Gweminarau

 Mae ein digwyddiadau a’n hadnoddau yn cyfoethogi sgiliau wrth amlygu profiad unigolion o fod mewn gofal.

Choice, control and person-centredness in day centres for older people

Gan Katharine Orellana, Jill Manthorpe ac Anthea Tinker

Journal of Social Work

Ysgrifennwyd yr adolygiad gan Dr David Wilkins

Pa gwestiwn sydd dan sylw yn yr astudiaeth?

Mae’r papur hwn yn honni y tybir yn aml bod canolfannau dydd i bobl hŷn wedi dyddio neu’n rhy ddrud, yn enwedig o ystyried sylw Deddf Gofal 2014 ar ddewis, rheolaeth a chanolbwyntio ar y person. Mae’r awduron yn archwilio beth yw barn gweithwyr proffesiynol a phobl hŷn am y gwasanaethau hyn, ac i ba raddau y gellir deddfu cymorth sy’n canolbwyntio ar yr unigolyn mewn canolfannau dydd. 

Sut gwnaethant astudio hyn?

Roedd yr astudiaeth yn para am dair blynedd, gyda ffocws ar bedair canolfan ddydd gyffredinol. Dewiswyd y canolfannau yn bwrpasol, fel eu bod yn rhychwantu’r awdurdod lleol, y gymdeithas dai a’r sectorau gwirfoddol/dielw. Roedd dwy o’r canolfannau mewn ardaloedd trefol iawn, un mewn tref fach ac un mewn ardal wledig. 

Cynhaliodd prif awdur y papur ymweliadau wythnosol â’r canolfannau rhwng mis Medi 2015 a mis Rhagfyr 2016. Yn ystod yr amser hwn, cynhaliwyd cyfweliadau â 13 o staff awdurdodau lleol, gan gynnwys gweithwyr cymdeithasol, comisiynwyr a’r rhai sy’n atgyfeirio, 23 o bobl hŷn, 10 o ofalwyr teulu a 23 o staff canolfannau dydd, gan gynnwys rheolwyr, gwirfoddolwyr a gofalwyr. 

Beth oedd eu canfyddiadau?

Mae’r papur yn cyflwyno ei ganfyddiadau ar draws tair thema – barn gweithwyr proffesiynol ar ganolfannau dydd, deddfu gofal sy’n canolbwyntio ar yr unigolyn, a barn pobl hŷn ar ganolfannau dydd. 

– Barn gweithwyr proffesiynol

Roedd ymarferwyr o’r farn bod canolfannau dydd yn berthnasol i’w gwaith, ar y cyfan yn fwy na chomisiynwyr awdurdodau lleol. Nododd ymarferwyr bwysigrwydd darparu ystod o wasanaethau yn yr ardal, gan gynnwys canolfannau dydd, fel y gall pobl hŷn wneud dewisiadau ystyrlon am yr hyn maen nhw ei eisiau. Fodd bynnag, roedd rhai comisiynwyr o’r farn y byddai’r dewisiadau o fewn canolfannau dydd eu hunain yn cael eu cyfyngu gan argaeledd gweithgareddau, opsiynau prydau bwyd a rotas staff amhersonol. 

– Deddfu dulliau sy’n canolbwyntio ar yr unigolyn

Soniodd ymarferwyr am bwysigrwydd paru pobl â’r ganolfan iawn ar eu cyfer, a oedd yn golygu gwybod am y ganolfan, a’i gweithgareddau, yn ogystal â’r unigolyn. Nododd rheolwyr canolfannau dydd hefyd bwysigrwydd defnyddio dull wedi’i bersonoli. Soniodd y bobl hŷn sy’n mynychu canolfannau dydd am allu dewis ble i eistedd, pa ddiodydd a phrydau bwyd i’w cael, a pha weithgareddau yr oeddent am eu gwneud. Ar y llaw arall, nid oedd rhai pobl hŷn wedi cael cynnig canolfannau neu wasanaethau eraill, ac ni  ddarperir ar gyfer anghenion a dewisiadau unigol bob amser. Weithiau, y dewis oedd ar gael oedd naill ai gwneud gweithgaredd neu beidio â gwneud gweithgaredd, yn hytrach na dewis rhwng gwahanol weithgareddau; ac mewn un ganolfan, nid oedd dewis prydau bwyd. Teimlai rhai comisiynwyr ac ymarferwyr fod y defnydd o ganolfannau dydd yn cael ei yrru’n bennaf gan anghenion. 

