No two gangs are alike: The digital divide in street gangs’ differential adaptations to social media.

Gan Andrew Whittaker, James Densley a Karin S. Moser (2020) 

Computers in Human Behaviour, 110.

Ysgrifennwyd yr adolygiad gan Dr Nina Maxwell

Ar ba gwestiwn mae’r astudiaeth hon yn canolbwyntio?

Mae’r erthygl yn canolbwyntio ar y cwestiwn a oedd gwahaniaethau yn nefnydd aelodau gangiau o’r cyfryngau cymdeithasol ar lefel unigol (aelodau iau versus aelodau hŷn) a lefel grŵp  (gangiau llai sefydledig versus gangiau mwy sefydledig) yn Waltham Forest, Llundain. 

Sut aethon nhw ati i astudio hyn?

Astudiaeth dulliau cymysg oedd hon oedd yn cynnwys casglu data mewn dau gam. Yn gyntaf  cynhaliwyd cyfweliadau ansoddol, lled-strwythuredig gyda chyn-aelodau gangiau, pobl ifanc yr effeithiwyd arnynt gan gangiau, swyddogion heddlu, gweithwyr cyfiawnder troseddol, gweithwyr awdurdod lleol, gan gynnwys diogelwch cymunedol, addysg, cymorth cynnar ac atal terfysgaeth, a gweithwyr llawr gwlad y sector gwirfoddol. Yn ail, profwyd y canfyddiadau cychwynnol gyda dau grŵp ffocws yn cynnwys rhanddeiliaid o asiantaethau llywodraeth leol, gweithwyr cyfiawnder troseddol a gweithwyr llawr gwlad. Oherwydd ystyriaethau moesegol yn ymwneud â diogelwch y bobl a gyfwelwyd a’r ymchwilydd, nid oedd yr astudiaeth yn cynnwys aelodau gweithredol o gangiau.

Beth oedd eu canfyddiadau?

Canfu’r erthygl fod gangiau’n gwahaniaethu yn eu defnydd o’r cyfryngau cymdeithasol. Yn fras, roedd aelodau hŷn oedd wedi hen sefydlu eu henw yn tueddu i osgoi’r cyfryngau cymdeithasol er mwyn lleihau’r risg o gael eu canfod gan yr heddlu. Roedd aelodau iau, nad oedd eu henw wedi’i sefydlu i’r un graddau, yn fwy tebygol o ddefnyddio’r cyfryngau cymdeithasol i feithrin enw a statws. Roedd y canfyddiadau’n dangos bod gangiau wedi symud i ffwrdd o lwyfannau agored y gellid eu defnyddio ar gyfer gwyliadwriaeth yr heddlu fel Facebook at lwyfannau wedi’u hamgryptio ar bob pen fel WhatsApp. Caiff apiau fel Snapchat eu defnyddio hefyd i hysbysebu a gwerthu cyffuriau gan nad oes modd cyrchu ffotograffau a negeseuon ar y rhain ar ôl cyfnod penodol fel mater o drefn. O ran y gangiau oedd yn defnyddio cyfryngau cymdeithasol, roedd rhai’n defnyddio apiau gyda thracio GPS fel Find MyiPhone neu Find My Friends i gynyddu lefel eu monitro a’u rheolaeth ar aelodau iau, er enghraifft drwy ofyn am dystiolaeth ffotograffig a fideo o’u gweithgareddau. 

Beth yw’r goblygiadau?

Er bod gangiau’n gwahaniaethu yn eu defnydd o’r cyfryngau cymdeithasol, roedd hyd yn oed y gangiau nad oedd yn eu defnyddio’n gwybod bod modd eu defnyddio fel arf yn eu herbyn, neu y gallen nhw eu defnyddio yn erbyn eu cystadleuwyr. Casgliad yr awduron yw lle bo’r heddlu a gweithwyr cymdeithasol yn monitro cyfryngau cymdeithasol i ganfod arwyddion o wrthdaro arfaethedig, gellir defnyddio hyn yn effeithiol i ddad-ddwysau sefyllfaoedd cyn i drais difrifol ddigwydd. Mae’r erthygl yn pwysleisio y dylai darparwyr gwasanaeth fod yn ymwybodol y gallai aelodau hŷn o’r gangiau fod yn monitro ac yn rheoli’r aelodau iau yn barhaus drwy’r cyfryngau cymdeithasol. Gall gwyliadwriaeth o’r fath gyfyngu ar gyfleoedd pobl ifanc i geisio cymorth.  


Ysgrifennwyd yr adolygiad gan

Dr Nina Maxwell

Children living with parental substance misuse: A cross-sectional profile of children and families referred to children’s social care

Gan Jessica Roy

Child & Family Social Work (2020)

Ysgrifennwyd yr adolygiad gan Dr Donald Forrester

Pa gwestiwn mae’r ymchwil yn ceisio’i ateb?

