Does Household Income Affect children’s Outcomes? A Systematic Review of the Evidence

Gan: Cooper, K., Stewart, K.

Child Ind Res (2020)

Ysgrifennwyd yr adolygiad gan: David Westlake

Pa gwestiwn sydd dan sylw yn yr astudiaeth hon?

Mae’n hysbys bod ystod eang o ddeilliannau gwaeth i blant sy’n byw mewn cartrefi incwm is, ac mae sawl ymyriad wedi ceisio mynd i’r afael â hyn. Fodd bynnag, nid ydym yn gwybod i ba raddau mae modd esbonio hyn yn sgîl diffyg arian yn unig, neu a yw anfanteision cysylltiedig megis cyfalaf cymdeithasol a diwylliannol is, neu straen a achosir gan anawsterau ariannol, yn esbonio mwy ar y sefyllfa.  Mae’r gwahaniaeth hwn yn bwysig oherwydd, fel mae’r awduron yn nodi, gallai llunwyr polisi newid incwm teuluoedd yn gymharol rwydd, o bosib, trwy addasu treth a budd-daliadau, neu mewn ffyrdd eraill.  Os yw arian yn ffactor allweddol ynddo’i hun, dylai hynny gael effaith gadarnhaol.  

Sut buon nhw’n astudio hyn?

Yn y papur hwn, aeth yr ymchwilwyr ati’n systematig i adolygu astudiaethau y gellid disgwyl iddynt ddarparu mewnwelediad achosol. Roedd hynny’n golygu eu bod yn cynnwys astudiaethau arbrofol a lled-arbrofol, megis Treialon a Reolir ar Hap (RCTs), a rhai mathau eraill o ymchwil feintiol. Mae adolygu cronfa fawr o ymchwil yn ddull da o ddatgelu rhywfaint o’r cymhlethdod, ac roedd gan yr astudiaeth amserlen eang yn mynd yn ôl i 1988. Y prif ddeilliannau i blant oedd o ddiddordeb oedd eu datblygiad gwybyddol a’u cyflawniad yn yr ysgol; datblygiad cymdeithasol, ymddygiadol ac emosiynol; a iechyd corfforol. Wedi’r broses ddethol, cyrhaeddodd pum deg pedwar o astudiaethau yr adolygiad.

Beth oedd eu canfyddiadau?

Daeth yr adolygiad i’r casgliad bod incwm ei hun yn ffactor achosol mewn deilliannau i blant, yn hytrach na bod yn rhywbeth sy’n gysylltiedig â mathau eraill o anfantais yn unig.  Gwelwyd yr effaith hon yn y rhan fwyaf o’r astudiaethau a gynhwyswyd, ac roedd y dystiolaeth ar ei chryfaf mewn perthynas â datblygiad gwybyddol ac addysgol, ond hefyd yn rhagfynegi dangosyddion cymdeithasol, ymddygiadol ac emosiynol yn gadarnhaol. Roedd darlun mwy cymysg mewn perthynas â deilliannau iechyd i blant. Yn ddiddorol, nododd yr astudiaeth hefyd rai ffactorau cyfryngu posibl, gan gynnwys “Effeithiau cadarnhaol cyson arwyddocaol [yn cysylltu incwm a] iechyd meddwl mamau, rhianta ac amgylchedd y cartref”. Mae hyn yn peri i’r awduron ddod i’r casgliad bod cefnogaeth i’r syniad bod arian yn helpu teuluoedd i brynu pethau sy’n hyrwyddo lles plant (e.e. bwyd iach, deunyddiau dysgu), a’r ddamcaniaeth bod llai o straen ariannol i rieni yn creu amgylcheddau emosiynol gwell i blant. Mae’r ail syniad hwn, y cyfeirir ato yn y llenyddiaeth fel y ‘model straen teuluol’, yn awgrymu y gallai fod gan rieni sy’n llai pryderus am arian y gallu meddyliol ac emosiynol i dreulio mwy o amser o ansawdd gyda’u plant.

Beth yw’r goblygiadau?

Fel llawer o adolygiadau yn y maes hwn, mae hwn wedi’i gyfyngu gan swm a natur yr astudiaethau y mae’n eu cynnwys. Cymharol ychydig o astudiaethau a oedd yn bodloni’r meini prawf cynhwysiant, ac roedd bron hanner y rheiny’n dod o UDA. Mae hynny’n golygu y bydd ein dealltwriaeth o’r maes hwn yn elwa o fwy o ymchwil i rôl adnoddau ariannol ac astudiaethau o wahanol wledydd a lleoliadau. Mae’r cyd-destun cenedlaethol hyd yn oed yn bwysicach i’r maes hwn nag eraill, oherwydd bod gwledydd yn amrywio’n sylweddol o ran lefelau lles a chymorth y wladwriaeth sydd ar gael – sydd, wrth gwrs, yn effeithio’n uniongyrchol ar gyllid teuluoedd. 

Mae’r astudiaeth hon yn gwneud cyfraniad pwysig i’n dealltwriaeth o incwm isel a deilliannau i les plant, ac mae’n cyd-fynd â chorff ehangach o ymchwil ar rôl anghydraddoldebau a gwasanaethau i blant a theuluoedd. Mae’n awgrymu y gallai ymyriadau sy’n seiliedig ar gymorth materol ac ariannol i deuluoedd fod mewn sefyllfa dda i wneud gwahaniaeth. Mae hyn yn cyd-fynd â’ngwerthusiad ein hunain o Gyllidebau Datganoledig mewn tri awdurdod lleol a gyhoeddwyd y llynedd.

Mae’r astudiaeth hon yn gwneud cyfraniad pwysig i’n dealltwriaeth o incwm isel a deilliannau i les plant, ac mae’n cyd-fynd â chorff ehangach o ymchwil ar rôl anghydraddoldebau a gwasanaethau i blant a theuluoedd. Mae’n awgrymu y gallai ymyriadau sy’n seiliedig ar gymorth materol ac ariannol i deuluoedd fod mewn sefyllfa dda i wneud gwahaniaeth. Mae hyn yn cyd-fynd â’ngwerthusiad ein hunain o Gyllidebau Datganoledig mewn tri awdurdod lleol a gyhoeddwyd y llynedd.


