A yw llysoedd cyffuriau ac alcohol teuluol (FDAC) yn lleihau gofal?

Awdur: Yr Athro Judith Harwin, Prifysgol Caerhirfryn.

Yn 2020 cyhoeddodd Llywodraeth Cymru ddwy flynedd o gyllid i sefydlu’r llys alcohol a theulu (FDAC) peilot cyntaf yng Nghymru, gan weithredu ar argymhellion y Comisiwn ar Gyfiawnder yng Nghymru y flwyddyn flaenorol[1]. Cynhelir y cynllun peilot yn ne Cymru, mewn llys yng Nghaerdydd gyda Bro Morgannwg a Chaerdydd yn awdurdodau lleol cyfranogol. Bydd yn agor yn hydref 2021. Bydd gwerthusiad yn helpu i ateb cwestiwn canolog – a all FDAC helpu i leihau nifer y plant sy’n derbyn gofal yng Nghymru?

Mae FDAC yn llys sy’n datrys problemau, ac yn wahanol i achosion gofal safonol, mae’n trin ac yn dyfarnu.[2] Y prif nod yw helpu rhieni i fynd i’r afael â’u camddefnydd o sylweddau ac anawsterau cysylltiedig er mwyn hyrwyddo uno teuluoedd unwaith eto yn ddiogel ac yn gynaliadwy. Mae tîm FDAC amlddisgyblaethol yn cynnig cymorth dwys i rieni, gan eu cysylltu â’r gwasanaethau lleol, a chynghori’r llys ar gynnydd y rhieni mewn gwrandawiadau rheolaidd heb gyfreithiwr. Yn y gwrandawiadau hyn mae’r barnwr a’r rhieni yn siarad yn uniongyrchol â’i gilydd a chaiff y cynnydd ei adolygu gyda’r tîm FDAC. Rôl y barnwr yw helpu i gymell rhieni a’u hatgoffa o’u cyfrifoldebau ynghyd â datrys problemau. Os na all rhieni wneud newidiadau o fewn cyfnod o amser sy’n gydnaws ag anghenion y plentyn, bydd yr achos yn dychwelyd i achos safonol a chaiff y plentyn ei osod mewn gofal amgen. Os nad yw rhieni am gymryd rhan mewn FDAC, caiff eu hachos ei glywed mewn achos safonol.

Mae’r sail resymegol ar gyfer y cynllun peilot yng Nghymru’n gryf. Tynnodd y Comisiwn ar dystiolaeth ymchwil yn Lloegr sy’n dangos bod gan FDAC gyfraddau uwch o ailuno teuluoedd ar ddiwedd achosion gofal o’i gymharu ag achosion safonol. Mae ailuno’n fwy tebygol o barhau’n gyflawn o fewn tair blynedd i’r achos llys gyda chyfran uwch o famau’n parhau’n rhydd rhag camddefnyddio sylweddau bum mlynedd yn ddiweddarach.[3] Yn ogystal â chael canlyniadau gwell, mae FDAC yn arbed arian[4]. Roedd y potensial y gallai FDAC helpu i leihau maint y boblogaeth o blant dan orchymyn gofal yn sbardun pwysig – yn fwy nag yn Lloegr ac yng Ngogledd Iwerddon. Mae Cymru’n defnyddio llai o orchmynion sy’n arwain at ailuno teuluoedd na Lloegr, ac mae’r gyfradd o fabanod sy’n cael eu symud yn barhaol yn dilyn achosion gofal yn uchel iawn.[5] Fel yn Lloegr, ni chaiff unrhyw ddata ei gasglu’n genedlaethol ar gyfraniad camddefnyddio sylweddau gan rieni i’r tueddiadau hyn, ond mae plant yng Nghymru bron ddwywaith yn fwy tebygol o dderbyn gofal os oes gan riant broblem alcohol neu gyffuriau.[6]

Mae’r rhain i gyd yn rhesymau cryf dros dreialu FDAC. Felly hefyd mae’r dystiolaeth fwy meddal. Mae rhieni a gweithwyr proffesiynol yn cefnogi FDAC oherwydd ei ymagwedd dosturiol ynghyd â thegwch gweithdrefnol. Dywed rhieni eu bod yn cael eu trin fel bodau dynol ‘normal’ a’u bod yn cael cynnig gobaith y gallant newid. Mae gweithwyr proffesiynol yn croesawu ymagwedd anymosodol, gydweithredol a thryloyw FDAC, ac, yn hanfodol, mae’r ymchwil yn dangos ei fod yn fodel trosglwyddadwy. Dangosodd arsylwadau llys mewn FDACs sefydledig a newydd yn Lloegr fod y farnwriaeth yn gweithredu egwyddorion ac arferion cyfiawnder datrys problemau[7].

