Defnyddio Deallusrwydd Gyfunol i Ddatrys Problemau Cyhoeddus

Bydd y digwyddiad hwn, sy’n cael ei drefnu ar y cyd gan The GovLab, yn ymchwilio sut mae deallusrwydd gyfunol yn hanfodol o ran gwella sgiliau arweinwyr cyhoeddus er mwyn creu diwylliant mwy cyfranogol.

20 Hydref 2020
14:00 – 15:30

Cofrestru

Beth yw’r digwyddiad?

Gall deallusrwydd gyfunol helpu i wella ein gwasanaethau cyhoeddus a sicrhau eu bod yn fwy cynhwysol. Dylai fod yn rhan o sut mae unrhyw sefydliad yn meddwl am ddatrys problemau yn yr 21ain ganrif.

Yn y digwyddiad hwn, bydd GovLab a’r Ganolfan Ddylunio Deallusrwydd Gyfunol yn Nesta yn rhannu gwersi o ymchwil newydd ar sut i wneud y mwyaf o’r cyfle hwn drwy ddylunio gwell ar gyfer cydweithio torfol a sefydliadol. Mae’r ymchwil a’r canllaw cysylltiedig yn cynnwys dadansoddiad o 30 o enghreifftiau o bob rhan o’r byd i ddeall sut mae arweinwyr byd-eang wedi datrys problemau gyda deallusrwydd gyfunol, a beth oedd yn hanfodol i’w llwyddiant a’u cynaliadwyedd.  

Bydd y digwyddiad yn gyfle i ddysgu’n uniongyrchol gan yr ymarferwyr sydd y tu ôl i rai o’r prosiectau sy’n torri tir newydd sy’n rhan o’r adroddiadau, a chlywed gan awduron yr ymchwil.

Ar gyfer pwy mae hwn, a pham ddylwn i ddod?

Mae’r digwyddiad hwn ar gyfer arweinwyr a rheolwyr sy’n cael eu gyrru gan genhadaeth, sydd â diddordeb mewn gwella eu gallu i ddatrys problemau yn ddilys ac yn effeithiol, ac sydd am ddysgu am y sgiliau a ddefnyddir gan arweinwyr cyhoeddus yr 21ain ganrif.

Bydd y digwyddiad yn canolbwyntio ar y sector cyhoeddus, yn enwedig llywodraethau dinas a lleol, ond mae’r gwersi’n berthnasol i unrhyw un sydd am fod yn ddatryswr problemau cyhoeddus gwell. Mae hyn yn cynnwys y rheiny sy’n awyddus i roi cynnig ar ddulliau deallusrwydd gyfunol megis arloesedd agored a chyfrannu torfol, a’r rheiny mewn swyddi gweithredol sydd am weld diwylliant mwy cydweithredol a chyfranogol.

Nid prosiect yw cyfranogiad Plant a Phobl Ifanc, mae’n hawl!

Gweminar: Nid prosiect yw cyfranogiad Plant a Phobl Ifanc, mae’n hawl!

Dydd Llun 2 Tachwedd
2.00 – 4.00pm GMT 
Ffurflencaddw lle
Manylion y Gweminar

Mae’r gweminar hon yn rhannu sut gall plant a phobl ifanc gyfrannu at benderfyniadau cyfreithiol ynghylch cyswllt â phlant, yng nghyd-destun trais domestig. Yn seiliedig ar brosiect 5 gwlad, Gwella Cyfiawnder Cyswllt Plant, bydd y gweminar yn cyflwyno ac yn trafod sut gall plant a phobl ifanc, sydd wedi profi trais domestig, fynegi eu barn a’u gwybodaeth er mwyn gwella systemau a phrosesau. 

Bydd siaradwyr gwadd o Bortiwgal a’r Alban yno, gan gynnwys pobl ifanc sydd wedi cymryd rhan ym mhrosiectau cyfranogiad IJCC. Cyflwynir y gweminar yn Saesneg, gyda grwpiau trafod ar gael yn Saesneg, Bwlgareg, Groeg, Portiwgaleg, a Rwmaneg. 

Bydd y seminar yn berthnasol i’r rheiny sy’n gweithio ym maes cyfranogiad plant a phobl ifanc. Bydd o ddiddordeb i bobl sy’n gweithio’n uniongyrchol â phlant a phobl ifanc sy’n profi trais domestig:

  • mewn cyd-destun cyfreithiol (erlynwyr cyhoeddus, barnwyr a chyfreithwyr)
  • yn y gwasanaethau cymdeithasol (canolfannau cymorth i ddioddefwyr trais domestig, llochesi, canolfannau goruchwylio ymweliadau, timau cymorth llysoedd, pwyllgorau lleol ar gyfer amddiffyn hawliau plant a phobl ifanc)
  • yn y sectorau Hawliau Plant a Menywod, a’r rheiny sy’n gweithio gyda menywod a’u plant. 

#BuildBackBetter: Rydych chi’n gwybod ei fod yn gwneud synnwyr, ond sut rydych chi’n gwneud hynny?

