasol yn fwy cyfarwydd â meddwl amdanyn nhw eu hunain fel rheolwyr achos yn hytrach nag ystyried sut y gallai eu cysylltiadau â’r teulu fod yn ffordd bwysig o hwyluso newid. Drwy gael adborth rheolaidd, daw gweithwyr yn fwy ymwybodol o’u hymarfer, eu cryfderau a meysydd ar gyfer gwella. Canfu gweithwyr hefyd eu bod yn cael mwy o sgyrsiau gydag aelodau’r teulu yn trafod a oedd pethau’n gwella i’r plentyn ai peidio. 

Roedd rhai gweithwyr yn poeni y gallai holi rhieni’n uniongyrchol ac yn fwy aml am eu barn danseilio eu hawdurdod statudol.  Roedd rhai hefyd yn pryderu pe bai’r mesurau canlyniadau’n dangos nad oedd pethau’n gwella i’r plentyn, y byddai hynny’n adlewyrchu’n wael arnyn nhw ac ar y gwasanaeth yn ehangach. Roedd gweithwyr hefyd yn teimlo bod y mesurau canlyniadau’n rhy syml i fesur cymhlethdod bywyd teuluol yn gywir, ac y gallent dynnu oddi wrth ffocws ar risg ac ar broblemau strwythurol fel tlodi. 

Beth yw’r goblygiadau?

Mae’r canfyddiadau hyn yn dangos buddion posibl cyflwyno monitro canlyniadau rheolaidd mewn gwaith cymdeithasol, a rhai o’r heriau. Mae’r astudiaeth hefyd yn dangos nad yw gwneud newidiadau ‘syml’ o’r math hwn bob amser yn ddidrafferth ac y gall arwain at ganlyniadau anfwriadol hefyd. 


Ysgrifennwyd yr adolygiad gan

Dr David Wilkins