Mae cyfran uchel o waith cymdeithasol plant a theuluoedd yn cynnwys rhieni sy’n camddefnyddio cyffuriau neu alcohol, ond prin yw’r ymchwil sy’n archwilio natur y materion hyn – ac mae bron 20 mlynedd ers yr astudiaeth fwyaf i wneud hynny Mae ymchwil Roy yn mynd i’r afael â hyn trwy ddisgrifio nodweddion 299 o blant o 186 o deuluoedd a gyfeiriwyd at un awdurdod lleol yn Lloegr ac ymateb i’r cwestiwn – beth yw’r mathau o broblemau alcohol a chyffuriau rhieni sy’n cael eu cyfeirio at wasanaethau plant?

Sut mae’n ceisio gwneud hynny?

Mae’r astudiaeth yn seiliedig ar gofnodion achos gwaith cymdeithasol. Mae’r papur yn darparu disgrifiad o’r sampl, ac yn ystyried a oes unrhyw gysylltiadau arwyddocaol rhwng y gwahanol newidynnau 

Beth roedd yn ei gynnwys?

Y prif atgyfeiriwr oedd yr heddlu ac alcohol oedd y sylwedd mwyaf cyffredin a nodwyd – i bron tri chwarter y plant. Roedd cysylltiadau cryf â heriau rhieni eraill – roedd 44% o’r plant yn byw mewn teuluoedd lle’r oedd iechyd meddwl rhieni yn broblem, 43% yn profi cam-drin domestig a 60% yn ymwneud â chyfiawnder troseddol. Roedd cyfran uchel iawn wedi bod mewn cysylltiad blaenorol â gwasanaethau plant – roedd bron 70% o’r teuluoedd wedi cael atgyfeiriadau blaenorol.

Sut dylen ni ddehongli’r canfyddiadau?

Elfen fwyaf diddorol yr astudiaeth hon fydd y gwaith dilynol, a fydd yn ceisio darganfod beth ddigwyddodd i’r plant a pha ffactorau a ddylanwadodd ar eu canlyniadau. Gall hyn ein helpu i nodi ffactorau risg neu amddiffynnol, a rhoi awgrymiadau am sut y gallem helpu teuluoedd yn fwy effeithiol. 

Serch hynny, mae’r canfyddiadau hyn hefyd yn ddiddorol ynddynt eu hunain. Fi oedd prif awdur astudiaeth debyg i’r un hon – rhyw ugain mlynedd yn ôl – ac efallai mai’r canfyddiad mwyaf trawiadol yw bod y sefyllfa’n ymddangos yn eithaf tebyg. Wrth gwrs, dim ond un awdurdod lleol ydyw – ac nid un Cymreig – ond mae’r ffordd y mae problemau cyffuriau ac alcohol rhieni wedi’u cydblethu mewn tapestri cymhleth o broblemau eraill yn aros yr un fath. Felly, mae problemau alcohol neu gyffuriau yn gysylltiedig â thlodi, cam-drin domestig, materion iechyd meddwl a llu o gymhlethdodau eraill.

Mae hyn yn golygu mai prin y mae camddefnyddio cyffuriau neu alcohol yn broblemau ar wahân. Maent yn cael eu hachosi gan amrywiaeth o faterion eraill ac yn cyfrannu atynt. Mae hyn yn awgrymu dau beth. Yn gyntaf, mae angen i weithwyr cymdeithasol feddu ar ddealltwriaeth dda o broblemau alcohol a chyffuriau. Dylent wybod beth sy’n achosi camddefnyddio cyffuriau neu alcohol a hanfodion sut i helpu – a’r hyn nad yw’n helpu. Yn ail, mae angen i weithwyr cymdeithasol gydnabod hefyd nad yw’r wybodaeth hon yn ddigonol ar ei phen ei hun – oherwydd mai prin y bydd problemau cyffuriau ac alcohol yn broblemau ar wahân os byth; maent yn digwydd fel rhan o ddarlun mwy cymhleth. 

Yn fwy cyffredinol, mae’r darn hwn o ymchwil yn helpu i’n hatgoffa pam mae angen gwaith cymdeithasol arnom yn y lle cyntaf – yn union oherwydd bod angen i ni ddeall materion fel camddefnyddio cyffuriau ac alcohol nid fel problemau unigol ond fel rhan o gyd-destun cymdeithasol a seicolegol ehangach.


Ysgrifennwyd yr adolygiad gan

Dr Donald Forrester

Judging parental competence: A cross-country analysis of judicial decision makers’ written assessment of mothers’ parenting capacities in newborn removal cases

gan Jenny Krutzinna a Marit Skivenes (Prifysgol Bergen, Norwy)

Child and Family Social Work, cyfrol 26, rhifyn 1, tudalennau 50 – 60 

Ysgrifennwyd yr adolygiad gan Dr David Wilkins

Ar ba gwestiwn mae’r astudiaeth hon yn canolbwyntio?

Mae’r papur hwn yn adrodd ar astudiaeth o Loegr, yr Almaen a Norwy, lle’r edrychodd yr awduron ar sut roedd gallu rhianta mamau’n cael ei asesu, ei ddeall a’i gyfiawnhau mewn perthynas â mynd â’u babanod newydd-anedig oddi arnynt. 