Ysgrifennwyd yr adolygiad

David Westlake

Breaking bad news: Child welfare workers’ informing parents of care order proceedings.

Gan: Marte Tonning Otterlei and Ingunn Studsrød 

Child and Family Social Work 

Ysgrifennwyd yr adolygiad gan Dr David Wilkins

Pa gwestiwn sydd dan sylw yn yr astudiaeth hon?

Roedd yr astudiaeth hon yn ystyried sut mae gweithwyr lles plant yn siarad â rhieni am y penderfyniad i gychwyn achos gofal, a sut mae gweithwyr yn ymdopi gyda’r sgyrsiau anodd hyn.

Sut buon nhw’n astudio hyn?

Cwblhawyd cyfweliadau gyda deuddeg o weithwyr lles plant profiadol o Norwy. Gofynnwyd i’r gweithwyr feddwl am eu cyfarfodydd gyda rhieni lle’r oedden nhw wedi eu hysbysu am y penderfyniad i geisio gorchymyn gofal ar gyfer y plentyn.   Beth oedd eu canfyddiadau?

Roedd dweud wrth rieni am y penderfyniad i geisio gorchymyn gofal yn cael ei ystyried yn ‘weithred greulon, oedd yn eu dibrisio’. Roedd y gweithwyr yn gwybod y byddai’n achosi poen emosiynol sylweddol i rieni. O ganlyniad, roedden nhw’n osgoi siarad am fethiannau’n rhiant, heb sôn fawr am y rhesymau pam fod angen y gorchymyn gofal, a chadw’r cyfarfodydd yn fyr. Roedd gweithwyr yn ei chael yn anodd bod yn uniongyrchol ac yn drylwyr, heb fod yn annynol. Un strategaeth oedd darparu gwybodaeth heb wahodd sgwrs. Roedd llawer o weithwyr, ond nid pob un, yn teimlo’n gyfrifol am ofalu am rieni a phlant yn ystod ac ar ôl y cyfarfodydd. Ond roedd gweithwyr yn aml yn canfod bod y rhieni’n teimlo gormod o ddicter i dderbyn eu cynigion o gymorth, neu awgrymiadau ynghylch pwy arall a allai eu cefnogi. Nododd y gweithwyr hefyd mai diogelwch y plentyn oedd eu prif flaenoriaeth, nid lles y rhiant. 

Soniodd llawer o’r gweithwyr bod y cyfarfodydd hyn yn hynod flinedig, ac yn eu draenio’n emosiynol. Soniodd rhai eu bod yn ofni’r rhieni, yn enwedig os oedd ganddyn nhw hanes o drais. Roedd gweithwyr yn teimlo’n anobeithiol, yn ddig, yn rhwystredig, yn bryderus ac yn ddryslyd. Disgrifiodd rhai gweithwyr eu bod fel bradwr i’r teulu. 

Beth yw’r goblygiadau?

O’r astudiaeth ei hun, y goblygiadau yw bod angen i weithwyr baratoi’n dda ar gyfer y cyfarfodydd hyn, er mwyn sicrhau eu bod yn gwybod beth sydd angen ei ddweud, a sut. Efallai fod rhai o’r strategaethau ymdopi a ddefnyddiwyd, fel peidio â sôn fawr am yr angen am y gorchymyn gofal, yn ‘gweithio’ yn y tymor byr i ddiogelu’r rhiant (a’r gweithiwr) rhag poen emosiynol, ond yn y tymor hir maen nhw’n annhebygol o helpu’r rhiant i ddeall beth sy’n digwydd. Un ffordd bwysig o ymdopi â’r dasg a pharatoi ar ei chyfer yw ceisio cefnogaeth a chyngor gan gydweithwyr a goruchwylwyr cyn ac ar ôl y cyfarfod.  

Yn ehangach, mae’r astudiaeth yn amlygu pa mor anodd y gall rôl y gweithiwr lles plant neu ddiogelu plant fod – a’r graddau y mae llawer o weithwyr yn teimlo nad ydyn nhw’n barod ar gyfer rhai o’r tasgau pwysicaf yn y swydd. Oherwydd natur y cyfarfodydd hyn, rydym ni’n aml yn ddibynnol, fel yn yr astudiaeth hon, ar hunan-adrodd dilynol o’r hyn a ddigwyddodd. Mae’n anodd gwybod sut y gallem ni arsylwi a dysgu o’r cyfarfodydd hyn yn fwy uniongyrchol, a beth sy’n eu gwneud yn fwy neu’n llai effeithiol. Byddai clywed mwy am safbwynt y rhiant yn un ffordd o greu dealltwriaeth fwy cyfannol. 


Ysgrifennwyd yr adolygiad

Llun of Dr David Wilkins

Dr David Wilkins

A Paradigm Framework for Social Work Theory for Early 21st Century Practice

Gan Caroline McGregor  

British Journal of Social Work, 49(8), tt. 2112-2129.

Ysgrifennwyd yr adolygiad gan Dr David Wilkins

Beth yw pwnc y papur hwn? 

Mae’r papur trafod hwn yn ystyried a yw fframweithiau damcaniaethol ar gyfer gwaith cymdeithasol yn yr 20fed ganrif yn ddefnyddiol o hyd ar gyfer gwaith cymdeithasol yn yr 21ain ganrif.  

Sut aeth yr awdur ati i astudio’r pwnc? 

Adolygodd yr awdur waith sawl academydd nodedig ym maes gwaith cymdeithasol, gan gynnwys David Howe a Robert Mullaly. 

Beth oedd y canfyddiadau?