Trwy gydol y pandemig, y cyfnod cloi a nawr cyfnod clo estynedig yn ein dinas frodorol, mae staff Leicestershire Cares wedi bod yn gweithio gydag amrywiaeth o gydweithwyr cymunedol, cyngor a busnes i sicrhau nad oes neb yn cael ei adael ar ôl. Mae llawer o’r gweithgarwch hwn wedi cael ei gyflawni gan grwpiau bach sydd wedi ffurfio mewn ymateb i’r pandemig. Diffyg biwrocratiaeth, rheolau a chyfarwyddebau gweithio, ynghyd â brwdfrydedd, cymhelliant a chyswllt dynol y maen nhw i gyd wedi’u hwyluso gan y rhyngrwyd, sydd wedi hybu llawer o hyn. Ym mis Ebrill awgrymwyd y canlynol gennym:

“Y realiti yw bod digwyddiadau fel y pandemig yn gofyn am sefydliadau ystwyth, sy’n debyg i “gychod gwib” yn eu gallu i ymateb a gweithredu’n gyflym. Yn aml, mae awdurdodau lleol a grwpiau gwirfoddol mwy o faint yn debyg i “agerlongau”. Unwaith maen nhw ar drywydd penodol, ni allant newid yn gyflym.”

Mae ymgyrch #BuildBackBetter, a lansiwyd yn ddiweddar gyda chefnogaeth 350 o arweinwyr busnes, grwpiau cymunedol a gwleidyddion, yn gyfle gwych i fyfyrio ar y profiad hwn a dysgu ohono. Fel nodwyd gennym yn “What’s so funny about peace, love and understanding?”

“Pan fydd ein gwleidyddion yn ymestyn y tu hwnt i’w diddordebau pleidiol ac yn dechrau ymgysylltu â phobl mewn ffordd ystyrlon, byddant yn darganfod bod y cyhoedd yn ffynhonnell doreithiog o syniadau, arbenigedd, sgiliau a phrofiad bywyd sy’n gallu arwain at wneud penderfyniadau mwy effeithiol.  Maen nhw’n gweld bod gan bobl farn gymysg – sydd weithiau’n anghyson – nad yw’n cydweddu’n berffaith â maniffesto ond mae’r rhan fwyaf yn fodlon cyrraedd rhyw fath o gyfaddawd.   Dyma pam mae sefydliadau megis Compass, yr RSA ac eraill yn sôn am gynghreiriau blaengar, adeiladu pontydd rhwng pobl ac annog twf democratiaeth o’r gwaelod i fyny.”

Mewn sawl ffordd mae’r cyfnod clo wedi amlygu problemau roeddem eisoes yn ymwybodol ohonynt. Anghydraddoldeb, tlodi plant, tlodi bwyd, tlodi yn y gwaith, amodau gwaith ansicr sydd hefyd, mewn rhai achosion, yn anghyfreithlon. Mae’r cydbwysedd rhwng gwaith a bywyd, yr amgylchedd, gwasanaethau cyhoeddus dirywiedig, diffyg tai fforddiadwy a’r pryderon am iechyd corfforol a lles meddyliol oll dan sylw erbyn hyn.  Er gall fod amrywiaeth yn y pwyslais, mae’r holl bleidiau gwleidyddol yn siarad am “fargeinion newydd gwyrdd”, camau gan y llywodraeth i ysgogi’r economi, amddiffyn y tlodion a pham mae angen i ni greu cymdeithas mwy caredig a gofalgar.

Roedd llofruddiaeth George Floyd ddiwedd mis Mai a’r protestiadau a’r dadlau canlynol a sbardunwyd gan #MaeBywydauDuOBwys yn dwysáu’r teimlad ein bod wedi cyrraedd croesffordd dyngedfennol. Roedd rhaid unioni anghyfiawnderau hanesyddol; mae’r system sydd gennym ar hyn o bryd yn hynod annheg. Mae’n gwahaniaethu’n systemig yn erbyn pobl groendywyll wrth osgoi neu guddio sut mae wedi elwa o gaethwasiaeth, gwladychiaeth a hiliaeth.

Er bod llawer o bobl nodedig yn ein cefnogi ac yn penlinio, roedd eraill yn fwy pryderus. Roedd sôn am fraint pobl wynion a pheidio ag ariannu’r heddlu yn cael ei bortreadu gan rai enwebwyr fel eithafiaeth asgell chwith yn cuddio y tu ôl i fudiad Mae Bywydau Du o Bwys. Wrth i gerfluniau gael eu dymchwel ac wrth i’r galwadau am ddymchwel mwy ohonynt gynyddu, roedd rhai’n gweld hyn fel ymosodiad ar hunaniaeth a hanes y DU. Wrth i bobl orymdeithio i amddiffyn cerfluniau Winston Churchill a rhannu cyfarchion Natsïaidd, roedd y gymuned fawr gynhwysol a allai ddod i gonsensws yn ymddangos fel breuddwyd bell.