Sut aethon nhw ati i astudio hyn?

Mae’r data’n cynnwys dyfarniadau llys ysgrifenedig o’r tair gwlad, a wnaed mewn perthynas â babanod newydd-anedig. Mae’r papur yn cynnwys cyfanswm o 117 o achosion o’r fath – 27 o’r Almaen, 76 o Norwy ac 14 o Loegr. Edrychodd yr awduron ar y dyfarniadau ysgrifenedig hyn a cheisio dadansoddi’r wybodaeth a’r cyfiawnhad ynddynt oedd yn berthnasol i’r penderfyniad terfynol. Hefyd aethon nhw ati i gyfweld â nifer fach o farnwyr (neu benderfynwyr eraill yn y llys) i helpu i sicrhau bod eu dadansoddiadau yn rhesymol. Gan ddefnyddio’r dyfarniadau llys, aethant ati i) i fapio nodweddion yr achosion, ii) nodi trafodaethau am rieni a gallu rhianta, iii) eu codio ar gyfer ffactorau risg yn gysylltiedig â rhieni a iv) edrych am anghysondebau a chymryd camau i sicrhau bod eu dadansoddiad yn ddibynadwy. Roedden nhw’n canolbwyntio ar famau yn unig, ac nid tadau, oherwydd eu “pwysigrwydd cymharol o ran babanod newydd-anedig ac absenoldeb eang tadau [o’r achos llys]” (t 53). 

Beth oedd eu canfyddiadau?

Roedd llawer o’r mamau yn ifanc iawn, gyda bron i hanner (41%) yn 21 neu’n iau. Roedd gan 19 o’r mamau blentyn arall eisoes mewn gofal, ac roedd gan dros draean (36%) eu hanes eu hunain o ymwneud ag amddiffyn plant. Arweiniodd cant o’r achosion (86%) at fynd â’r babi newydd-anedig oddi arnynt. Nodwyd cyfartaledd cymedrig o fwy na thri ‘ffactor risg’ ym mhob achos (3.6 yn Lloegr, 3.3 yn yr Almaen, 5.6 yn Norwy). Roedd y rhain yn cynnwys diffyg empathi at y plentyn (mewn 60.7% o achosion), cymhwysedd rhianta gwael (59%), salwch meddwl (58.1%), cam-drin yn ystod plentyndod (53%), diffyg cydymffurfiaeth (50.4%), gwadu problemau (47%), camddefnyddio sylweddau (28.2%) ac anabledd dysgu (28.2%). Nodwyd nifer o ‘ffactorau lleihau risg’ hefyd, gan gynnwys parodrwydd i ymgysylltu â gwasanaethau (58.1%), cymhwysedd mewn rhai meysydd (24.8%) a chydnabod problemau (23.1%). Yn gyffredinol, roedd dyfarniadau’r llys yn cynnwys mwy o wybodaeth am ffactorau risg na ffactorau lleihau risg, ac roedd gwahaniaethau clir rhwng y gwledydd mewn perthynas â pha ffactorau y soniwyd amdanynt yn fwyaf ac yn lleiaf aml. Yn y dyfarniadau yn aml roedd diffyg ymdrech i gydbwyso rhwng y ffactorau oedd cynyddu risg a’r rheini oedd yn lleihau risg wrth gyfiawnhau’r penderfyniad. 

Beth yw’r goblygiadau?

Yn y rhan fwyaf o’r achosion hyn, os nad pob un, mae’n bosibl fod y risg i’r babi newydd-anedig mor uchel fel bod ystyriaeth gytbwys o ffactorau lleihau risg yn amhosibl neu’n amherthnasol. A gan fod y babi’n newydd-anedig, mae hefyd yn wir fod y penderfyniad o reidrwydd yn cael ei wneud ar sail niwed a ragwelid yn y dyfodol, yn hytrach nag asesiad ar sail tystiolaeth o wir allu rhianta. Serch hynny, mae’r awduron yn gwahodd ymarferwyr i ystyried pwysigrwydd ffactorau lleihau risg a’r cydadwaith rhwng problemau rhianta a mesurau cymorth cymdeithasol a ddarperir neu y gellid eu darparu. Wrth gwrs, yn y tymor byr efallai nad oes dewis ond blaenoriaethu diogelwch plant – efallai ei bod yn llai amlwg a yw’r un peth yn wir am gynllunio tymor hir neu yn wir pan fydd y plentyn yn hŷn.  


Ysgrifennwyd yr adolygiad gan

Dr David Wilkins

Implementing Routine Outcome Monitoring in Statutory Children’s Services

gan Thomas Mackrill ac Idamarie Leth Svendsen

Child and Adolescent Social Work Journal, doi: 10.1007/s10560-020-00734-9 

Ysgrifennwyd yr adolygiad gan Dr David Wilkins

Ar ba gwestiwn mae’r astudiaeth hon yn canolbwyntio?