O ystyried yr 21ain ganrif, mae’n rhaid i theori gwaith cymdeithasol gydnabod a phwysleisio pwysigrwydd cyd-destunau lleol o dan amgylchiadau byd-eang, symud i ffwrdd o oruchafiaeth syniadau ‘Gorllewinol’, adnabod yr hyn sy’n gyffredin rhwng gwaith cymdeithasol sy’n cael ei ymarfer yn fyd-eang o dan amgylchiadau gwahanol, a chydnabod pwysigrwydd myfyrio’n feirniadol. Yn benodol, mae’r erthygl yn amlinellu fframwaith sylfaen er mwyn deall mathau gwahanol o ddamcaniaethau, gan awgrymu bod modd  eu deall ar hyd sawl continwwm, gan gynnwys fframweithiau sy’n drawsnewidiol, yn ddiwygiadol, yn unigolyddol ac yn gyfunolaidd eu natur (gweler y ffigur).  

Nod mae’r ffigur dim ond ar gael yn yr Saesneg*

Beth yw’r goblygiadau? 

Mae angen fframweithiau damcaniaethol ar gyfer proffesiwn gwaith cymdeithasol yn ogystal â gweithwyr cymdeithasol, a hynny er mwyn creu sylfaen i allu gofyn cwestiynau, adnabod heriau a hwyluso deialog rhwng defnyddwyr y gwasanaethau, yr ymarferwyr, yr addysgwyr a’r sawl sy’n llunio polisïau. Gwrthddywediad yw gwaith cymdeithasol nad yw’n ddamcaniaethol.  


Ysgrifennwyd yr adolygiad

Llun of Dr David Wilkins

Dr David Wilkins

‘Maybe a maverick, maybe a parent, but definitely not an honorary nurse’: Social worker perspectives on the role and nature of social work in mental health care.

Gan Tucker, L. a Webber, M.

British Journal of Social Work 51, 545–563.

Ysgrifennwyd yr adolygiad gan Professor Jonathan Scourfield

Pam fod y pwnc o ddiddordeb?

Beth yw rôl benodol gweithwyr cymdeithasol mewn system iechyd meddwl amlddisgyblaethol ond dan arweiniad meddygol? Yn rhyfeddol o bosib, dywed awduron y papur mai ychydig yn unig o ymchwil sydd wedi’i chynnal ar safbwyntiau gweithiwr cymdeithasol eu hunain ar eu rôl – mae mwy o ymchwil wedi’i chynnal ar farn gweithiwr proffesiynol eraill am weithwyr cymdeithasol ac ar rôl y Gweithiwr Iechyd Meddwl Proffesiynol Cymeradwy. Aethon nhw ati i lenwi’r bwlch.

Beth wnaeth yr ymchwilwyr?

Cynhaliwyd cyfweliadau gyda saith o weithwyr cymdeithasol Gwyn benywaidd Prydeinig o sawl lleoliad mewn un ymddiriedolaeth GIG yn Lloegr. Roedd y GIG yn cyflogi pedair o’r cyfweleion ac awdurdodau lleol yn cyflogi tair. 

Yr hyn a ganfuwyd?

Roedd y farn am rôl gwaith cymdeithasol iechyd meddwl yn tueddu i gyfeirio at ‘gyd-destun a bwriadau ymarfer’ yn hytrach nag at ‘dasgau a chyfrifoldebau’. Nid oedd y cyfweleion yn ystyried adferiad a chynhwysiant cymdeithasol yn greiddiol i’w hymarfer – yn hytrach roedd y nodau hyn yn gyfrifoldeb pobl eraill, fel gweithwyr cymorth. Ystyriwyd bod gweithio gyda risg a chymhlethdod teuluol yn ganolog i waith iechyd meddwl yn gyffredinol, yn hytrach na gwaith cymdeithasol yn unig. Nid oedd gwaith cymunedol yn cael ei ystyried yn waith cymdeithasol bob dydd, ond yn rhywbeth achlysurol. Hyd yn oed wedyn, ystyriwyd ei fod yn golygu gweithio gyda gwasanaethau statudol a gwirfoddol (eraill), yn hytrach nag unrhyw beth ehangach. 

Roedd gwahaniaeth clir rhwng barn y rheini a gyflogwyd gan yr awdurdod lleol a’r rheini oedd yn gweithio yn y GIG am eu cyfrifoldebau statudol, a doedd gweithwyr y GIG ddim yn ystyried cyfraith gofal cymdeithasol yn rhan o’u swydd.

Roedd y cyfweleion yn gweld eu hunain yn helpu i bontio’r rhaniad rhwng iechyd a gofal cymdeithasol, gyda golwg fwy cyfannol ac ymdeimlad o’r darlun ehangach i ddefnyddwyr gwasanaeth, yn hytrach na ffocws meddygol mwy cul, gan helpu mewn modd hyblyg mewn ymateb i anghenion ehangach nad ydynt yn ymwneud yn uniongyrchol ar unwaith ag iechyd meddwl. 

Pam mae hyn yn bwysig?

Astudiaeth gyda sampl bach,  demograffig benodol mewn un ymddiriedaeth GIG oedd hon. Fodd bynnag, mae’n codi rhai ystyriaethau diddorol. Mae’n awgrymu mai bach iawn o effaith mae polisi cenedlaethol mewn perthynas â rol gwaith cymdeithasol iechyd meddwl wedi’i gael o bosibl. Doedd y cyfweleion ddim wedi clywed, neu prin yn ymwybodol o’r Datganiad Strategol gan y Coleg Gwaith Cymdeithasol. Mae angen mwy o waith ar lefel genedlaethol ym mhob un o genhedloedd y DU i ddiffinio rôl unigryw gweithwyr cymdeithasol iechyd meddwl o fewn system iechyd meddwl amlddisgyblaethol.


Ysgrifennwyd yr adolygiad gan

Llun o Jonathan Scourfield

Professor Jonathan Scourfield

Perceived Impact on Client Outcomes: The Perspectives of Practicing Supervisors and Supervisees

Gan Katrina Rast, Daniel Herman, Tony Rousmaniere, Jason Whipple and Joshua Swift 

SAGE Open 

Ysgrifennwyd yr adolygiad gan Dr David Wilkins

Pa gwestiwn sydd dan sylw yn yr astudiaeth hon?