Nid yw FDAC yn ateb pob problem. Ni all oresgyn problemau amddifadedd, llymder a dirywiad mewn gwasanaethau ond gall helpu i gymell a chefnogi rhieni i newid a dod yn ddatryswyr problemau gwell. Mae’n gwneud hynny drwy ddefnyddio’r llys fel asiant newid â chyfyngiad amser yn hytrach na dewis olaf, gan fabwysiadu dull cyfannol a thryloyw i fynd i’r afael â’r ystod lawn o broblemau rhieni. 


[1] https://gov.wales/commission-justice-wales-report

[2] https://justiceinnovation.org/areas-of-focus/family-drug-and-alcohol-courts

[3] https://academic.oup.com/lawfam/article/32/2/140/4962132

[4] Centre for Justice Innovation (2016) Better Courts: the financial impact of the Family Drug and Alcohol Court in London. 

[5] https://www.cfj-lancaster.org.uk/app/nuffield/files-module/local/documents/Born%20into%20care%20Wales%20-%20main%20report_English_final.pdf

[6] https://www.wcpp.org.uk/wp-content/uploads/2019/05/190715-Analysis-of-Factors-Contributing-to-High-Rates-of-Care-REVISED.pdf

[7] https://onlinelibrary.wiley.com/doi/abs/10.1002/car.2521.

Cyfieithu yn dod yn fuan

GCP2-A: helpu gweithwyr proffesiynol i sicrhau bod y gefnogaeth iawn ar waith ar gyfer darpar rieni

Ysgrifennwyd y blog gan Vivienne Laing o’r NSPCC

Mae Proffil Gofal Graddedig 2 (GCP2) yn adnodd a ddyluniwyd gan baediatregydd cymunedol, Dr OP Srivastava, a’r NSPCC sy’n helpu ymarferwyr i ddeall ansawdd y gofal y mae plant yn ei gael a nodi meysydd magu plant da ond esgeulus hefyd. Mae bellach wedi’i fabwysiadu mewn 88 o leoliadau gyda dros 1,200 o hyfforddwyr wedi’u hyfforddi a 30,000 o ddefnyddwyr rheng flaen yn y Deyrnas Unedig (DU). 

Ers y sgyrsiau cyntaf un â safleoedd GCP2, mae rheolwyr a staff rheng flaen fel ei gilydd wedi pwysleisio’r angen am fersiwn gyn-enedigol. Nawr, ar ôl treulio’r 18 mis diwethaf yn gweithio gyda Dr Srivastava, bydwragedd a gweithwyr cymdeithasol o bob cwr o’r wlad, rydym ni’n hynod falch o gyhoeddi ein bod ar fin dechrau profi fersiwn gyn-enedigol newydd – Proffil Gofal Graddedig 2 Cyn-enedigol (GCP2A). 

Pam mae angen un arnom ni?

Mae corff cynyddol o dystiolaeth o bwysigrwydd y cyfnod cyn-enedigol a’r blynyddoedd cynnar a sut y gall rhianta israddol, esgeulustod neu gamdriniaeth gynnar gael canlyniadau parhaol ar iechyd emosiynol a chorfforol plant yn y dyfodol. Gall dod i gysylltiad â lefelau uchel o straen parhaus yn ystod y camau datblygu pwysig hyn olygu bod gallu babanod i reoli eu hemosiynau a’u system imiwnedd yn llai effeithiol. Gall hyn wneud plant yn fwy agored i ystod o anawsterau diweddarach fel iselder, ymddygiad gwrthgymdeithasol, dibyniaeth a salwch corfforol. (Gerhardt 2012). 