Ac eto, yn ôl arolygon, dim ond 6% o Brydeinwyr sy’n awyddus i ddychwelyd i’r un economi ag yr oedd yn bodoli cyn argyfwng Covid-19. Yn lle hynny, mae pobl am ailadeiladu’n gryfach, yn wyrddach ac yn decach. Mae cryn gefnogaeth dros Mae Bywydau Du o Bwys, er nad o anghenraid ar gyfer rhai o’u dulliau. Felly, mae rhesymau i fod yn llon ac yn obeithiol. Byddem yn awgrymu y dylai “profiad bywyd a lleisiau” pobl leol fod wrth wraidd unrhyw newid, fel y byddan nhw’n llunio’r agenda ar gyfer sut dylai eu cymunedau ddatblygu. Wrth i ni ddechrau symud ymlaen, byddai’n dda gweld mwy o bwyslais ar y canlynol:

  • Prosesau penderfynu wedi’u datganoli’n fwy a rhoi mwy o bwerau i gynghorau benderfynu ar y ffordd orau i’w cymunedau a’u heconomïau lleol ddatblygu.
  • Ffurfiau creadigol o ddemocratiaeth ystyriol sy’n grymuso ac yn galluogi pobl leol i gymryd rhan, trafod, dadlau a dod i gonsensws.
  • Cymunedau, busnesau a llywodraeth leol yn datblygu timau a strwythurau ystwyth, creadigol sy’n gallu gwrando, dysgu ac addasu.
  • Mynegai hapusrwydd a lles y cytunwyd arno’n genedlaethol a ddefnyddir ar y cyd â’r Cynnyrch Domestig Gros i roi gwybod i ni pa mor dda rydym yn ei wneud.
  • Targedau llym a Dangosyddion Perfformiad Allweddol ar gyfer dileu tlodi yn ei ffurfiau lu.

Wrth gwrs, mae llawer o faterion y mae angen mynd i’r afael â nhw ond os gellir gwreiddio prosesau penderfynu mewn cyd-destun lleol y mae pobl yn teimlo bod ganddynt gysylltiad ag ef a rheolaeth drosto, rwy’n credu’n gryf y byddwch yn llawer mwy tebygol o gyflawni newid. Mae angen i wleidyddion ac arweinwyr busnes a chymunedol weld mai eu diben cyffredin yw adeiladu cymunedau gwell. Mae hyn yn llawer mwy tebygol o ddigwydd os byddant yn gweithio mewn partneriaethau agored a thryloyw sy’n llawn parch lle byddan nhw’n derbyn bod ganddynt lawer i’w ddysgu oddi wrth ei gilydd ac mai’r ffordd orau o wybod beth yw dymuniadau’r bobl yw eu cynnwys yn weithredol yn eu prosesau penderfynu.

Mae’r pandemig wedi dangos yn glir beth yw cryfderau a diffygion ein heconomi a’n gwleidyddiaeth. Mae gennym lawer i ymfalchïo ynddo ond hefyd lawer y gallwn ni – a rhaid i ni – ei wella. Felly, gadewch i ni rymuso cymunedau a defnyddio eu creadigrwydd, eu caredigrwydd a’u gwybodaeth leol i #BuildBackBetter a sicrhau nad oes neb yn cael ei adael ar ôl.

Kieran Breen
Prif Weithredwr Leicestershire Cares
@LeicsCares

Cyhoeddwyd y Blog hwn yn wreiddiol gan Vulnerability 360.

Dolenni defnyddiol

BuildBackBetter.org
What’s so funny about peace, love and understanding? (Thersa.org)
What is the response to the pandemic telling us about community development and the state of local government? (Vulnerability 360)
Cylchlythyr: Leicestershire Cares 12 weeks in (Leicestershire Cares)
Just 6 of UK public want a return to pre-pandemic economy(The Guardian)
Poll shows strong public support for BLM protests (Hope not Hate.org)

Gwerth LEGO fel dull gweledol: Deall profiadau o les mewn ysgolion

Mae lles yn brofiad cymhleth i’w fesur, ei ddiffinio, arsylwi arno a’i gyfleu.  Roedd fy ymchwil yn defnyddio LEGO fel dull ymchwilio er mwyn archwilio prynhawniau Dydd Mercher Lles, sy’n fenter i gyflawni nod Iechyd a Lles Cwricwlwm Drafft i Gymru 2022 mewn Ysgol Uwchradd Anghenion Addysgol Arbennig ac Anableddau yn ne Cymru

Mae holiaduron a chyfweliadau’n tueddu i fesur effaith seicolegol o les dros amser. Ond nid yw’r mesurau hyn bob amser yn gallu ‘mesur yr anfesuradwy’ neu gofnodi’r profiad cymhleth o les. Hefyd, mae pobl ifanc yn eu harddegau yn aml yn gyndyn i gyfathrebu, sy’n gwneud meithrin perthnasoedd rhwng ymchwilwyr a chyfranogwyr yn bwysig yn ogystal ag anodd ei gyflawni.  Felly sut gellir annog pobl ifanc yn eu harddegau i siarad am eu teimladau?

Crëwyd LEGO Build to Express at y diben penodol hwn – fe’i defnyddir fel arfer mewn ystafelloedd dosbarth fel dull o gysylltu â myfyrwyr ynghylch syniadau haniaethol ac fel dull ymyrryd i ddisgyblion y gallai fod angen therapi arnynt. Yn aml mae’r syniad o LEGO fel tegan ar gyfer chwarae yn annog cyfranogwyr i gyffwrdd, adeiladu a chreu rhywbeth mewn modd organig, a hynny’n awtomatig. O fewn fformat cydnabyddedig sesiynau Therapi LEGO’r ysgol, gofynnais y cwestiwn ‘Sut rydych chi’n teimlo ar ddiwrnod arferol ac ar Ddydd Mercher Lles’ i grŵp o gyfranogwyr bodlon.

Roedd y cyfrwng yn galluogi disgyblion i gyfathrebu mewn trosiadau, fel a welir yn y delweddau canlynol.