Mae’r astudiaeth hon yn ystyried dau gwestiwn – (i) beth yw effaith ganfyddedig goruchwyliaeth ar ganlyniadau i gleientiaid a (ii) pa mor bwysig yw hi i oruchwylwyr a’r rhai sy’n cael eu goruchwylio bod goruchwyliaeth yn effeithio ar ganlyniadau i gleientiaid? Cynhaliwyd yr astudiaeth mewn perthynas â hyfforddiant seicotherapi a goruchwyliaeth glinigol.

Sut buon nhw’n astudio hyn?

Defnyddiodd yr astudiaeth arolwg i ymchwilio i farn goruchwylwyr (n = 189) a’r rhai oedd yn cael eu goruchwylio (n = 185). Gofynnodd yr arolwg gwestiynau am effaith goruchwyliaeth ar gleientiaid a phwysigrwydd goruchwyliaeth yn cael effaith ar gleientiaid. Roedd y mwyafrif o’r cwestiynau yn disgwyl ymateb oedd yn debyg i arddull Likert, gyda graddfa 5 pwynt (o 1 = ddim yn cytuno, i 5 = cytuno’n llwyr). 

Beth oedd eu canfyddiadau?

Roedd goruchwylwyr a’r rhai oedd yn cael eu goruchwylio fel ei gilydd yn gadarnhaol ynghylch effaith goruchwyliaeth ar ganlyniadau i gleientiaid, gyda’r sgorau cyfartalog cyffredinol o 3.65 a 3.54 yn y drefn honno (allan o 5). Mewn perthynas â phwysigrwydd goruchwyliaeth yn cael effaith ar ganlyniadau cleientiaid, roedd y rhai oedd yn cael eu goruchwylio yn fwy cadarnhaol na goruchwylwyr, gyda sgoriau cyfartalog cyffredinol o 4.06 a 3.87 yn y drefn honno (ditto). Cytunodd goruchwylwyr a’r rhai oedd yn cael eu goruchwylio fod goruchwyliaeth yn gwneud gwahaniaeth mewn perthynas ag effaith cwnsela / seicotherapi ar gleientiaid ac y gallai helpu i leihau dirywiad cleientiaid (problemau’n gwaethygu). 

Dywedodd goruchwylwyr hefyd fod goruchwyliaeth yn helpu gyda thwf personol a phroffesiynol y rhai oedd yn cael eu goruchwylio ganddynt, er enghraifft trwy helpu i nodi meysydd ar gyfer datblygiad proffesiynol. Dywedodd goruchwylwyr hefyd eu bod yn helpu y rhai oedd yn cael eu goruchwylio trwy eu cefnogi i ddatblygu perthnasoedd cydweithredol â’u cleientiaid. Dywedodd y rhai oedd yn cael eu goruchwylio fod goruchwyliaeth yn helpu trwy wneud iddynt deimlo eu bod wedi cael eu dilysu a’u cefnogi’n dda, a thrwy ddarparu syniadau, gweithgareddau, technegau a strategaethau iddynt roi cynnig ar eu cleientiaid. 

Ni chanfuwyd unrhyw wahaniaethau arwyddocaol ym marn ymatebwyr mewn perthynas â rhyw, oedran, math o gymhwyster gradd, y math o therapi a gynigiwyd, hyd profiad, nifer y cleientiaid na’r defnydd o fesurau canlyniadau. 

Beth yw’r goblygiadau?

Mae goruchwylwyr a’r rhai sy’n cael eu goruchwylio mewn lleoliadau cwnsela / seicotherapi yn cytuno y gall ac y dylai goruchwyliaeth wneud gwahaniaeth i gleientiaid ac yn teimlo bod hwn yn nod pwysig ar gyfer goruchwyliaeth. Fodd bynnag, nid yw’r cysylltiad hwn rhwng goruchwyliaeth a chanlyniadau cleientiaid wedi’i sefydlu’n empirig eto (mewn cwnsela/seicotherapi, neu mewn gwaith cymdeithasol). Nid yw’r dystiolaeth orau sydd gennym ar hyn o bryd yn cefnogi’r honiad bod goruchwyliaeth yn gwneud gwahaniaeth mawr i bobl sy’n cael eu cwnsela, neu’r rhai sy’n defnyddio gwasanaethau gwaith cymdeithasol, er gwaethaf y safbwyntiau a adroddir yma. Mewn dwy o’r astudiaethau ynghylch goruchwyliaeth cwnsela a ddyluniwyd orau, roedd maint yr amrywiant yng nghanlyniadau cleientiaid a eglurwyd gan oruchwyliaeth yn amrywio rhwng 16% a 0.01%. I grynhoi, mae’r canlyniadau hyn yn dangos bod goruchwylwyr a’r rhai sy’n cael eu goruchwylio yn credu bod goruchwyliaeth yn effeithio ar ganlyniadau cleientiaid, ond nid oes tystiolaeth na chonsensws i egluro sut mae hyn yn digwydd, nac i ba raddau. 


Ysgrifennwyd yr adolygiad gan

Photo of Dr David Wilkins

Dr David Wilkins

Building knowledge for policy and practice based on service user and carer experiences: A case study of Scottish adult safeguarding research

Gan Fiona Sherwood-Johnson a Kathryn Mackay

Journal of Social Work

Ysgrifennwyd yr adolygiad gan Dr David Wilkins

Pa gwestiwn sydd dan sylw yn yr astudiaeth hon?