Mae’r papur hwn yn adrodd ar astudiaeth o Ddenmarc, lle bu un gwasanaeth yn defnyddio’r mesur canlyniadau rheolaidd. Caiff mesurau o’r fath eu defnyddio’n aml mewn gwasanaethau cwnsela ond maent yn llai cyffredin o lawer mewn gwaith cymdeithasol. 

Yn yr achos hwn gofynnwyd i weithwyr cymdeithasol gasglu dau fath o adborth bob tro roedden nhw’n cwrdd ag aelod o’r teulu. Ar ddechrau pob sesiwn, cwblhaodd y gweithiwr Raddfa Sgorio Canlyniadau, i fonitro llesiant, ac ar ddiwedd pob sesiwn, Graddfa Sgorio Sesiwn, i gael adborth ar sut aeth y cyfarfod. Gallwch wylio fideo byr 1 munud yn dangos sut y defnyddiwyd y graddfeydd hyn yn ymarferol yma (mae’r fideo mewn Daneg gydag is-deitlau Saesneg). 

Sut aethon nhw ati i astudio hyn?

Bu’r astudiaeth ar waith am ddwy flynedd. Bu’r ymchwilwyr yn arsylwi sesiynau hyfforddi a goruchwylio gan helpu i ddatblygu llawlyfr ar gyfer gweithredu’r dull newydd. Hefyd cyfwelwyd â gweithwyr cymdeithasol a rheolwyr am eu canfyddiad o’r buddion a’r heriau ynghlwm â mesur canlyniadau fel hyn.  

Beth oedd eu canfyddiadau?

Canfuwyd bod gweithwyr cymdeithasol yn fwy cyfarwydd â meddwl amdanyn nhw eu hunain fel rheolwyr achos yn hytrach nag ystyried sut y gallai eu cysylltiadau â’r teulu fod yn ffordd bwysig o hwyluso newid. Drwy gael adborth rheolaidd, daw gweithwyr yn fwy ymwybodol o’u hymarfer, eu cryfderau a meysydd ar gyfer gwella. Canfu gweithwyr hefyd eu bod yn cael mwy o sgyrsiau gydag aelodau’r teulu yn trafod a oedd pethau’n gwella i’r plentyn ai peidio. 

Roedd rhai gweithwyr yn poeni y gallai holi rhieni’n uniongyrchol ac yn fwy aml am eu barn danseilio eu hawdurdod statudol.  Roedd rhai hefyd yn pryderu pe bai’r mesurau canlyniadau’n dangos nad oedd pethau’n gwella i’r plentyn, y byddai hynny’n adlewyrchu’n wael arnyn nhw ac ar y gwasanaeth yn ehangach. Roedd gweithwyr hefyd yn teimlo bod y mesurau canlyniadau’n rhy syml i fesur cymhlethdod bywyd teuluol yn gywir, ac y gallent dynnu oddi wrth ffocws ar risg ac ar broblemau strwythurol fel tlodi. 

Beth yw’r goblygiadau?

Mae’r canfyddiadau hyn yn dangos buddion posibl cyflwyno monitro canlyniadau rheolaidd mewn gwaith cymdeithasol, a rhai o’r heriau. Mae’r astudiaeth hefyd yn dangos nad yw gwneud newidiadau ‘syml’ o’r math hwn bob amser yn ddidrafferth ac y gall arwain at ganlyniadau anfwriadol hefyd. 


Ysgrifennwyd yr adolygiad gan

Dr David Wilkins

Work and resilience: Care leavers’ experiences of navigating towards employment and independence

Gan Rosemary Furey a Jean Harris-Evans (Prifysgol Sheffield Hallam)

Gwaith Cymdeithasol Plant a Theuluoedd, doi: 10.1111 / cfs.12822 

Ysgrifennwyd yr adolygiad gan Dr David Wilkins

Ar ba gwestiwn mae’r astudiaeth hon yn canolbwyntio?

Mae’r papur hwn yn adrodd am safbwyntiau ymadawyr gofal mewn perthynas â sicrhau cyflogaeth ac annibyniaeth ar ôl gadael gofal. Mae’n edrych yn benodol ar gynllun mewn un awdurdod lleol i gefnogi ymadawyr gofal trwy ddarparu interniaeth oddi mewn i wahanol adrannau’r cyngor. 

Sut aethon nhw ati i astudio hyn?

Bu oedolion ifanc oedd â phrofiad o ofal (n = 6) yn cymryd rhan mewn cyfweliadau, a mynychodd goruchwylwyr gweithle’r rhaglen interniaeth (n = 6) grŵp ffocws. Cynhaliwyd cyfweliad ag un goruchwyliwr ychwanegol, gan nad oedd yn gallu mynychu’r grŵp ffocws. Cafodd recordiad sain o’r cyfweliadau a’r grŵp ffocws ei greu a’i drawsgrifio.  Yna defnyddiwyd dadansoddiad thematig i archwilio safbwyntiau’r cyfranogwyr a nodi themâu cyffredin ar draws y data. 

Beth oedd eu canfyddiadau?