Lego piece

Esboniodd yr adeiladwr ei fod fel arfer yn casáu’r ysgol – “Bydda i’n onest, dwi’n triwanta’n aml achos mod i ddim moyn cael fy nghyfyngu, fel y ffens. Dwi ddim moyn bod mewn gwersi 50 munud heb allu gadael’, wrth bwyntio i’r ffigur LEGO gyda ffens o’i amgylch. “Fi yw’r ysgol yn symud trwy wers gyfan ar ddydd Mercher ac yn aros yno achos mod i moyn gwneud hynny, achos mod i’n gallu gwneud beth dwi moyn ei wneud yn lle bod rhywun yn dweud wrtha i i wneud e.

Lego piece

“Dyma fi mewn gwers y Tiwtor, dwi’n ei chasáu. Dwi ar y soffa’n ffonio fy mam i ddod i fy nôl i. Mae’n gas ‘da fi pan fo’r tiwtor yn dweud wrtha i beth i’w wneud.” Caiff yr athrawes ei phortreadu mewn het gwrach gydag ysgub. Mae’r adeiladwr yn esbonio ochr arall ei fodel, sy’n llawn brics lliwgar a ffigurau LEGO sy’n eistedd o gwmpas bwrdd gyda’i gilydd. “Therapi LEGO yw hwn a dwi’n dwlu ar hwnnw achos ein bod yn gallu gwneud pethau celf a chwarae cerddoriaeth a chael hwyl gyda Syr. Dyma fy holl ffrindiau’n eistedd o gwmpas yr adeilad gyda fi.”

“Roedd Thomas yn niwsans mawr y bore ‘ma a dwedodd Syr fod rhaid i fi eistedd yno drwy gydol y wers gyda fe’n fy mhlagio gyda’i swn.”  Yn groes i’r hunanreolaeth roedd yr adeiladwr yn ei theimlo yng ngwers y bore yma, fel a welir ar yr ochr dde, mae’n esbonio’r ffigur ar yr ochr chwith: “Dyma fi ar ôl i fi gael cinio ac fy mod yn gallu mynd i’m gweithgaredd heb fod Thomas yno.”

Mae model LEGO y myfyrwyr wahaniaeth nodedig rhwng y gwersi disymud, rhwystredig a chyfyngol trwy gydol yr wythnos a phwysigrwydd gwersi ymarferol sy’n amlwg yng ngweithgareddau Dydd Mercher Lles. Yma maen nhw’n dangos bod eu gallu i gael hunanreolaeth dros eu cyrff a’u gweithgareddau yn nodwedd bwysig o ddydd Mercher. Yn yr eiliadau hyn o ryddid cyffredin, mae myfyrwyr yn sylweddoli bod eu cyrff ar y cwricwlwm ac yn cael eu gwerthfawrogi cymaint â chanlyniadau ac amcanion dysgu.. Trwy roi’r cyfle hwn iddynt reoleiddio eu hunain, rhyngweithio’n rhydd a defnyddio’r ystafell ddosbarth er eu lles nhw, maent yn dysgu bod ysgolion yn gallu bod yn lleoedd cyfannol ar gyfer lles.

Mae’r elfen greadigol sy’n rhan gynhenid o LEGO (sy’n deillio o’r ymadrodd Daneg leg godt  sy’n golygu ‘chwarae’n dda’) yn ffordd hawdd ac effeithlon i gyfathrebu’n greadigol mewn sefyllfaoedd ymchwil. Roedd ystyried dulliau gweledol a’u gallu i roi hunanreolaeth i gyfranogwyr yn cyd-fynd â’r profiad cymhleth ac amrywiol o les yn yr ysgol hon. Er bod posibilrwydd na fydd modd gwneud hyn ym mhob ystafell ddosbarth, dyluniad ymchwil nac adolygiad cwricwlwm, mae’n dangos y gall ceisio barn a phrofiadau myfyrwyr fod yn fenter hwyliog a chreadigol sydd, yn y  pen draw, yn dwyn boddhad.

Fel offeryn ac fel tegan, mae LEGO yn drysu’r ffiniau rhwng ymchwil a phrofiad, gan atgyfnerthu pwysigrwydd cofio pwy sydd wrth wraidd cwestiynau ymchwil, newidiadau i’r cwricwlwm a pholisïau, a sut gall eu lleisiau gael eu clywed.

Alice Abrey
@AbreyComms

Digartrefedd ymhlith Pobl Ifanc â Phrofiad o Ofal yng Nghymru

Peidiwch â Gadael i mi Syrthio drwy’r Craciau: Digartrefedd ymhlith Pobl Ifanc â Phrofiad o Ofal yng Nghymru

Mae ymchwil yn awgrymu bod traean o’r rhai sy’n gadael gofal yn ddigartref yn y ddwy flynedd gyntaf ar ôl gadael gofal. Mae adroddiad Rhoi Terfyn ar Ddigartrefedd Ieuenctid Cymru (EYHC) ‘Peidiwch â Gadael i mi Syrthio drwy’r Craciau: Digartrefedd ymhlith Pobl Ifanc â Phrofiad o Ofal yng Nghymru’ yn cynnwys 27 cyfweliad â phobl ifanc ledled Cymru am eu profiadau o ofal a digartrefedd. Cafodd yr ymchwil hon ei chynnal a’i chyd-gynllunio gyda chymheiriaid ymchwil sydd â phrofiad o ofal ac wedi bod yn ddigartref.