– Barn pobl hŷn

Dywedodd pobl hŷn eu bod yn gwerthfawrogi natur gymunedol y canolfannau dydd, a pharhad perthnasoedd â staff. Fodd bynnag, dywedodd rhai pobl hŷn eu bod yn ei chael yn anodd byw gyda thrigolion eraill, yn enwedig os oeddent yn ymddwyn mewn modd annymunol neu annifyr. Weithiau roedd staff yn rhy brysur wrth helpu pobl ag anghenion corfforol neu feddygol i drefnu a chymryd rhan mewn gweithgareddau cymdeithasol.  


Ysgrifennwyd yr adolygiad gan 

Llun o'r awdur yr adolygiad erthygl, Dr David Wilkins

Dr David Wilkins

The influence of adoption on sibling relationships: Experiences and support needs of newly formed adoptive families

Gan Sarah Meakings, Amanda Coffey a Katherine Shelton 

British Journal of Social Work, 50 (5), tt. 1324-1344

Ysgrifennwyd yr adolygiad gan Dr David Wilkins

Pa gwestiwn sydd dan sylw yn yr astudiaeth?

Mae’r papur hwn yn edrych ar sut mae mabwysiadu yn effeithio ar berthnasoedd brodyr a chwiorydd, yn eu gwahanol ffurfiau. 

Sut yr astudion nhw’r pwnc?

Adolygwyd cofnodion ffeiliau achos 374 o blant a osodwyd i’w mabwysiadu yng Nghymru yn ddiweddar. Yn ogystal, cwblhaodd 96 o rieni mabwysiadol holiadur, a chyfwelwyd â 40 o’r rhieni hyn hefyd. Cwblhawyd yr holiaduron bedwar mis ar ôl i’r plentyn gael ei fabwysiadu, a chynhaliwyd y cyfweliadau bum mis yn ddiweddarach. 

Beth oedd eu canfyddiadau?

Canfu dadansoddiad o gofnodion y ffeiliau achos fod gan y mwyafrif o’r plant a gafodd eu mabwysiadu (n = 325, 87%) o leiaf un brawd neu chwaer, a bod traean (n = 122, 33%) wedi’u mabwysiadu fel rhan o grŵp o frodyr a chwiorydd. O sampl yr holiadur, gosodwyd bron i draean (n = 29, 30%) i’w fabwysiadu fel rhan o grŵp o frodyr a chwiorydd, ac roedd gan y mwyafrif (n = 81, 84%) o leiaf un brawd neu chwaer yn byw yn rhywle arall. Crëwyd perthnasoedd brodyr a chwiorydd newydd mewn bron i draean o’r teuluoedd (n = 28, 29%). Adroddwyd bod perthnasoedd â brodyr a chwiorydd yn rhoi cwmnïaeth, sicrwydd a chysur i’r plant. Fodd bynnag, roedd rhieni hefyd yn poeni am lefelau annisgwyl o anghytgord rhwng y brodyr a chwiorydd, a chanfyddiadau o ddeinameg niweidiol. Disgrifiodd sawl un mai’r hyn a oedd yn nodweddiadol am y berthynas rhwng brodyr a chwiorydd oedd cenfigen ffyrnig. Cafwyd rhai adroddiadau o drais corfforol rhwng brodyr a chwiorydd. Yn achos plant mabwysiedig â brodyr a chwiorydd trwy enedigaeth sy’n byw yn rhywle arall, siaradodd rhieni’n angerddol am bwysigrwydd cynnal cyswllt ystyrlon, er nad oedd lleiafrif llai eisiau hyn oherwydd pryderon ynghylch diogelwch mewn perthynas â theuluoedd trwy enedigaeth yn fwy cyffredinol. Roedd yr holl rieni a oedd am hyrwyddo cyswllt brodyr a chwiorydd yn teimlo bod angen help arnynt gan yr awdurdod lleol hwyluso hynny. Dywedodd rhai fod yn rhaid iddynt annog gweithwyr cymdeithasol i helpu, a gwnaeth rhai eraill nodi diffyg cefnogaeth amlwg. 