Rydym ni hefyd yn gwybod bod gwendidau penodol sy’n gynhenid mewn babanod nad ydynt yn cael eu profi gan blant hŷn, rhai sydd â chysylltiad uniongyrchol ag ymddygiad mamol yn ystod y beichiogrwydd:  Anaf damweiniol i’r pen, cyd-gysgu, syndrom anhwylder alcohol y ffetws a syndrom ymatal newyddenedigol.  Yn Lloegr, mae babanod yn cyfrif am y gyfran fwyaf o Adolygiadau Achos Difrifol (AAD), fel y disgrifir yn yr Adolygiad AAD a gynhelir pob Tair Blynedd. Mae pryder cynyddol hefyd am nifer y babanod sy’n mynd i ofal yn ystod pythefnos gyntaf eu genedigaeth, fel y dangosir yn yr Ymchwil Babanod sy’n cael eu geni i Ofal yng Nghymru ac yn Lloegr

Mae’r materion hyn yn anoddach fyth oherwydd yr heriau niferus sydd ynghlwm â chynnal asesiadau yn y cyfnod cyn-enedigol. Nid yw pryderon diogelu yn dechrau ar y diwrnod y caiff y babi ei eni; mae llawer yn amlwg yn ystod y beichiogrwydd. Rydym ni’n gwybod bod materion iechyd meddwl amenedigol (perinatal) yn gysylltiedig â llawer o bryderon ôl-geni. Gall hyn, ynghyd â ffactorau cyd-destunol, agweddol neu ymddygiadol eraill gyfuno i fod yn gymysgedd a allai fod yn ddinistriol i’r babi sy’n datblygu neu’r babi newydd-anedig.  Fodd bynnag, rydym ni hefyd yn gwybod bod beichiogrwydd yn cynnig cyfle eang gan fod llawer o rieni beichiog yn awyddus i ymgysylltu â gwasanaethau yn ystod yr amser hwn. Mae dod â’r ddau beth at ei gilydd – adnabod yr unigolyn yn drylwyr yn gynnar a chyfuniad o bryderon ac awydd posibl rhieni – yn rhoi gobaith gwych i ni am newid tymor hir.

Beth mae GCP2-A yn ei wneud?

Adnodd disgrifiadol ymarferol, pragmatig yw GCP2-A sy’n cefnogi bydwragedd, gweithwyr cymdeithasol ac ymwelwyr iechyd i nodi’r rhieni beichiog hynny a fyddai’n elwa o gael cefnogaeth cyn-geni i leihau’r tebygolrwydd o bryderon ôl-enedigol. Credwn y bydd yn helpu gweithwyr proffesiynol i nodi a chofnodi lle mae darpar rieni yn gwneud yn dda a pha fath o bryderon, eu cyfuniad a’u difrifoldeb a allai fod ganddynt am y teulu yn gynnar yn y beichiogrwydd. Gyda’r wybodaeth hon, gallant fynd i’r afael â’r pryderon hyn yn well a sicrhau bod y math cywir o gefnogaeth ar waith cyn i’r babi gael ei eni, gyda’r nod o atal pryderon rhag gwaethygu. 

Mae adnodd GCP2-A wedi’i rannu yn dair adran:

  • Adran un: pan fydd y beichiogrwydd yn cael ei gadarnhau neu pan fydd pryderon yn dod i’r amlwg, mae fframwaith o chwe chwestiwn cyffredinol yn eich helpu i benderfynu a oes angen GCP2-A llawn.
  • Adran dau: adnodd mwy manwl y gellir ei ddefnyddio pan fydd angen disgrifio’n fanylach y meysydd o gryfder a’r rhai sy’n cyflwyno heriau.
  • Adran tri: dylid ei chwblhau ar ôl geni yn ystod y 7-28 diwrnod cyntaf. 

Mae prif ran yr offeryn (adran dau) yn helpu gweithwyr proffesiynol a rhieni yn eu hymwybyddiaeth a’u paratoi ar gyfer geni’r babi. Yn yr un modd â GCP2, mae’r offeryn yn graddio ansawdd yr ystyriaeth mewn perthynas â pharodrwydd corfforol, diogelwch, emosiynol a datblygiadol. Os ydych chi’n adnabod GCP2 – byddwch chi’n adnabod GCP2-A fel ei frawd neu chwaer iau.