Soniodd yr ymadawyr gofal am bwysigrwydd gwneud cyfraniad gwirioneddol trwy’r interniaethau, ond hefyd bod angen amgylchedd gwaith sy’n gefnogol yn emosiynol. Roedd goruchwylwyr y gweithle hefyd yn ymwybodol bod angen cefnogaeth emosiynol ychwanegol ar rai o’r ymadawyr gofal, o gymharu ag aelodau eraill o staff, ac roedd y mwyafrif yn teimlo y gallent ddarparu hyn – ond nid pawb, gan fod rhai yn teimlo nad oedd ganddynt yr wybodaeth arbenigol angenrheidiol. Oddi mewn i’r rhaglen interniaeth ehangach, gallai ymadawyr gofal hefyd gael eu cefnogi gan weithiwr cymorth addysg, gweithiwr penodedig, a hefyd gan oruchwyliwr fyddai’n helpu i’w cefnogi ac roedd ymgynghorydd personol statudol ganddynt o hyd. I rai, achosodd hyn ddryswch o ran rolau ac nid oedd ymadawyr gofal bob amser yn siŵr at bwy i droi am help. 

Beth yw’r goblygiadau?

Llwyddodd pob un o’r ymadawyr gofal yn yr astudiaeth hon i gwblhau’r rhaglen interniaeth ac roeddent am barhau mewn addysg neu hyfforddiant wedi hynny. Er mai astudiaeth ar raddfa fach yw hon, mae’n dangos bod potensial i raglenni interniaeth helpu i hwyluso gweithgareddau cysylltiedig â chyflogaeth yn y dyfodol a hybu annibyniaeth ymadawyr gofal. Mae hefyd yn dangos y gall cefnogi oedolion sydd â phrofiad o ofal i gael gwaith ymwneud llawn cymaint â darparu cefnogaeth emosiynol ag â chymorth yn y gweithle fel y cyfryw.   


Ysgrifennwyd yr adolygiad gan

Dr David Wilkins

Strengths-based practice in social work with adults

Price A, Ahuja L, Bramwell C, Briscoe S, Shaw L, Nunns M et al. (2020) Research evidence on different strengths-based approaches within adult social work: a systematic review. Southampton: Adroddiad Pwnc Ymchwil Gwasanaethau Iechyd a Chyflenwi NIHR. 

Ysgrifennwyd yr adolygiad gan Professor Jonathan Scourfield

Ar ba gwestiwn mae’r astudiaeth hon yn canolbwyntio?  

Mae’r astudiaeth yn crynhoi’r ymchwil sydd wedi’i chyhoeddi ar effeithiolrwydd a gweithredu dulliau’n seiliedig ar gryfderau mewn gwaith cymdeithasol gydag oedolion yn y DU. Mae’r dulliau hyn yn gyfarwydd mewn gwasanaethau plant ac wedi derbyn cefnogaeth mewn deddfwriaeth yn ddiweddar ar gyfer gofal oedolion ond ychydig sy’n wybyddus am eu heffeithiolrwydd a chredir eu bod yn anodd eu rhoi ar waith.

Sut aethon nhw ati i’w astudio?

Cynhaliwyd adolygiad systematig – sef y dull mwyaf cadarn o grynhoi ymchwil sy’n bodoli eisoes. Edrychon nhw ar gyfnodolion academaidd, heb gyfyngiadau dyddiad nac iaith, a chynnal rhywfaint o chwilio cyfyngedig mewn llenyddiaeth ‘lwyd’ fel adroddiadau polisi, er eu bod yn cydnabod y gallent fod wedi colli rhai o’r rhain. Roedden nhw’n chwilio am astudiaethau o’r DU yn unig, sy’n ddealladwy o ystyried eu bod am i’r ymchwil fod yn berthnasol iawn i wasanaethau yn y DU, ond heb os bydd rhai astudiaethau rhyngwladol a allai fod yn berthnasol ac yn bwysig wedi’u colli. Roedd pymtheg astudiaeth yn cwrdd â’r meini prawf i’w cynnwys yn yr adolygiad, ac aseswyd bod chwech o’r rhain o ansawdd da.

Beth oedd eu canfyddiadau?

Roedd saith astudiaeth o Wneud Diogelu’n Bersonol – dull gweithredu wedi’i bersonoli sy’n canolbwyntio ar ganlyniadau, a’i nod yw bod diogelu’n cael ei wneud gyda, ac nid i

bobl. Roedd yr wyth astudiaeth arall yn cwmpasu amrywiol ddullau: Cydlynu Ardal Leol, Therapi’n Canolbwyntio ar Ddatrysiadau, Cynadledda Grwp Teulu, Datblygu Cymunedol ar Sail Asedau, Dull yn seiliedig ar Gryfderau ac yn Seiliedig ar Berthynas, dullau’n seiliedig ar Asedau, a Chyfweliadau Ysgogiadol.  Doedd dim un o’r astudiaethau’n caniatáu i’r ymchwilwyr ateb y cwestiwn ynghylch effeithiolrwydd.