Beth yw’r goblygiadau?

Nid yn unig y mae gan y broses fabwysiadu botensial i dorri a chreu perthnasoedd rhwng gofalwr a phlentyn, mae hefyd yn torri ac yn creu perthnasoedd rhwng plant a phlant. Mae angen i weithwyr cymdeithasol gydnabod a gwerthfawrogi pwysigrwydd perthnasoedd brodyr a chwiorydd i blant mabwysiedig, ac mae angen i awdurdodau lleol feddwl yn ofalus pa gymorth y maent yn ei gynnig i deuluoedd sy’n mabwysiadu er mwyn hyrwyddo a hwyluso cyswllt rhwng brodyr a chwiorydd. 


Ysgrifennwyd yr adolygiad gan

Dr David Wilkins

What do service users want from mental health social workers? A best-worst scaling analysis

Gan Mark Wilberforce, Michele Abendstern, Saqba Batool, Jennifer Boland, David Challis, John Christian, Jane Hughes, Phil Kinder, Paul Lake-Jones, Manoj Mistry, Rosa Pitts a Doreen Roberts. 

British Journal of Social Work, 50 (5), tt. 1324-1344.

Ysgrifennwyd yr adolygiad gan Dr David Wilkins

Pa gwestiwn sydd dan sylw yn yr astudiaeth?

Mae’r papur hwn yn ystyried yr hyn y mae defnyddwyr gwasanaeth yn ei werthfawrogi fwyaf a lleiaf am weithwyr cymdeithasol iechyd meddwl. 

Sut yr astudion nhw’r pwnc?

Roedd yr astudiaeth yn cynnwys cyfranogwyr (n = 144 o bum rhanbarth gwahanol yn Lloegr) yn darllen cyfres o astudiaethau achos ac yn dewis eu canlyniadau mwyaf a lleiaf dewisol ar gyfer pob un. Cafodd yr astudiaeth ei chynhyrchu ar y cyd gan dîm cymysg o academyddion, pobl â phrofiad o wasanaethau iechyd meddwl a gofalwyr. Trwy broses o drafod, llunio rhestr fer a threialu, cynlluniwyd yr astudiaethau achos hyn i alw deg priodoledd gwaith cymdeithasol, fel a ganlyn:

Mae’r gweithiwr cymdeithasol…

  1. Yn meddwl am fy mywyd cyfan, nid am fy salwch yn unig
  2. Yn amddiffyn fy hawliau a hawliadau
  3. Yn anfeirniadol
  4. Yn trefnu mynediad at wasanaethau eraill
  5. Yn edrych yn ofalus am arwyddion o gam-drin ac esgeulustod
  6. Yn deall pam mae pobl yn dod yn agored i niwed
  7. Yn awgrymu gwahanol ffyrdd o fy helpu, ac nid yw’n canolbwyntio ar feddyginiaeth yn unig
  8. Yn bwynt cyswllt dibynadwy a pharhaus
  9. Yn deall sut y gall anawsterau pobl amrywio o bryd i’w gilydd
  10. Yn dosturiol

Bob tro y dewiswyd un o’r priodoleddau hyn fel yr un ‘gorau’, fe sgoriodd un pwynt. Bob tro y cafodd ei ddewis fel yr un ‘gwaethaf’, fe sgoriodd un pwynt minws. Gan fod pob priodoledd yn ymddangos chwe gwaith yn yr astudiaethau achos, mae hyn yn golygu y gallai’r priodoleddau sgorio rhwng -6 (a ddewisir fel y priodoledd waethaf bob tro) a +6 (a ddewisir fel y priodoledd gorau bob tro) i bob cyfranogwr. 