Adnodd yw GCP2-A i helpu yn ein brwydr i wella canlyniadau i fabanod.  Ar ôl i ni nodi problemau, gall GCP2-A arwain ymateb aml-asiantaethol wedi’i deilwra i gefnogi teuluoedd beichiog a theuluoedd newydd i fagu eu babanod mewn cartref cariadus diogel. 

Os ydych chi am gael yr wybodaeth ddiweddaraf, gallwch gofrestru eich diddordeb yn: GCP2A@nspcc.org.uk

Os oes gennych chi ddiddordeb mewn defnyddio’r Proffil Gofal Graddedig 2 gwreiddiol, ewch i NSPCC Learning i ganfod rhagor. 

Vivienne Laing – vivienne.laing@nspcc.org.uk

Ydy gwasanaeth cadwraeth teulu dwys yn lleihau gofal?

Ysgrifennwyd gan Zoe Bezecksy

Mae gwasanaethau cadwraeth teulu dwys wedi’u cynllunio i gadw teuluoedd gyda’i gilydd lle bo hynny’n ddiogel ac yn bosibl, ac mae’r dystiolaeth yn addawol. 

Beth yw gwasanaethau cadwraeth teulu dwys? 

Mae gwasanaethau cadwraeth teulu dwys yn cefnogi teuluoedd â phlant sydd mewn perygl uniongyrchol o fynd i ofal. Maent yn ceisio osgoi’r angen i blant fynd i ofal trwy oresgyn yr argyfwng presennol a rhoi cyfle i deuluoedd ddatblygu eu sgiliau. 

Mae’r gwasanaeth yn seiliedig ar y model ‘Homebuilders’ a sefydlwyd yn yr Unol Daleithiau. Mae sawl nodwedd graidd i’r model.  Er enghraifft:  

  • Cysylltir â theuluoedd cyn pen 24 awr ar ôl eu hatgyfeirio.
  • Mae gweithwyr achos ar gael i deuluoedd 24 awr y dydd, 7 diwrnod yr wythnos.
  • Darperir cefnogaeth yng nghartref y teulu dros gyfnod byr o 4-6 wythnos.

Ydyn nhw’n effeithiol? 

Er mwyn deall a yw gwasanaethau cadw teulu ynghyd dwys yn effeithiol o ran lleihau’r angen i blant fynd i ofal, fe fuom ni’n cynnal adolygiad systematig. Roedd yr adolygiad yn cynnwys 33 o astudiaethau.  Roedd yr holl astudiaethau’n cynnwys grŵp o deuluoedd oedd wedi derbyn y gwasanaeth a grŵp cymharu oedd heb ei dderbyn.   

Roedd dau ganfyddiad allweddol. Yn gyntaf, roedd gwasanaethau cadw teulu ynghyd dwys yn tueddu i leihau’r tebygolrwydd o ofal y tu allan i’r cartref. Mewn astudiaethau a oedd yn olrhain canlyniadau plant unigol, gostyngwyd y risg o gael eu rhoi mewn gofal 3, 6, 12 a 24 mis ar ôl yr ymyrraeth. Mewn astudiaethau a oedd yn olrhain canlyniadau teuluoedd, roedd y risg y byddai un plentyn neu fwy yn mynd i ofal yn gostwng yn gyffredinol ond nid ar yr adegau penodol unigol. 

Yn ail, roedd yn amlwg bod effeithiolrwydd y gwasanaeth yn amrywio. Mae hyn yn awgrymu bod ansawdd y gweithredu yn debygol o fod yn hollbwysig.  Gwyddom o’r llenyddiaeth fod y gwasanaethau’n amrywio o ran hyd, dwysedd, ac argaeledd gweithiwr achos y teulu. Ond mae’n debygol y bydd gwahaniaethau pwysig eraill. Er enghraifft, mae’n anoddach dal ac adrodd ar ffactorau personol a chyd-destunol yn y llenyddiaeth, ond gallant chwarae rhan bwysig. Mae angen ymchwil ansoddol bellach i nodi’r elfennau allweddol sy’n galluogi gwasanaethau cadwraeth teulu dwys i fod yn effeithiol. 

Ydyn nhw’n gost-effeithiol? 