Ar gyfer Gwneud Diogelu’n Bersonol, yr ystyriaethau o ran gweithredu oedd:

  1. Ystyriwyd ei fod yn feichus ar ymarferwyr i ddechrau ond bod manteision dros y tymor hir – e.e. gwell personoli a lleihau atgyfeiriadau a’r baich ar yr amrywiol wasanaethau sy’n gysylltiedig â diogelu yn y dyfodol. Roedd angen newid sylweddol o ran ymarfer. Roedd angen addasu’r model i leoliadau penodol, oedd weithiau’n achosi problemau o ran gweithredu.
  2. Roedd y dull hwn yn galw am newidiadau o ran diwylliant sefydliadau, gan symud oddi wrth arferion hŷn fel bod yn wrth-risg a pheidio â chynnwys pobl mewn sgyrsiau am yr hyn y maen nhw’n dymuno ei gael gan ddiogelu. Mae Gwneud Diogelu’n Bersonol yn golygu symud o waith cymdeithasol sy’n cael ei arwain gan broses i waith sy’n canolbwyntio ar y defnyddiwr. Roedd yr awdurdodau lleol llai, mwy allblyg, yn tueddu i fod yn fwy llwyddiannus yn rhoi hyn ar waith. 
  3. Roedd gwybodaeth, sgiliau, creadigrwydd a hyder y darparwyr gwasanaeth yn bwysig ar gyfer cyflwyno Gwneud Diogelu’n Bersonol. Roedd parodrwydd ymarferwyr i gofleidio’r model yn gwneud gwahaniaeth. 
  4. Roedd angen arweinyddiaeth gref ar gyfer gweithredu’n llwyddiannus – cynllunio cadarn, ymgysylltu â staff ar draws ffiniau gwasanaethau a chynnwys pobl sy’n derbyn gwasanaethau yn weithredol.

Beth yw’r goblygiadau?

Mae angen i ni gael mwy o dystiolaeth, sy’n gasgliad cyffredin iawn mewn adolygiadau systematig! Ar gyfer y pwnc hwn, mae gwir angen astudiaethau cymharol, i edrych a yw dullau sy’n seiliedig yn ymwybodol ar gryfderau mewn gwirionedd yn arwain at y gwahaniaethau cadarnhaol y bydden nhw’n honni eu bod yn eu gwneud, o’u cymharu ag ymarfer arferol. Mae’r pwyntiau ynglŷn â sut y gweithredwyd Gwneud Diogelu’n Bersonol yn ddefnyddiol i wasanaethau sydd am gyflwyno newidiadau mewn ymarfer.


Ysgrifennwyd yr adolygiad gan 

Professor Jonathan Scourfield

Adolygiadau Erthyglau

Yn ExChange rydym yn gwybod nad oes gan ymarferwyr prysur yr amser i ddod o hyd i’r ymchwil ddiweddaraf a’i darllen.  Mae dod o hyd i erthyglau diddorol a pherthnasol, gwerthuso ansawdd yr ymchwil a gwneud synnwyr o’r goblygiadau i ymarfer i gyd yn waith llafurus – ac mae’r rhan fwyaf o weithwyr yn brysur yn delio â heriau gweithio gyda phobl. 

Er mwyn eich helpu chi, rydym yn lansio rhan newydd o’n gwefan – Article Reviews rheolaidd. Yn Article Reviews, bydd academyddion o CASCADE yn nodi erthygl ddiweddar bwysig, yn crynhoi ei chanfyddiadau ac yn rhoi rhywfaint o feddwl beirniadol am yr ymchwil a’i goblygiadau. 

Gobeithiwn y bydd y crynodebau hyn yn ddefnyddiol – efallai y bydd rhai yn ateb cwestiynau pwysig, efallai y bydd eraill yn herio’ch meddwl neu’n cynnig ffyrdd newydd o feddwl am fater neu broblem. 

Rydym hefyd yn gobeithio y bydd yr Adolygiadau yn eich helpu i benderfynu a ydych chi am ddarllen yr erthygl ei hun ai peidio – rydyn ni’n mynd i ddewis Adroddiadau ac erthyglau sydd ar gael am ddim pryd bynnag y bo modd, a rhoi dolenni. 

Gobeithiwn y bydd ein Hadolygiadau yn darparu cyflwyniadau diddorol, arbenigol i ymchwil gyfredol bwysig a fydd yn eich helpu i ddarganfod y dystiolaeth ddiweddaraf ym maes gofal cymdeithasol oedolion a phlant. Rydym yn edrych ymlaen at glywed gennych a ydych wedi ei chael yn ddefnyddiol a sut gallem ni wella’r gwasanaeth.  

Child protection social work in COVID-19: reflections on home visits and digital intimacy

gan Sarah Pink, Harry Ferguson a Laura Kelly – Anthropology in Action, 27(3), 2020, tt. 27-30.  

Ysgrifennwyd yr adolygiad gan Dr David Wilkins

Ar ba gwestiwn mae’r astudiaeth hon yn canolbwyntio? 