Beth oedd eu canfyddiadau?

Nododd y canlyniadau cyffredinol fod cyfranogwyr yn graddio priodoledd 8 fel yr un mwyaf cadarnhaol, a phriodoli 4 oedd yr un lleiaf cadarnhaol (gweler y tabl am y safle llawn). Roedd yn ymddangos bod rhai o’r priodoleddau, fel rhifau 2 a 5, yn peri gwahaniaeth barn, gyda rhai cyfranogwyr yn eu gweld yn gadarnhaol iawn, ac eraill yn eu gweld yn negyddol iawn. 

Sgôr gyffredinol:Nodwedd
1Yn bwynt cyswllt dibynadwy a pharhaus
2Yn meddwl am fy mywyd cyfan, nid am fy salwch yn unig
3Yn awgrymu gwahanol ffyrdd o fy helpu, ac nid yw’n canolbwyntio ar feddyginiaeth yn unig
4Yn deall sut y gall anawsterau pobl amrywio o bryd i’w gilydd
5Yn edrych yn ofalus am arwyddion o gam-drin ac esgeulustod
6Yn amddiffyn fy hawliau a hawliadau
= 7Yn anfeirniadol
Yn deall pam mae pobl yn dod yn agored i niwed
8Yn dosturiol
9Yn trefnu mynediad at wasanaethau eraill

Beth yw’r goblygiadau?

Fel y nodwyd yn yr erthygl, pryder pennaf y cyfranogwyr oedd i weithwyr cymdeithasol fod yn bwynt cyswllt dibynadwy a pharhaus, ac roedd hyn yn wir waeth beth oedd nodweddion a phrofiadau unigol y defnyddiwr gwasanaeth. Mae hyn yn awgrymu bod angen i wasanaethau yn eu cyfanrwydd roi sylw manwl i bwysigrwydd cynnal parhad y berthynas, a pheidio â disgwyl i ddefnyddwyr gwasanaeth ffurfio ac ail-ffurfio perthnasoedd â gwahanol weithwyr yn ddiangen. Yr ail briodoledd bwysicaf oedd talu sylw i fywyd cyfan y defnyddiwr gwasanaeth, nid i’w salwch yn unig. Mae hyn yn tynnu sylw at arwyddocâd parhaus y model cymdeithasol o iechyd meddwl – gweld a deall pobl yn eu cyd-destun, nid fel set o symptomau. Mae hefyd yn adlewyrchu’r cyfraniad pwysig y gall gweithwyr cymdeithasol ei wneud i bobl ag anawsterau iechyd meddwl, nid yn unig fel cydgysylltwyr gofal, ond fel pobl ddibynadwy y gallant ffurfio perthynas gyfannol â nhw.  


Ysgrifennwyd yr adolygiad gan

Dr David Wilkins

Cyflwyniadau Cascade: Dealltwriaeth o tirwedd gofal cymdeithasol yn Sir Caerfyrddin

Mae Jake Morgan, Cyfarwyddwr Cymunedau a Dirprwy Brif Weithredwr a Stefan Smith, Pennaeth Gwasanaethau Plant yng Nghyngor Sir Gaerfyrddin yn ymuno â Chyfarwyddwr Canolfan CASCADE, Donald Forrester. Maen nhw’n siarad am eu taith i waith cymdeithasol, gan integreiddio modelau gwaith cymdeithasol yn eu gwaith ymhlith amrywiaeth o bynciau.

Cerddoriaeth: The Right Direction gan Shane Ivers

Cyflwyniadau Cascade: Arweinwyr gofal cymdeithasol a gostwng cyfraddau gofal yn Nghastell-nedd Port Talbot

Mae Andrew Jarrett, Cyfarwyddwr Gwasanaethau Cymdeithasol, Iechyd a Thai yng Nghyngor Bwrdeistref Sirol Castell-nedd Port Talbot yn ymuno Cyfarwyddwr Canolfan Ymchwil CASCADE, Donald Forrester. Bydd Andrew yn siarad am ei daith a’i brofiad ym maes gwaith cymdeithasol yn ogystal â llu o faterion eraill gan gynnwys cyfraddau plant o dan ofal yng Nghastell-nedd Port Talbot

Cerddoriaeth: The Right Direction gan Shane Ivers

Rethinking how we view gang members

By Sarah Frisby-Osman and Jane L. Wood (2020) 

Youth Justice, 20(1-2) 93–112 

Crynodeb o erthygl gan Nina Maxwell

Pa gwestiwn sydd dan sylw yn yr astudiaeth?