Mae’r ymchwil hon yn edrych ar le cyfrannodd methiannau yn y systemau at berson ifanc â phrofiad o ofal yn cael y profiad trawmatig o ddigartrefedd. Rydym yn adrodd ar brofiadau pobl ifanc yn y system ofal; roeddent yn sôn am symud lleoliadau’n aml a throsiant staff uchel yn ei gwneud yn anodd iddynt ffurfio perthnasoedd.

Un o’r pethau sy’n cael ei amlygu yn yr ymchwil yw profiadau pobl ifanc o annibyniaeth gynnar, a arweiniodd at unigedd ac unigrwydd. Eglurodd y bobl ifanc eu bod wedi cael eu rhoi mewn ardaloedd heb eu rhwydweithiau cymorth. Arweiniodd hyn yn aml at gysylltu â grwpiau o gyfoedion a chael heriau i reoli ymwelwyr.

Arweiniodd hyn at anawsterau wrth gynnal eu tenantiaethau ac yn y pen draw at ddigartrefedd. Elfen frawychus arall o’r adroddiad yw profiadau pobl ifanc o lety brys lle cawsant eu gosod yn aml gyda phobl hŷn â phroblemau o ran defnyddio sylweddau niweidiol. Gofynnodd pobl ifanc: ‘pam bydden nhw’n fy symud allan o amgylchedd trawmatig dim ond i gael fy rhoi’n ôl mewn amgylchedd hyd yn oed yn fwy trawmatig pan ddes i’n ddigartref?’ Mae’r adroddiad yn cynnwys argymhellion ymarferol ar gyfer Llywodraeth Cymru, awdurdodau lleol a Llywodraeth y DU ar sut y gallwn atal pobl ifanc â phrofiad o ofal rhag mynd drwy brofiad trawmatig o ddigartrefedd yn y dyfodol.

Mae ceisiadau am y Cynllun Ysgolion Creadigol Arweiniol arloesol yn agor

Ymunwch â miloedd o weithwyr proffesiynol o’r un anian sydd wedi ymrwymo i helpu dysgwyr i gyflawni eu potensial creadigol.

Mae’n bleser gan Lywodraeth Cymru a Chyngor Celfyddydau Cymru gyhoeddi bod ceisiadau ar agor unwaith eto ar gyfer y Cynllun Ysgolion Creadigol Arweiniol arloesol, fel rhan o ail gam dysgu Creadigol trwy’r celfyddydau – cynllun gweithredu ar gyfer Cymru.

O heddiw ymlaen, gall ysgolion gychwyn ar daith gofiadwy a fydd yn caniatáu ichi archwilio creadigrwydd a sicrhau newidiadau sylfaenol yn y ffordd rydych chi’n gweithio. Byddwch yn ymuno â miloedd o weithwyr proffesiynol o’r un anian sydd wedi ymrwymo i helpu dysgwyr i gyflawni eu potensial creadigol a chyflawni eu gorau ym mhob maes dysgu a datblygu.

Ers dechrau’r rhaglen yn 2015, mae 658 o ysgolion wedi cymryd rhan yn y Cynllun Ysgolion Creadigol Arweiniol gyda dros 1,700 o athrawon wedi profi’r budd o gydweithio â gweithwyr proffesiynol creadigol i archwilio dulliau creadigol o addysgu a dysgu.

Beth yw’r Cynllun Ysgolion Creadigol Arweiniol?

Mae’r Cynllun Ysgolion Creadigol Arweiniol yn rhoi cyfle i archwilio dulliau creadigol o addysgu a dysgu gyda chefnogaeth asiantau ac ymarferwyr creadigol.

Mae pob prosiect yn unigryw ac wedi’i gynllunio i helpu i fynd i’r afael â heriau penodol a nodwyd yng nghynllun datblygu’r ysgol. Yn ogystal, ei nod yw meithrin creadigrwydd dysgwyr, codi cyrhaeddiad sy’n cyd-fynd â blaenoriaethau Llywodraeth Cymru a chefnogi newid ysgol gyfan i baratoi ar gyfer Cwricwlwm Cymru 2022.

Cynnig Ysgolion Creadigol Arweiniol – yr hyn y gallwch chi ei ddisgwyl:

Bydd dod yn Ysgol Greadigol Arweiniol yn cefnogi’ch ysgol i:

  • mynd i’r afael â’ch blaenoriaethau datblygu ysgol
  • sicrhau dulliau trawsnewidiol o addysgu a dysgu
  • gwella canlyniadau i ddysgwyr a
  • datblygu eich creadigrwydd.