Mae’r astudiaeth hon yn ystyried sut gellir datblygu’r sylfaen o wybodaeth ar gyfer polisi ac ymarfer diogelu oedolion trwy gynnal deialogau cydweithredol rhwng llunwyr polisi, gweithwyr proffesiynol, defnyddwyr gwasanaeth, gofalwyr, ymchwilwyr, addysgwyr a myfyrwyr. Mae’r erthygl yn cychwyn o’r persbectif, er gwaethaf ei bwysigrwydd amlwg, bod y sylfaen wybodaeth ar gyfer diogelu oedolion yn gyfyngedig, a bod barn defnyddwyr gwasanaeth a gofalwyr wedi’u tangynrychioli mewn ymchwil. 

Sut buon nhw’n astudio hyn?

Roedd yr astudiaeth wedi’i lleoli yn yr Alban lle bu ymdrech bendant, lawn cymaint ag yng Nghymru, yn ystod y blynyddoedd diwethaf i sicrhau bod gwasanaethau cymdeithasol yn fwy ymatebol i ddymuniadau a barn dinasyddion, gyda newidiadau polisi pwysig yn cael eu gwneud er mwyn hyrwyddo dewis a phersbectif hawliau dynol ar ymarfer. 

Beth oedd eu canfyddiadau?

Mae’r awduron yn tynnu ar eu profiadau o ymgymryd ag ystod o brosiectau ymchwil ym maes diogelu oedolion, a’u hymdrechion i hyrwyddo cyfranogiad defnyddwyr gwasanaeth a gofalwyr. Gan fyfyrio ar y prosiectau hyn, maent yn nodi dwy thema yn seiliedig ar ddulliau gwerthuso (yn syml, cwestiynau am yr hyn sy’n gweithio ) a dulliau archwiliadol (cwestiynau â ffocws ehangach).

Yn achos dulliau gwerthuso, mae’r papur yn tynnu sylw at bwysigrwydd achosi dim niwed (pellach). Wrth ymchwilio i ddiogelu oedolion, bydd llawer o’r defnyddwyr gwasanaeth (a’r gofalwyr) dan sylw wedi profi gwahanol fathau o gamdriniaeth neu esgeulustod. Mae deall sut gall gwasanaethau ymateb i hyn yn effeithiol yn bwysig, ond nid ar gost achosi niwed pellach, er enghraifft o drawma sy’n deillio o ailedrych ar brofiadau anodd. Rhaid ystyried cydsyniad gwybodus yn ogystal.  Bydd gan rai oedolion sy’n ymwneud â gwasanaethau diogelu ddementia neu anawsterau dysgu. Mae dysgu o’u profiadau yn hanfodol, ond nid yw sicrhau cydsyniad gwybodus o reidrwydd yn syml. Gall rhai prosesau cadw’r porth, lle mae gweithwyr proffesiynol yn helpu i gysylltu â defnyddwyr gwasanaeth a gofalwyr ar ran yr ymchwilwyr, yn anfwriadol eithrio rhai pobl a grwpiau penodol. Un neges allweddol yw bod defnyddwyr gwasanaeth a gofalwyr yn tueddu i beidio â deall bod prosesau diogelu oedolion yn hollol wahanol i weithgareddau proffesiynol eraill. Yn achos dulliau archwilio, canfu’r awduron fod gweithio gyda defnyddwyr gwasanaeth a gofalwyr yn gynnar yn helpu i lywio eu cwestiynau ymchwil a’u gwneud yn fwy perthnasol, yn ogystal ag arwain at ddefnyddio dulliau mwy creadigol. 

Beth yw’r goblygiadau?

Mae’r papur yn tynnu sylw at gymhlethdodau a chyfyngiadau llawer o’r ymchwil mewn meysydd fel diogelu oedolion, sydd wrth natur yn aml yn ochelgar ac yn archwiliadol. Ac eto mae llunwyr polisi ac weithiau ymarferwyr yn aml yn chwilio am ymchwil sy’n darparu atebion clir, efallai hyd yn oed atebion syml, i broblemau sy’n eithriadol cymhleth a dyrys. Anaml y mae ymchwil yn darparu negeseuon ‘sut i’ ar gyfer ymarfer, ac mae risg y bydd canfyddiadau amhenodol a rhywfaint ar hap yn cael eu trosi’n rhywbeth mwy cadarn a phendant unwaith y cânt eu lledaenu i bolisi ac ymarfer. 


Ysgrifennwyd yr adolygiad gan

Photo of Dr David Wilkins

Dr David Wilkins

The social worker in community mental health teams: Findings from a national survey

Gan Michele Abendstem, Mark Wilberforce, Jane Hughes, Andelijia Arandelovic, Saqba Batool, Jennifer Boland, Rosa Pitts a David Challis.  

Journal of Social Work

Ysgrifennwyd yr adolygiad gan Dr David Wilkins

Pa gwestiwn sydd dan sylw yn yr astudiaeth?

Mae gweithwyr cymdeithasol wedi bod yn rhan o dimau iechyd meddwl cymunedol (TIMCau) ers amser maith, ond yn ystod y blynyddoedd diwethaf ac mewn rhai ardaloedd, mae cyfansoddiad y timau hyn wedi bod yn newid. Archwiliodd yr astudiaeth hon sefyllfa a rôl bresennol gweithwyr cymdeithasol o fewn TIMCau Lloegr, a sut y gallai hyn fod yn newid.  

Sut yr astudion nhw’r pwnc?

Yn 2018, cynhaliodd yr awduron arolwg cenedlaethol o reolwyr TIMCau yn Lloegr. Fe wnaethant hyn trwy gael rhestr o ymddiriedolaethau iechyd meddwl y GIG yn Lloegr (n = 54) a dod o hyd i fanylion cyswllt ar gyfer eu TIMCau. At ei gilydd, daethant o hyd i 421 o dimau o 50 o’r Ymddiriedolaethau (nid oeddent yn gallu cysylltu â dau, a thynnodd dau yn ôl). Dosbarthwyd arolygon i’r rheolwyr tîm. Cwblhawyd cyfanswm o 188 o arolygon (cyfradd ymateb o 44%), a oedd yn rhychwantu pob un o’r 50 Ymddiriedolaeth a naw rhanbarth yn Lloegr.  