Gwasanaeth cyhoeddus yw gwaith cymdeithasol, ond yn aml iawn mae gweithwyr cymdeithasol yn gwneud eu gwaith yn breifat (Bostock et al, 2018). Yn llawer o’i ymchwil pwysicaf hyd yma, mae’r Athro Henry Ferguson wedi defnyddio dulliau arsylwi i archwilio’r hyn mae gweithwyr cymdeithasol yn ei wneud yn ystod ymweliadau cartref a’r ffordd y cytunir ar sut i symud mewn gofod personol agos wrth weithio. Yn yr erthygl hon, mae Ferguson a chydweithwyr yn ystyried effaith Covid-19 ar y math hwn o waith, a sut mae gweithwyr cymdeithasol wedi addasu eu hymarfer gan ddefnyddio dulliau cyfathrebu digidol a rhithwir.  

Sut aethon nhw ati i’w astudio? 

I wneud hyn, siaradodd yr awduron â gweithwyr cymdeithasol oedd eisoes yn rhan o’u hastudiaethau am y ffordd mae eu gwaith wedi newid o ganlyniad i’r pandemig a’r cyfnodau clo a phellter cymdeithasol. Fel y noda’r awduron, doedd “dim templed yn bodoli ar gyfer symud gwaith cymdeithasol ar-lein mewn cyd-destun gweithio gartref” (t. 28) ac felly roedd yn rhaid i bob awdurdod lleol, ac i raddau pob ymarferydd unigol, ddatblygu eu ffyrdd newydd eu hunain o weithio.  

Beth oedd eu canfyddiadau? 

I rai gweithwyr, roedd gorfod gweithio’n bell o’r plant a’u teuluoedd yn golygu eu bod yn methu â gwneud y pethau y bydden nhw’n eu gwneud fel arfer. Er enghraifft, soniodd un gweithiwr cymdeithasol am sut y byddai’n creu cyswllt â babanod drwy eu cyffwrdd, a disgrifiodd un arall sut y byddai’n defnyddio synnwyr arogli i helpu i farnu a oedd plentyn yn cael ei olchi’n ddigon rheolaidd. Mae cyfathrebu rhithwir yn caniatáu i chi edrych a chlywed, ond nid cyffwrdd nac arogli. Ar y llaw arall, disgrifiodd gweithiwr arall bod rhai plant yn ei chael hi’n haws cyfathrebu â nhw’n ddigidol, naill ai ar alwad fideo neu drwy negeseuon testun.  

Beth yw’r goblygiadau? 

Er nad yw’n bosibl disgrifio aflonyddwch a niwed parhaus y pandemig fel rhywbeth positif, serch hynny, gallai rhai pethau cadarnhaol ddeillio ohono. Mae awduron yr erthygl hon yn awgrymu, hyd yn oed ar ôl y pandemig, y gallai dull hybrid sy’n cyfuno ymweliadau cartref wyneb yn wyneb â rhai mathau o gyfathrebu rhithwir fod yn fwy dymunol ac yn fwy defnyddiol i rai plant a theuluoedd na’r naill ddull neu’r llall yn unig.  


Ysgrifennwyd yr adolygiad gan

Dr David Wilkins

Adolygiad Erthygl: What the Public Think about Social Services: A Report from Scotland

gan Trish McCulloch and Stephen Webb, British Journal of Social Work, 50(4), 2020, tt. 1146 – 1166. 

Ysgrifenwyd yr adoloygiad gan Dr David Wilkins

Ar ba gwestiwn mae’r astudiaeth hon yn canolbwyntio?

Mewn perthynas â gwasanaethau cymdeithasol, barn a fynegir yn aml ymhlith gweithwyr cymdeithasol yw nad yw’r cyhoedd ar y cyfan yn eu hoffi – neu o leiaf nad ydyn nhw’n hoffi’r gwasanaethau maen nhw’n eu cynrychioli. Ond pa mor gywir yw’r farn hon?

Sut aethon nhw ati i’w astudio?

Yn yr erthygl hon, mae’r awduron yn adrodd ar ganfyddiadau arolwg o 2,505 o oedolion yn yr Alban, a ddewiswyd i gynrychioli poblogaeth ehangach yr Alban. Cynhaliwyd yr arolwg yn 2016/17, ac roedd yn cynnwys 43 cwestiwn, wedi’u trefnu mewn chwe thema – i) argraffiadau a chanfyddiadau o wasanaethau cymdeithasol, ii) dealltwriaeth o wasanaethau cymdeithasol, iii) materion sy’n gysylltiedig â gwasanaethau cymdeithasol, iv) profiad o wasanaethau cymdeithasol, v) ymddiriedaeth, gwerth a hyder mewn gweithwyr cymdeithasol a vi) dylanwadau ar ganfyddiadau. 

Beth oedd eu canfyddiadau?