Roedd saith astudiaeth yn ein hadolygiad yn cynnwys gwerthusiad economaidd rhannol. Roedden nhw’n darparu rhywfaint o dystiolaeth i awgrymu y gallai’r gwasanaeth arbed costau. Er enghraifft, canfu un astudiaeth fod yr awdurdod lleol wedi arbed £ 1,178 mewn costau lleoliad am bob plentyn a gyfeiriwyd at y gwasanaeth. Fodd bynnag, roedd y data’n gyfyngedig, ac mae angen gwerthusiadau economaidd llawn. 

Beth mae hyn yn ei olygu o ran ymarfer?

At ei gilydd, ymddengys bod gwasanaethau cadwraeth teulu dwys yn ffordd addawol o leihau nifer y plant sy’n mynd i ofal. Nid yw’n ymddangos bod y gwasanaeth yn cael ei ddefnyddio’n helaeth yn y Deyrnas Unedig ac mae gwerth posib wrth ei gynnig i deuluoedd. Daeth yr astudiaethau yn ein hadolygiad yn bennaf o’r Unol Daleithiau, felly byddai gwerthusiadau pellach o’r gwasanaeth yn y Deyrnas Unedig yn fuddiol. 


Ysgrifennwyd gan

Zoe Bezecksy

Beth mae’r dystiolaeth yn ei ddweud? Canlyniadau adolygiad cwmpasu

Ysgrifennwyd gan Lorna Stabler

Mae’r cynnydd parhaus yn nifer y plant sydd mewn gofal yn y Deyrnas Unedig wedi arwain at alwadau am ddiwygio sut mae’r wladwriaeth yn rhyngweithio â theuluoedd. Mae trafodaeth ynghylch pam mae’r cynnydd hwn wedi parhau, ac ymhlith y ffactorau a awgrymwyd mae demograffeg, tlodi, amharodrwydd i gymryd risg, cyni, disgwyliadau cynyddol ynghylch rhianta a mwy o wybodaeth am anghenion plant (e.e. Elliot 2019 ). Ar yr un pryd, nid oes consensws ar sut gellid gwrthdroi’r duedd at ddefnydd cynyddol o ofal. 

Er mwyn meddwl am sut i leihau nifer y plant mewn gofal mae’n bwysig edrych ar yr hyn sydd wedi effeithio ar y canlyniad hwn o’r blaen. Gyda hyn mewn golwg, buom ni yn CASCADE yn cynnal adolygiad cwmpasu fel rhan o becyn gwaith ar gyfer Beth sy’n Gweithio i ofal cymdeithasol plant. 

Ar beth roeddem ni’n edrych?

Mae adolygiad cwmpasu yn ffordd systematig o nodi pa lenyddiaeth sydd ar gael mewn maes penodol. Nododd yr adolygiad cwmpasu hwn glystyrau tystiolaeth allweddol, bylchau ac ansicrwydd ynghylch beth sy’n gweithio’n ddiogel i leihau’r angen i blant a phobl ifanc fod mewn gofal statudol. Mae’r adolygiad yn cwmpasu’r dystiolaeth ar draws tri maes:

  • Gostyngiad diogel yn yr angen i blant a phobl ifanc fynd i ofal statudol;
  • Gostyngiad diogel yn yr angen i blant a phobl ifanc fynd yn ôl i ofal statudol;
  • Cynnydd diogel wrth ail-uno plant a phobl ifanc â’u teulu yn dilyn cyfnod o ofal y tu allan i’r cartref.

Sut aethon ni ati?

Mae chwe cham i ddylunio’r broses adolygiad cwmpasu:

  • nodi’r cwestiwn ymchwil
  • nodi astudiaethau perthnasol
  • dewis astudiaeth
  • siartio’r data
  • coladu, crynhoi ac adrodd ar ganlyniadau
  • ymgynghori â rhanddeiliaid perthnasol. 

Mabwysiadodd yr adolygiad cwmpasu hwn ddull ‘realaidd’ o fapio tystiolaeth. Mae dulliau realaidd yn ystyried beth sy’n gweithio, i bwy, ym mha amgylchiadau, ac ym mha ffordd. Felly, crynhowyd canfyddiadau’r astudiaethau y nodwyd eu bod yn berthnasol nid yn unig ar sail a oeddent yn cynnwys data ar yr hyn a ‘weithiodd’ i effeithio ar y canlyniad, ond hefyd ar sail pa ddata oedd ar gael ar bwy y gallai ymyriadau weithio iddynt (neu beidio), ym mha gyd-destunau y gallent weithio, a sut y gallent weithio. 