Beth oedd eu canfyddiadau?

Maint cyfartalog TIMC oedd ychydig dros 25 o bobl. Roedd pob un ohonynt yn cynnwys rheolwr tîm, nyrsys ac o leiaf un seiciatrydd ymgynghorol. Roedd pedair rhan o bump hefyd yn cynnwys gweithiwr cymdeithasol, ac roedd gan bron 90% therapydd galwedigaethol. Dywedodd mwy na hanner y rheolwyr tîm fod gweithwyr cymdeithasol yn gwneud cyfraniad ‘da’ neu ‘dda iawn’ at y tîm. Disgrifiodd y mwyafrif o’r rhai a oedd yn fwy negyddol eu bod wedi colli gweithwyr cymdeithasol o’u timau yn ystod y 12 mis blaenorol. Po fwyaf o weithwyr cymdeithasol oedd yn y tîm, y mwyaf tebygol oedd hi y byddai eu cyfraniad yn cael ei raddio’n gadarnhaol. Roedd gweithwyr cymdeithasol yn gweithredu fel cydlynwyr gofal, neu’n gydlynwyr DRhG (Dull Rhaglen Gofal) gwell, ac yn y mwyafrif o dimau cynhaliodd asesiadau cychwynnol. Mewn nifer bach iawn o dimau, mae gweithwyr cymdeithasol yn rhagnodi neu’n rhoi meddyginiaeth. Gweithwyr cymdeithasol hefyd oedd y grŵp proffesiynol mwyaf a oedd yn ymwneud â gwneud penderfyniadau cyllido a gweithredu fel Gweithwyr Proffesiynol Iechyd Meddwl Cymeradwy.  

Disgrifiodd mwy na hanner y rheolwyr newidiadau mawr i’w timau yn ystod y 12 mis blaenorol. Roedd y rhain yn cynnwys ailstrwythuro, gweithio mwy integredig rhwng gweithwyr proffesiynol iechyd a gofal cymdeithasol, colli staff, gan gynnwys gweithwyr cymdeithasol, a rolau newidiol. Lle collwyd gweithwyr cymdeithasol o’r tîm, roedd rheolwyr yn aml yn disgrifio colli profiad a gwybodaeth, llwythi gwaith cynyddol ar gyfer staff eraill, ac effaith negyddol ar bobl sy’n defnyddio gwasanaethau.  

Beth yw’r goblygiadau? 

Mae’r canfyddiadau hyn yn tynnu sylw at y rôl bwysig sydd gan weithwyr cymdeithasol o fewn llawer o TIMCau, ond hefyd eu rolau newidiol ac, mewn rhai achosion, eu habsenoldeb. Mynegodd rheolwyr tîm bryderon ynghylch colli gweithwyr cymdeithasol o’u timau, ac yn benodol sut y gallai hyn gyfyngu ar ymdrechion i integreiddio darpariaeth gwasanaeth iechyd a gofal cymdeithasol neu wyrdroi’r rhain.  


Ysgrifennwyd yr adolygiad gan

Llun o Dr David Wilkins, awdur yr adolygiad erthygl yma.

Dr David Wilkins

Choice, control and person-centredness in day centres for older people

Gan Katharine Orellana, Jill Manthorpe ac Anthea Tinker

Journal of Social Work

Ysgrifennwyd yr adolygiad gan Dr David Wilkins

Pa gwestiwn sydd dan sylw yn yr astudiaeth?

Mae’r papur hwn yn honni y tybir yn aml bod canolfannau dydd i bobl hŷn wedi dyddio neu’n rhy ddrud, yn enwedig o ystyried sylw Deddf Gofal 2014 ar ddewis, rheolaeth a chanolbwyntio ar y person. Mae’r awduron yn archwilio beth yw barn gweithwyr proffesiynol a phobl hŷn am y gwasanaethau hyn, ac i ba raddau y gellir deddfu cymorth sy’n canolbwyntio ar yr unigolyn mewn canolfannau dydd. 

Sut gwnaethant astudio hyn?

Roedd yr astudiaeth yn para am dair blynedd, gyda ffocws ar bedair canolfan ddydd gyffredinol. Dewiswyd y canolfannau yn bwrpasol, fel eu bod yn rhychwantu’r awdurdod lleol, y gymdeithas dai a’r sectorau gwirfoddol/dielw. Roedd dwy o’r canolfannau mewn ardaloedd trefol iawn, un mewn tref fach ac un mewn ardal wledig. 

Cynhaliodd prif awdur y papur ymweliadau wythnosol â’r canolfannau rhwng mis Medi 2015 a mis Rhagfyr 2016. Yn ystod yr amser hwn, cynhaliwyd cyfweliadau â 13 o staff awdurdodau lleol, gan gynnwys gweithwyr cymdeithasol, comisiynwyr a’r rhai sy’n atgyfeirio, 23 o bobl hŷn, 10 o ofalwyr teulu a 23 o staff canolfannau dydd, gan gynnwys rheolwyr, gwirfoddolwyr a gofalwyr. 

Beth oedd eu canfyddiadau?

Mae’r papur yn cyflwyno ei ganfyddiadau ar draws tair thema – barn gweithwyr proffesiynol ar ganolfannau dydd, deddfu gofal sy’n canolbwyntio ar yr unigolyn, a barn pobl hŷn ar ganolfannau dydd. 

– Barn gweithwyr proffesiynol

Roedd ymarferwyr o’r farn bod canolfannau dydd yn berthnasol i’w gwaith, ar y cyfan yn fwy na chomisiynwyr awdurdodau lleol. Nododd ymarferwyr bwysigrwydd darparu ystod o wasanaethau yn yr ardal, gan gynnwys canolfannau dydd, fel y gall pobl hŷn wneud dewisiadau ystyrlon am yr hyn maen nhw ei eisiau. Fodd bynnag, roedd rhai comisiynwyr o’r farn y byddai’r dewisiadau o fewn canolfannau dydd eu hunain yn cael eu cyfyngu gan argaeledd gweithgareddau, opsiynau prydau bwyd a rotas staff amhersonol. 