Roedd gan hanner yr ymatebwyr farn gadarnhaol am y gwasanaethau cymdeithasol, ac roedd gan draean farn negyddol. Darllenwyr papur newydd The Guardian oedd â’r farn fwyaf cadarnhaol, a darllenwyr The Daily Express oedd a’r farn fwyaf negyddol (gwnewch beth a fynnoch o hynny). Y canlyniadau mwyaf cadarnhaol yn gyffredinol oedd bod ‘gwasanaethau cymdeithasol yn chwarae rhan bwysig wrth gefnogi’r bobl fwyaf agored i niwed’ a bod ‘gwasanaethau cymdeithasol yn darparu gwasanaeth gwerthfawr i bobl yr Alban’. Dywedodd y rhan fwyaf o’r ymatebwyr hefyd fod ganddynt wybodaeth a dealltwriaeth dda o’r gwasanaethau cymdeithasol, gan deimlo’n gyffredinol bod gweithwyr cymdeithasol yn cefnogi pobl hŷn ac yn gweithio i gadw plant yn ddiogel. Cytunodd y rhan fwyaf o’r ymatebwyr y gellid ymddiried mewn gweithwyr cymdeithasol proffesiynol i wneud eu gwaith yn dda. Mae’n rhesymol gofyn faint o’r ymatebwyr hyn fyddai wedi cael profiad personol o’r gwasanaethau cymdeithasol, yn enwedig mewn perthynas â gwasanaethau plant – ac eto mae’r awduron yn nodi, er bod cyswllt uniongyrchol wedi dylanwadu ar ganfyddiadau o wasanaethau cymdeithasol, yn gyffredinol nid oedd “unrhyw beth penodol yn y canlyniadau i awgrymu bod mynediad ynddo’i hun yn rhagfynegydd cyson o ganfyddiad”(t. 1159). 

Beth yw’r goblygiadau?

Dylai’r canfyddiadau hyn helpu i herio’r gred bod gan y cyhoedd farn negyddol yn bennaf neu yn llwyr am waith cymdeithasol. Fel y dengys yr arolwg hwn, yn yr Alban o leiaf, nid yw hyn yn wir. Mae’n fwy rhesymol disgrifio’r canfyddiadau fel rhai cymysg, sy’n tueddu at y cadarnhaol. 

Mae’r hyn y byddai arolwg tebyg yng Nghymru yn ei ganfod yn dal i fod yn gwestiwn agored. 


Ysgrifenwyd yr adoloygiad gan

Dr David Wilkins

Fy Mhywyd Fy Penderfyniadau

Hawl i berthynas: Mynd i’r afael â’r rhwystrau y mae pobl sydd ag anableddau dysgu’n eu hwynebu wrth ddatblygu a chynnal perthnasoedd rhywiol. 

Yn ein pedwerydd gweminar o gyfres DRILL (Ymchwil i Anabledd ynghylch Byw a Dysgu Annibynnol), rydym yn rhannu’r prosiect ymchwil hwn a arweinir gan y Tîm Datblygu Cenedlaethol ar gyfer Cynhwysiant (NTDi) ar y cyd â My Life My Choice (MLMC). Mae MLMC yn sefydliad hunan-eiriolaeth dros oedolion sydd ag anableddau dysgu, yn Swydd Rydychen.

Mae gan bobl sydd ag anableddau dysgu hawl i ddatblygu perthnasoedd rhywiol. Mae Confensiwn y Cenhedloedd Unedig ar Hawliau Pobl sydd ag Anableddau (UNCRPD) yn datgan bod gan bobl sydd ag anableddau hawl i beidio â chael eu hanffafrio ym mhob agwedd ar briodas, teulu, bod yn rhiant a pherthnasoedd.  Y realiti yw bod oedolion sydd ag anableddau dysgu’n wynebu rhwystrau sefydliadol ac agweddol sy’n eu rhwystro rhag ymarfer a mwynhau’r hawl sylfaenol hon.

Yn 2018, gwnaeth NTDi a MLMC gyd-gynhyrchu ymchwil i’r rhwystrau y mae pobl sydd ag anawsterau dysgu’n eu hwynebu wrth ddatblygu a chynnal perthnasoedd rhywiol.  Ystyriodd yr ymchwil effaith polisïau ac arferion gwasanaethau cefnogol, i ganfod rhwystrau’n well yn ogystal ag enghreifftiau o arferion da.

Canfu’r ymchwil fod rhwystrau’n cynnwys: cyfleoedd prin i gwrdd â phartneriaid; rhwystrau gan deuluoedd a staff (bwriadol ac anfwriadol) gyda rhywioldeb yn cael ei ystyried yn ‘warthnod’ o hyd; diffyg arian a chludiant; diffyg gwybodaeth am rywioldeb a chadw’n ddiogel (a diffyg ymwybyddiaeth o adnoddau am hyn); ffrindiau a chyd-letywyr anghefnogol; ac nid ystyrir perthnasoedd rhywiol yn flaenoriaeth wrth gomisiynu gwasanaethau heblaw am ddiogelu.

Arweiniodd yr ymchwil at naw argymell allweddol i ddarparwyr addysg, gwasanaethau iechyd a gofal i gefnogi oedolion sydd ag anableddau dysgu wrth ddatblygu a chynnal perthnasoedd rhywiol.  Mae’r gweminar hwn, a gyflwynir gan NTDi a MLMC yn rhoi cipolwg rhagorol ar yr ymchwil a gyd-gynhyrchir, ei chanfyddiadau a’i hargymhellion.