Prif ganfyddiadau

Prif ganfyddiad yr adolygiad cwmpasu oedd y crynodeb o’r ‘mathau o ymyrraeth’ a gwasgariad y dystiolaeth ar eu traws.  Mathau o ymyrraeth yw grwpiau o ymyriadau yr ymddengys fel petaent â damcaniaeth o weithio mewn ffyrdd tebyg, er bod ganddynt labeli gwahanol.  Nodwyd wyth math o ymyrraeth yn y llenyddiaeth: 

  • hyfforddiant sgiliau teulu / plentyn
  • integreiddio / cydgysylltu gwasanaethau o amgylch anghenion teuluoedd
  • cyfarfodydd sy’n dod â theuluoedd a gweithwyr proffesiynol ynghyd i rannu’r broses o wneud penderfyniadau ynghylch diogelwch y plentyn
  • newidiadau i’r hyn y mae gweithwyr yn ei wneud (newid ymarfer)
  • newidiadau i’r dull therapiwtig neu ddull therapiwtig newydd
  • newid strwythur i’r system gofal cymdeithasol
  • ymyriadau sy’n gweithredu’n uniongyrchol neu’n anuniongyrchol i gynyddu neu leihau cyllid teulu
  • ymyriadau mentora

Mae clystyrau a bylchau tystiolaeth yn cael eu mapio ar gyfer pob un o’r wyth math hyn o ymyrraeth yn yr adroddiad llawn. Rydym yn amlygu nifer y papurau sy’n profi a yw’r math o ymyrraeth yn gweithio i leihau’r niferoedd mewn gofal a sut mae’r ymyriadau hyn yn gweithio, i bwy, ac o dan ba amgylchiadau, yn ogystal â thystiolaeth ynghylch gweithredu ac ystyriaethau economaidd. 

Beth nesaf? 

Roedd yr adolygiad cwmpasu yn fan cychwyn ar gyfer ymchwil i leihau nifer y plant mewn gofal. O hyn, cynhaliwyd adolygiadau mwy manwl i feysydd ymarfer ‘addawol’. Fodd bynnag, nododd yr adolygiad hefyd ddata ansoddol cyfoethog yn y llenyddiaeth sy’n dangos yr hyn a allai fod yn bwysig ar gyfer ymyriadau mewn gwasanaethau gofal cymdeithasol i blant i leihau nifer y plant sydd mewn gofal. Yn bwysig, dangosodd hefyd ble mae bylchau yn yr hyn sy’n hysbys, yn enwedig o ran yr hyn sydd ei angen i weithredu ymyriadau yn llwyddiannus, a beth allai cost yr ymyriadau hyn fod. 


Ysgrifennwyd gan

Lorna Stabler

Lawnsiad Cynhadledd y Gwanwyn

Heddiw rydym yn lansio Cyfres Cynadleddau Gwanwyn ExChange Cymru: Lleihau’r angen i blant fod mewn gofal. Gwyliwch Gyfarwyddwr y Ganolfan, yr Athro Donald Forrester yn agor cyfres y cynadleddau rhithwir.
Heddiw, rydym yn lansio 5 wythnos o ddigwyddiadau rhithwir, blogiau a phodlediadau gan arbenigwyr ledled Cymru, y DU a thu hwnt ar y pwnc. Gwyliwch ein fideo ac edrychwch ar raglen amrywiol ein cynadleddau isod.

Cyfres Cynhadleddau Gwanwyn: Lleihau’r angen i blant fod mewn gofal

Mae Exchange Cymru yn falch o gyhoeddi ein Cyfres Cynadleddau Gwanwyn: Lleihau’r angen i blant fod mewn gofal. Bydd y digwyddiad hwn yn cael ei gynnal rhwng 26 Ebrill – 28 Mai ac mae’n cynnwys amrywiaeth o sesiynau gan gynnwys gweminarau gyda gwesteion arbennig, blogiau ar ystod o bynciau a phodlediadau. Am y rhestr lawn o ddigwyddiadau ac adnoddau, gweler ein rhaglen o gynadleddau

Cyfle i gymryd rhan mewn Ymchwil

Cefnogi pobl ifanc mewn gofal i dderbyn gwasanaethau iechyd meddwl a lles ar-lein yn ystod COVID-19

Mae Prifysgol Caerdydd a Rhwydwaith Maethu Cymru yn cynnal astudiaeth ymchwil i edrych ar brofiadau plant a phobl ifanc mewn gofal sydd wedi derbyn gwasanaethau iechyd meddwl ar-lein yn ystod COVID-19. Y nod yw nodi a datblygu gwasanaethau a all ddiwallu anghenion plant a phobl ifanc orau yn y dyfodol. 