– Deddfu dulliau sy’n canolbwyntio ar yr unigolyn

Soniodd ymarferwyr am bwysigrwydd paru pobl â’r ganolfan iawn ar eu cyfer, a oedd yn golygu gwybod am y ganolfan, a’i gweithgareddau, yn ogystal â’r unigolyn. Nododd rheolwyr canolfannau dydd hefyd bwysigrwydd defnyddio dull wedi’i bersonoli. Soniodd y bobl hŷn sy’n mynychu canolfannau dydd am allu dewis ble i eistedd, pa ddiodydd a phrydau bwyd i’w cael, a pha weithgareddau yr oeddent am eu gwneud. Ar y llaw arall, nid oedd rhai pobl hŷn wedi cael cynnig canolfannau neu wasanaethau eraill, ac ni  ddarperir ar gyfer anghenion a dewisiadau unigol bob amser. Weithiau, y dewis oedd ar gael oedd naill ai gwneud gweithgaredd neu beidio â gwneud gweithgaredd, yn hytrach na dewis rhwng gwahanol weithgareddau; ac mewn un ganolfan, nid oedd dewis prydau bwyd. Teimlai rhai comisiynwyr ac ymarferwyr fod y defnydd o ganolfannau dydd yn cael ei yrru’n bennaf gan anghenion. 

– Barn pobl hŷn

Dywedodd pobl hŷn eu bod yn gwerthfawrogi natur gymunedol y canolfannau dydd, a pharhad perthnasoedd â staff. Fodd bynnag, dywedodd rhai pobl hŷn eu bod yn ei chael yn anodd byw gyda thrigolion eraill, yn enwedig os oeddent yn ymddwyn mewn modd annymunol neu annifyr. Weithiau roedd staff yn rhy brysur wrth helpu pobl ag anghenion corfforol neu feddygol i drefnu a chymryd rhan mewn gweithgareddau cymdeithasol.  


Ysgrifennwyd yr adolygiad gan 

Llun o'r awdur yr adolygiad erthygl, Dr David Wilkins

Dr David Wilkins

The influence of adoption on sibling relationships: Experiences and support needs of newly formed adoptive families

Gan Sarah Meakings, Amanda Coffey a Katherine Shelton 

British Journal of Social Work, 50 (5), tt. 1324-1344

Ysgrifennwyd yr adolygiad gan Dr David Wilkins

Pa gwestiwn sydd dan sylw yn yr astudiaeth?

Mae’r papur hwn yn edrych ar sut mae mabwysiadu yn effeithio ar berthnasoedd brodyr a chwiorydd, yn eu gwahanol ffurfiau. 

Sut yr astudion nhw’r pwnc?

Adolygwyd cofnodion ffeiliau achos 374 o blant a osodwyd i’w mabwysiadu yng Nghymru yn ddiweddar. Yn ogystal, cwblhaodd 96 o rieni mabwysiadol holiadur, a chyfwelwyd â 40 o’r rhieni hyn hefyd. Cwblhawyd yr holiaduron bedwar mis ar ôl i’r plentyn gael ei fabwysiadu, a chynhaliwyd y cyfweliadau bum mis yn ddiweddarach. 

Beth oedd eu canfyddiadau?

Canfu dadansoddiad o gofnodion y ffeiliau achos fod gan y mwyafrif o’r plant a gafodd eu mabwysiadu (n = 325, 87%) o leiaf un brawd neu chwaer, a bod traean (n = 122, 33%) wedi’u mabwysiadu fel rhan o grŵp o frodyr a chwiorydd. O sampl yr holiadur, gosodwyd bron i draean (n = 29, 30%) i’w fabwysiadu fel rhan o grŵp o frodyr a chwiorydd, ac roedd gan y mwyafrif (n = 81, 84%) o leiaf un brawd neu chwaer yn byw yn rhywle arall. Crëwyd perthnasoedd brodyr a chwiorydd newydd mewn bron i draean o’r teuluoedd (n = 28, 29%). Adroddwyd bod perthnasoedd â brodyr a chwiorydd yn rhoi cwmnïaeth, sicrwydd a chysur i’r plant. Fodd bynnag, roedd rhieni hefyd yn poeni am lefelau annisgwyl o anghytgord rhwng y brodyr a chwiorydd, a chanfyddiadau o ddeinameg niweidiol. Disgrifiodd sawl un mai’r hyn a oedd yn nodweddiadol am y berthynas rhwng brodyr a chwiorydd oedd cenfigen ffyrnig. Cafwyd rhai adroddiadau o drais corfforol rhwng brodyr a chwiorydd. Yn achos plant mabwysiedig â brodyr a chwiorydd trwy enedigaeth sy’n byw yn rhywle arall, siaradodd rhieni’n angerddol am bwysigrwydd cynnal cyswllt ystyrlon, er nad oedd lleiafrif llai eisiau hyn oherwydd pryderon ynghylch diogelwch mewn perthynas â theuluoedd trwy enedigaeth yn fwy cyffredinol. Roedd yr holl rieni a oedd am hyrwyddo cyswllt brodyr a chwiorydd yn teimlo bod angen help arnynt gan yr awdurdod lleol hwyluso hynny. Dywedodd rhai fod yn rhaid iddynt annog gweithwyr cymdeithasol i helpu, a gwnaeth rhai eraill nodi diffyg cefnogaeth amlwg. 

Beth yw’r goblygiadau?

Nid yn unig y mae gan y broses fabwysiadu botensial i dorri a chreu perthnasoedd rhwng gofalwr a phlentyn, mae hefyd yn torri ac yn creu perthnasoedd rhwng plant a phlant. Mae angen i weithwyr cymdeithasol gydnabod a gwerthfawrogi pwysigrwydd perthnasoedd brodyr a chwiorydd i blant mabwysiedig, ac mae angen i awdurdodau lleol feddwl yn ofalus pa gymorth y maent yn ei gynnig i deuluoedd sy’n mabwysiadu er mwyn hyrwyddo a hwyluso cyswllt rhwng brodyr a chwiorydd. 