Bydd Ysgolion Creadigol Arweiniol llwyddiannus yn derbyn cyllid i archwilio:

  • sut y gall creadigrwydd ac ymagweddau creadigol at addysgu a dysgu drawsnewid canlyniadau dysgwyr a chefnogi newid yn y diwylliant dysgu mewn ysgolion
  • beth mae’n ei olygu mewn gwirionedd i bobl ifanc fod yn greadigol a sut maen nhw’n gwybod pryd mae’n digwydd
  • yr hyn y gall athrawon a gweithwyr proffesiynol creadigol eraill ei wneud i annog a datblygu creadigrwydd a
  • sut y gall rhinweddau ystafell ddosbarth sy’n gweithredu’n uchel gefnogi creadigrwydd ar draws y cwricwlwm cyfan

Cyllid:

Bydd ysgolion yn gwneud cais i ymuno â’r Cynllun am ddwy flynedd academaidd gan dderbyn grant o £ 10,000. Ar ôl eu blwyddyn gyntaf, bydd yn rhaid i ysgolion ddangos eu bod wedi cwrdd â gofynion y Cynllun a bod ganddyn nhw gynllun clir ar gyfer cam nesaf eu hymglymiad.

  • Bydd cyllid grant yn talu am eich gwaith prosiect dros bob blwyddyn academaidd rydych chi yn y Cynllun. Disgwylir i chi wneud cyfraniad ysgol o 25% o gyfanswm y grant. Gellir talu am hyn gydag arian parod o gyllideb eich ysgol a / neu grantiau eraill a gall gynnwys cost amser eich Cydlynydd Ysgol (hyd at 10 diwrnod) yn gweithio i gefnogi eich ymgysylltiad fel Ysgol Greadigol Arweiniol

 Meini prawf cymhwysedd:

  • ar gael ar gyfer unrhyw ysgolion a gynhelir gan y wladwriaeth (Cyfnod Sylfaen – CA4)
  • ysgolion nad ydynt eto wedi cymryd rhan yn y Cynllun Ysgolion Creadigol Arweiniol a
  • unrhyw ysgol partner o raglen Blwyddyn 3 datblygu ysgolion, ysgolion partner o raglen Datblygu Arweinwyr Creadigol ac ysgolion ‘clwstwr’ Ysgolion Creadigol Arweiniol (2015-2020)
  • Mae croeso hefyd i ysgolion a gymerodd ran yn y Cynllun Ysgolion Creadigol Arweiniol ar-lein, nad ydynt eisoes wedi cymryd rhan yn y Cynllun wneud cais.

Yr ymrwymiad rydyn ni’n ei ddisgwyl gan ysgolion:

  • costau cyflenwi cyflenwi yr ydych yn eu hwynebu pan fydd cydlynydd yr ysgol a’r athrawon sy’n cymryd rhan yn mynychu digwyddiadau hyfforddi a rhwydweithio Ysgolion Creadigol Arweiniol. Bydd hyfforddiant yn cael ei ddarparu dros 1 diwrnod yn rhedeg rhwng 10 – 20 Tachwedd (ac eithrio dydd Llun).
  • caniatáu amser i’r athrawon sy’n cymryd rhan gynllunio, gwerthuso a myfyrio gyda’r holl bartneriaid a’u cefnogi i arbrofi ac addysgu’n greadigol
  • cynnwys athrawon a dysgwyr fel partneriaid gweithredol a chyd-lunwyr dysgu wrth gynllunio, cyflwyno a gwerthuso
  • Dangos cefnogaeth weithredol i’r Cynllun gan y pennaeth a’r uwch dîm arweinyddiaeth
  • Defnyddiwch y dysgu o’r prosiect i lywio’r Cynllun Datblygu Ysgol yn y dyfodol

Sut i wneud cais

Dylai ysgolion lenwi’r ffurflen gais Ysgolion Creadigol Arweiniol. Y dyddiad cau ar gyfer ceisiadau yw 17.00 ar 7 Hydref 2020.

Byddwn yn anelu at hysbysu ysgolion o’n penderfyniadau erbyn 4 Tachwedd.

Os oes gennych gwestiynau am eich cais i’r Cynllun Ysgolion Creadigol Arweiniol gallwch gysylltu â ni ar dysgu.creadigol@celf.cymru ond cyn gwneud hynny fe’ch cynghorir i ddarllen y Llawlyfr yn llawn.

Sut i addasu gweithgareddau’r celfyddydau cyfranogol yn ystod y cyfnod clo

Mae pandemig Covid-19 wedi codi cwestiynau difrifol i sefydliadau celfyddydol a diwylliannol ledled y wlad. Un o’r rhai mwyaf yw: sut rydych chi’n parhau i ddefnyddio’r celfyddydau creadigol i roi grym i’r bobl fwyaf agored i niwed yn y gymdeithas yn ystod y cyfnod clo? Dywed Nicky Goulder, Prif Weithredwr Sefydlol Create, wrthym sut mae Create Live! wedi eu galluogi i wneud hyn a’r hyn maen nhw wedi’i ddysgu.

Create Live! participants

Ar 24 Mawrth, daeth ein holl brosiectau, sy’n dibynnu ar ryngweithiadau wyneb yn wyneb, i ben yn sydyn.

Yn Create, rydym yn defnyddio’r celfyddydau creadigol i roi grym i fywydau ac i wella lles. Rydym yn dwyn ynghyd blant ysgolion cynradd mewn ardaloedd difreintiedig gydag oedolion anabl. Rydym yn cynnig amser hanfodol i ffwrdd o’u cyfrifoldebau i ofalwyr ifanc ac i oedolion. Rydym yn mynd â gweithdai i mewn carchardai ac i unedau iechyd meddwl y glasoed. Rydym yn gweithio gyda phobl hŷn sy’n profi unigrwydd. Mae lleihau unigedd i’r bobl hyn yn ganolog i’n cenhadaeth. Ond sut rydych chi’n cyflawni hynny pan fydd yn rhaid i bawb ynysu?