Rydym am gyfweld plant a phobl ifanc, gofalwyr maeth a gweithwyr proffesiynol gofal cymdeithasol. Bydd cyfweliadau’n cymryd tua awr a gellir eu cynnal ar-lein neu dros y ffôn. 

Os ydych eisiau rhagor o wybodaeth am yr astudiaeth ac â diddordeb mewn cymryd rhan, cysylltwch â Dr Rhiannon Evans EvansRE8@caerdydd.ac.uk

Child protection social work in COVID-19: reflections on home visits and digital intimacy

gan Sarah Pink, Harry Ferguson a Laura Kelly – Anthropology in Action, 27(3), 2020, tt. 27-30.  

Ysgrifennwyd yr adolygiad gan Dr David Wilkins

Ar ba gwestiwn mae’r astudiaeth hon yn canolbwyntio? 

Gwasanaeth cyhoeddus yw gwaith cymdeithasol, ond yn aml iawn mae gweithwyr cymdeithasol yn gwneud eu gwaith yn breifat (Bostock et al, 2018). Yn llawer o’i ymchwil pwysicaf hyd yma, mae’r Athro Henry Ferguson wedi defnyddio dulliau arsylwi i archwilio’r hyn mae gweithwyr cymdeithasol yn ei wneud yn ystod ymweliadau cartref a’r ffordd y cytunir ar sut i symud mewn gofod personol agos wrth weithio. Yn yr erthygl hon, mae Ferguson a chydweithwyr yn ystyried effaith Covid-19 ar y math hwn o waith, a sut mae gweithwyr cymdeithasol wedi addasu eu hymarfer gan ddefnyddio dulliau cyfathrebu digidol a rhithwir.  

Sut aethon nhw ati i’w astudio? 

I wneud hyn, siaradodd yr awduron â gweithwyr cymdeithasol oedd eisoes yn rhan o’u hastudiaethau am y ffordd mae eu gwaith wedi newid o ganlyniad i’r pandemig a’r cyfnodau clo a phellter cymdeithasol. Fel y noda’r awduron, doedd “dim templed yn bodoli ar gyfer symud gwaith cymdeithasol ar-lein mewn cyd-destun gweithio gartref” (t. 28) ac felly roedd yn rhaid i bob awdurdod lleol, ac i raddau pob ymarferydd unigol, ddatblygu eu ffyrdd newydd eu hunain o weithio.  

Beth oedd eu canfyddiadau? 

I rai gweithwyr, roedd gorfod gweithio’n bell o’r plant a’u teuluoedd yn golygu eu bod yn methu â gwneud y pethau y bydden nhw’n eu gwneud fel arfer. Er enghraifft, soniodd un gweithiwr cymdeithasol am sut y byddai’n creu cyswllt â babanod drwy eu cyffwrdd, a disgrifiodd un arall sut y byddai’n defnyddio synnwyr arogli i helpu i farnu a oedd plentyn yn cael ei olchi’n ddigon rheolaidd. Mae cyfathrebu rhithwir yn caniatáu i chi edrych a chlywed, ond nid cyffwrdd nac arogli. Ar y llaw arall, disgrifiodd gweithiwr arall bod rhai plant yn ei chael hi’n haws cyfathrebu â nhw’n ddigidol, naill ai ar alwad fideo neu drwy negeseuon testun.  

Beth yw’r goblygiadau? 

Er nad yw’n bosibl disgrifio aflonyddwch a niwed parhaus y pandemig fel rhywbeth positif, serch hynny, gallai rhai pethau cadarnhaol ddeillio ohono. Mae awduron yr erthygl hon yn awgrymu, hyd yn oed ar ôl y pandemig, y gallai dull hybrid sy’n cyfuno ymweliadau cartref wyneb yn wyneb â rhai mathau o gyfathrebu rhithwir fod yn fwy dymunol ac yn fwy defnyddiol i rai plant a theuluoedd na’r naill ddull neu’r llall yn unig.  