Ysgrifennwyd yr adolygiad gan

Dr David Wilkins

What do service users want from mental health social workers? A best-worst scaling analysis

Gan Mark Wilberforce, Michele Abendstern, Saqba Batool, Jennifer Boland, David Challis, John Christian, Jane Hughes, Phil Kinder, Paul Lake-Jones, Manoj Mistry, Rosa Pitts a Doreen Roberts. 

British Journal of Social Work, 50 (5), tt. 1324-1344.

Ysgrifennwyd yr adolygiad gan Dr David Wilkins

Pa gwestiwn sydd dan sylw yn yr astudiaeth?

Mae’r papur hwn yn ystyried yr hyn y mae defnyddwyr gwasanaeth yn ei werthfawrogi fwyaf a lleiaf am weithwyr cymdeithasol iechyd meddwl. 

Sut yr astudion nhw’r pwnc?

Roedd yr astudiaeth yn cynnwys cyfranogwyr (n = 144 o bum rhanbarth gwahanol yn Lloegr) yn darllen cyfres o astudiaethau achos ac yn dewis eu canlyniadau mwyaf a lleiaf dewisol ar gyfer pob un. Cafodd yr astudiaeth ei chynhyrchu ar y cyd gan dîm cymysg o academyddion, pobl â phrofiad o wasanaethau iechyd meddwl a gofalwyr. Trwy broses o drafod, llunio rhestr fer a threialu, cynlluniwyd yr astudiaethau achos hyn i alw deg priodoledd gwaith cymdeithasol, fel a ganlyn:

Mae’r gweithiwr cymdeithasol…

  1. Yn meddwl am fy mywyd cyfan, nid am fy salwch yn unig
  2. Yn amddiffyn fy hawliau a hawliadau
  3. Yn anfeirniadol
  4. Yn trefnu mynediad at wasanaethau eraill
  5. Yn edrych yn ofalus am arwyddion o gam-drin ac esgeulustod
  6. Yn deall pam mae pobl yn dod yn agored i niwed
  7. Yn awgrymu gwahanol ffyrdd o fy helpu, ac nid yw’n canolbwyntio ar feddyginiaeth yn unig
  8. Yn bwynt cyswllt dibynadwy a pharhaus
  9. Yn deall sut y gall anawsterau pobl amrywio o bryd i’w gilydd
  10. Yn dosturiol

Bob tro y dewiswyd un o’r priodoleddau hyn fel yr un ‘gorau’, fe sgoriodd un pwynt. Bob tro y cafodd ei ddewis fel yr un ‘gwaethaf’, fe sgoriodd un pwynt minws. Gan fod pob priodoledd yn ymddangos chwe gwaith yn yr astudiaethau achos, mae hyn yn golygu y gallai’r priodoleddau sgorio rhwng -6 (a ddewisir fel y priodoledd waethaf bob tro) a +6 (a ddewisir fel y priodoledd gorau bob tro) i bob cyfranogwr. 

Beth oedd eu canfyddiadau?

Nododd y canlyniadau cyffredinol fod cyfranogwyr yn graddio priodoledd 8 fel yr un mwyaf cadarnhaol, a phriodoli 4 oedd yr un lleiaf cadarnhaol (gweler y tabl am y safle llawn). Roedd yn ymddangos bod rhai o’r priodoleddau, fel rhifau 2 a 5, yn peri gwahaniaeth barn, gyda rhai cyfranogwyr yn eu gweld yn gadarnhaol iawn, ac eraill yn eu gweld yn negyddol iawn. 

Sgôr gyffredinol:Nodwedd
1Yn bwynt cyswllt dibynadwy a pharhaus
2Yn meddwl am fy mywyd cyfan, nid am fy salwch yn unig
3Yn awgrymu gwahanol ffyrdd o fy helpu, ac nid yw’n canolbwyntio ar feddyginiaeth yn unig
4Yn deall sut y gall anawsterau pobl amrywio o bryd i’w gilydd
5Yn edrych yn ofalus am arwyddion o gam-drin ac esgeulustod
6Yn amddiffyn fy hawliau a hawliadau
= 7Yn anfeirniadol
Yn deall pam mae pobl yn dod yn agored i niwed
8Yn dosturiol
9Yn trefnu mynediad at wasanaethau eraill

Beth yw’r goblygiadau?

Fel y nodwyd yn yr erthygl, pryder pennaf y cyfranogwyr oedd i weithwyr cymdeithasol fod yn bwynt cyswllt dibynadwy a pharhaus, ac roedd hyn yn wir waeth beth oedd nodweddion a phrofiadau unigol y defnyddiwr gwasanaeth. Mae hyn yn awgrymu bod angen i wasanaethau yn eu cyfanrwydd roi sylw manwl i bwysigrwydd cynnal parhad y berthynas, a pheidio â disgwyl i ddefnyddwyr gwasanaeth ffurfio ac ail-ffurfio perthnasoedd â gwahanol weithwyr yn ddiangen. Yr ail briodoledd bwysicaf oedd talu sylw i fywyd cyfan y defnyddiwr gwasanaeth, nid i’w salwch yn unig. Mae hyn yn tynnu sylw at arwyddocâd parhaus y model cymdeithasol o iechyd meddwl – gweld a deall pobl yn eu cyd-destun, nid fel set o symptomau. Mae hefyd yn adlewyrchu’r cyfraniad pwysig y gall gweithwyr cymdeithasol ei wneud i bobl ag anawsterau iechyd meddwl, nid yn unig fel cydgysylltwyr gofal, ond fel pobl ddibynadwy y gallant ffurfio perthynas gyfannol â nhw.  


Ysgrifennwyd yr adolygiad gan

Dr David Wilkins