Roeddem ni’n gwybod bod yn rhaid i ni ddod o hyd i ffordd ac gwnaethom ymchwilio, treialu a lansio Create Live!, dull newydd o ddarparu gan ddefnyddio dulliau digidol, o fewn dim ond 14 diwrnod. Rydym bellach wedi cyflwyno prosiectau ffotograffiaeth, cerddoriaeth, celf, drama a dawns gyda chyfranogwyr agored i niwed ledled y DU. Mae grant ymateb brys gan Gyngor Celfyddydau Lloegr yn ein galluogi i ymestyn y gwaith hwn ymhellach.

Roedd yn rhaid i ni addasu – yn gyflym – i symud o weithdai wyneb yn wyneb i weithdai digidol. Beth rydym wedi’i ddysgu?

Symud o gwmpas technoleg

Gall bod yn greadigol mewn ffordd rithwir fod yn her. Yr hyn sy’n allwedd yw cymryd rhywbeth a allai ymddangos yn gyfyngiad a’i ddefnyddio i agor posibiliadau newydd. Penderfynon ni ddathlu’r cartref.

Ymatebodd y ffotograffydd ac artist Create Alejandra Carles-Tolra drwy ofyn i ofalwyr ifanc dynnu lluniau o’r pethau personol o’u cwmpas, edrych ar eu cartrefi gyda llygaid newydd a dod o hyd i ysbrydoliaeth mewn gwrthrychau bob dydd. Roedd archwilio eu cartrefi ac yna dychwelyd i’r sgrin i gydweithio ag eraill yn gyfle creadigol ar gyfer hunanfynegiant a chyfle i gysylltu â gofalwyr ifanc eraill.

“Mae cydweithredu bob amser yn ganolog i’m gwaith,” meddai Alejandra, “ac yn ystod y cyfnod hwn o fwy o unigedd roedd yn teimlo’n hanfodol y gallai’r gofalwyr ifanc gydweithio a rhannu eu gwaith creadigol a’u syniadau gyda’i gilydd. Does dim ots pa offer sydd gennych chi, mae’n ffordd o edrych ar y byd.”

“Does dim ots pa offer sydd gennych chi, mae’n ffordd o edrych ar y byd.”
Alejandra Carles-Tolra

Diogelwch a chysur

Mae sicrhau bod cyfranogwyr yn ddiogel ac yn gysurus yn hanfodol. Gwnaethom ddiweddaru ein Polisi Diogelu gennym ar ôl ymchwil fanwl; a chanolbwyntio ar y manylion lleiaf i’w helpu i deimlo’n dawel ac yn hamddenol. Rydym yn sicrhau, er enghraifft, bod enwau cyfranogwyr –dim ond enwau cyntaf – yn cael eu harddangos yn gywir.

Mae’r gwneuthurwr theatr/awdur ac artist Create James Baldwin  yn esbonio, “Mae creu cysylltiad grŵp yn anodd pan fyddwch wedi’ch datgysylltu’n gorfforol, felly mae’n bwysig blaenoriaethu pethau a allai ymddangos fel rhywbeth bach ond gwneud i’r cyfranogwyr deimlo’n gyfforddus. Mae’n ymwneud â gallu cofleidio’r dechnoleg i gyflawni eich nod: cael hwyl a gwneud i’r cyfranogwyr deimlo eu bod yn cael eu gwerthfawrogi.”

A group of young people. All but one of them have their hands raised above their heads.

Arloesi pan nad oes mynediad TG

Gall diffyg mynediad at gyfrifiaduron neu’r Rhyngrwyd fod yn rhwystr gwirioneddol i redeg ein prosiectau. Felly fe wnaethom addasu Create Live! a chynhaliwyd gweithdai cerddoriaeth gyda’n cyfranogwyr hŷn dros y ffôn.

“Gwnaeth [y gweithdy] uffern o wahaniaeth i mi,” meddai un cyfranogwr. “Roeddwn i ar y ffôn am dair awr! Mae wedi fy neffro. Roeddwn yn dechrau blino heb ddim i’w wneud, neb i siarad ag ef. Fe wnes i ei fwynhau’n fawr heddiw. Byddaf yn cysgu heno.”

Mae adborth a gafwyd ar draws ein prosiectau Create Live! gan gyfranogwyr, rhieni, partneriaid cymunedol ac artistiaid wedi tynnu sylw at ba mor bwysig yw creadigrwydd i les yn y cyfnod rhyfedd hwn. Rydym yn parhau i addasu a chynyddu nifer y gweithdai sy’n cael eu darparu drwy Create Live! er mwyn cyrraedd cynifer o bobl ynysig, agored i niwed â phosibl yn ystod y cyfnod cloi hwn a thu hwnt.

“Gwnaeth [y gweithdy] uffern o wahaniaeth i mi… Roeddwn i’n dechrau blino heb ddim i’w wneud, neb i siarad ag ef. Fe wnes i ei fwynhau’n fawr heddiw.”
Cyfranogwr

Cyhoeddwyd y blog hwn yn wreiddiol gan Gyngor Celfyddydau Lloegr ar 10 Gorffennaf 2020.