Ysgrifennwyd yr adolygiad gan

Dr David Wilkins

Angen ymarferwyr ar gyfer prosiect ymchwil am

Ydych chi’n gweithio gyda phobl ifanc sydd wedi cael eu camfanteisio’n droseddol?

Mae ymchwil newydd ar y gweill i ddatblygu pecyn cymorth. Mae tîm ymchwil o CASCADE yn cynnal prosiect ymchwil a ariennir gan Ymchwil Gofal Iechyd Cymru mewn partneriaeth â Barnardo’s. Ei nod yw datblygu pecyn cymorth sy’n gwella ymatebion gwasanaeth a chymunedol i bobl ifanc sydd mewn perygl neu’n ymwneud â chamfanteisio troseddol ar blant. Mae’r tîm ymchwil yn ceisio cymorth gan ymarferwyr sydd â phrofiad o gefnogi pobl ifanc sydd wedi cael eu camfanteisio’n droseddol ac a fyddai’n barod i:


1. Gymryd rhan mewn cyfweliad 30 munud ynglŷn â sut mae pobl ifanc yn cael eu targedu, pa weithgareddau maen nhw’n cymryd rhan ynddynt a pha fathau o gefnogaeth sy’n ddefnyddiol neu’n anfuddiol a / neu
2. Gefnogi casglu data gyda phobl ifanc sydd, neu sydd wedi cael eu camfanteisio’n droseddol, rhieni a / neu ofalwyr.

Mae’r tîm wedi creu pecyn gweithgareddau ar gyfer pobl ifanc y gellir ei gyflwyno gan aelod o’r tîm ymchwil neu’r ymarferydd, gan ddibynnu ar ddewis y person ifanc.

Defnyddir y data hwn i lywio dyluniad y pecyn cymorth. Bydd y pecyn cymorth yn cael ei ddosbarthu ledled Cymru yn ystod Hydref 2021. I gael mwy o wybodaeth am y prosiect, cysylltwch â Nina Maxwell (MaxwellN2@Caerdydd.ac.uk).

Adolygiadau Erthyglau

Yn ExChange rydym yn gwybod nad oes gan ymarferwyr prysur yr amser i ddod o hyd i’r ymchwil ddiweddaraf a’i darllen.  Mae dod o hyd i erthyglau diddorol a pherthnasol, gwerthuso ansawdd yr ymchwil a gwneud synnwyr o’r goblygiadau i ymarfer i gyd yn waith llafurus – ac mae’r rhan fwyaf o weithwyr yn brysur yn delio â heriau gweithio gyda phobl. 

Er mwyn eich helpu chi, rydym yn lansio rhan newydd o’n gwefan – Article Reviews rheolaidd. Yn ein adolygiadau, bydd academyddion o CASCADE yn nodi erthygl ddiweddar bwysig, yn crynhoi ei chanfyddiadau ac yn rhoi rhywfaint o feddwl beirniadol am yr ymchwil a’i goblygiadau. 

Gobeithiwn y bydd y crynodebau hyn yn ddefnyddiol – efallai y bydd rhai yn ateb cwestiynau pwysig, efallai y bydd eraill yn herio’ch meddwl neu’n cynnig ffyrdd newydd o feddwl am fater neu broblem. 

Rydym hefyd yn gobeithio y bydd yr Adolygiadau yn eich helpu i benderfynu a ydych chi am ddarllen yr erthygl ei hun ai peidio – rydyn ni’n mynd i ddewis Adroddiadau ac erthyglau sydd ar gael am ddim pryd bynnag y bo modd, a rhoi dolenni. 

Gobeithiwn y bydd ein Hadolygiadau yn darparu cyflwyniadau diddorol, arbenigol i ymchwil gyfredol bwysig a fydd yn eich helpu i ddarganfod y dystiolaeth ddiweddaraf ym maes gofal cymdeithasol oedolion a phlant. Rydym yn edrych ymlaen at glywed gennych a ydych wedi ei chael yn ddefnyddiol a sut gallem ni wella’r gwasanaeth.