Cyfres 1 DRILL: Moeseg ymchwil anabledd – Gwersi ar gyfer ymchwil ac ymarfer

Rhwydwaith Cymru gyfan yw ExChange, a’i nod yw dod â gweithwyr, ymchwilwyr a’r rheini sy’n defnyddio gwasanaethau ynghyd i rannu profiadau ac arbenigedd, ac i ddysgu o’i gilydd. Ein nod yw gwella gwaith cymdeithasol a gwasanaethau gofal cymdeithasol drwy sbarduno trafodaeth a meithrin perthnasau parhaus rhwng pobl â gwahanol mathau o arbenigedd.

Ein cred yw bod gwaith ymchwil yn cael mwy o effaith pan fo’n rhan o drafodaeth barhaus rhwng ymchwilwyr, ymarferwyr, a’r rhai sydd â phrofiadau uniongyrchol o ddefnyddio gwasanaethau. Rydym felly yn canolbwyntio ar ddod ag ymchwilwyr blaenllaw i gysylltiad uniongyrchol â gweithwyr, rheolwyr, a’r rhai sy’n defnyddio gwasanaethau, er mwyn i ni allu dysgu o’n gilydd. Yn ystod ein blwyddyn gyntaf, rydym yn rhedeg rhaglen o fwy na 20 o ddigwyddiadau ledled Cymru, a hynny’n cynnwys cynadleddau mawr a seminarau bach gydag arbenigwyr blaenllaw.

Sefydlwyd ExChange gan y Ganolfan Cascade ym Mhrifysgol Caerdydd, ond rydym yn cydweithio’n agos â phrifysgolion Abertawe a Bangor, a gobeithiwn wneud hynny â phrifysgolion eraill ledled Cymru hefyd. Mae bron pob awdurdod lleol yng Nghymru yn aelod, yn ogystal ag elusennau allweddol a sefydliadau eraill. Gobeithiwn y bydd hyn yn ein galluogi i roi amrywiaeth o gyfleoedd i drafod a chydweithio, a hynny gan ganolbwyntio’n barhaus ar sicrhau bod ein gwaith ymchwil yn gwneud gwahaniaeth. Os hoffech ragor o wybodaeth, neu i gymryd rhan, cysylltwch â ni drwy ebost: contact@exchangewales.org.

Cadw ein plant yn ddiogel

04/11/2020 – 06/11/2020
09:30 – 12:30

Mae gan bob plentyn yr hawl i fyw eu bywyd heb ddioddef camdriniaeth nac esgeulustod, ond mae digwyddiadau diweddar yn amlygu, unwaith eto, pa mor anodd y gall fod i gynifer o oedolion adnabod, a gweithredu ar sail pryderon ynghylch diogelwch neu les plentyn. Mae Confensiwn y CU ar Hawliau’r Plentyn yn datgan y dylai pob sefydliad sy’n ymwneud â phlant weithio tuag at yr hyn sydd orau i bob plentyn.

The Brilliant Club: Gweithio gyda rhieni a gofalwyr i gynnig cyfleoedd teg i fynd i brifysgolion

Yn y DU ar hyn o bryd, mae cysylltiad sefydledig rhwng cefndir disgybl a’r cyfleoedd sydd ganddynt i fynd i addysg uwch. Mae dull mesur Cydraddoldeb UCAS yn dangos bod 1 o bob 4 o’r cwintel mwyaf breintiedig o ddisgyblion 18 oed yn cael eu derbyn i brifysgolion dethol dros ben, o gymharu â dim ond 1 o bob 50 o ddisgyblion o’r cwintel mwyaf difreintiedig.

Mae The Brilliant Club yn elusen ledled y DU sy’n ceisio sicrhau bod pob person ifanc yn gallu cael cyfle teg i fynd i brifysgol. Rydym yn gweithio gydag ysgolion a phrifysgolion ledled y DU. Diben yr elusen yw cynyddu nifer y disgyblion o gefndiroedd a dangynrychiolir sy’n symud ymlaen i astudio mewn prifysgolion hynod ddethol.

Ar 14 ac 17 Medi byddwn yn cynnal digwyddiad rhithwir rhad ac am ddim er mwyn siarad â rhieni a gofalwyr am eu safbwyntiau, eu pryderon a’u profiadau o gefnogi pobl ifanc sy’n ystyried eu hopsiynau ar ôl gadael yr ysgol. Bydd y digwyddiadau’n cynnwys cyflwyniad byr i’r elusen a’n gwaith ar hyn o bryd, cyn rhannu’n grwpiau llai i gael trafodaeth anffurfiol am gefnogi rhieni a gofalwyr myfyrwyr oedran ysgol mewn cysylltiad â gwneud penderfyniadau ynghylch mynd i brifysgol. Nid oes rhaid i chi drafod unrhyw beth yr ydych yn anghyfforddus yn ei gylch, ac ni fyddwch yn cael eich rhoi mewn sefyllfa lle mae’n rhaid i chi ateb cwestiynau penodol.

Cofrestru:

Os oes gennych ddiddordeb mewn mynd i’r digwyddiad cofrestrwch yn Eventbrite.

Laura Johnstone
Rheolwr Cenedlaethol y Rhaglen Ysgolheigion
laura.johnstone@thebrilliantclub.org

Holwch i gael gwybod rhagor am The Brilliant Club:
Twitter: @BrilliantClub
Gwefan: Brilliant Club