Mae’r darn hwn yn holi a yw anghenion pobl ifanc sy’n ymwneud â gangiau yn gryfach na’r rhai nad ydyn nhw’n ymwneud â gangiau o ran hwyliau, ymddygiad ac iechyd y meddwl. Mae lefelau’r ddwy garfan wedi’u cymharu o ran ofn ac iselder, teimlo’n bryderus ac yn euog, camymddwyn, dioddef o ganlyniad i drais a’r gallu i drin a thrafod sefyllfaoedd cymdeithasol gan gynnwys cefnu ar foesau a meithrin dicter trwy deimlo pethau i’r byw. 

Sut yr astudion nhw’r pwnc?

Dewisodd yr awduron amrywiaeth o bobl i’w hastudio. Gwahoddon nhw ferched a bechgyn o dair ysgol yn Lloegr, mewn ardaloedd lle mae gangiau’n weithgar iawn yn ôl Llywodraeth San Steffan, i gymryd rhan yn yr astudiaeth. Un o ysgolion uwchradd y brif ffrwd, coleg addysg bellach ac uned atgyfeirio disgyblion oedd y tri sefydliad o dan sylw. Cymerodd 91 o bobl ifanc ran yn yr astudiaeth – 14.93 oedd yr oedran cymedrig. Ymhlith y rheiny, nodwyd 56 (62%) yn rhai nad ydyn nhw’n ymwneud â gangiau, 32 (35%) yn aelodau o’r gangiau a 3 (3%) yn rhai anhysbys eu sefyllfa yn ôl canfyddiadau dull didoli trylwyr.  Mesurwyd eu hanghenion nhw o ran hwyliau, ymddygiad ac iechyd y meddwl trwy amryw ffyrdd megis Beck Depression InventoryMoral Disengagement Scale a Strengths and Difficulties Questionnaire.  

Beth oedd eu canfyddiadau?

Mae pobl ifanc sy’n ymwneud â gangiau yn fwy tebygol na’r rhai nad ydyn nhw’n ymwneud â gangiau o gwyno am ofn ac iselder, problemau ymddwyn, dioddef o achos trais, cefnu ar foesau a meithrin dicter yn y meddwl. Doedd dim gwahaniaeth rhwng y ddwy garfan o ran teimlo’n bryderus ac yn euog. Dadansoddwyd anghenion yn unigol i weld pa rai fyddai’n fwy tebygol o godi trwy ymwneud â gangiau. Problemau ymddwyn, cefnu ar foesau a meithrin dicter yn y meddwl sydd fwyaf cysylltiedig â bod mewn gang yn ôl y dadansoddi ac ofn, iselder a dioddef o achos trais sydd nesaf. Dyw teimlo’n bryderus neu’n euog ddim yn gysylltiedig â gangiau. 

Beth yw’r goblygiadau?

Mae’r astudiaeth yn dweud bod angen ystyried nodweddion seicolegol a chymdeithasol-wybyddol mewn strategaethau achub y blaen ac atal ynglŷn â darogan a allai rhywun ymuno â gang. Yn benodol, mae’r canfyddiadau wedi dangos mai ymddygiad gwrthgymdeithasol a heriol yw’r brif ffordd o ddarogan a allai rhywun ymuno â gang. At hynny, dylai strategaethau achub y blaen ac atal ystyried ofn ac iselder pobl ifanc achos bod diffyg hunan-barch a phrinder ‘cyfleoedd teg’ yn ymwneud â’r dyb bod modd diwallu anghenion sylfaenol trwy ymuno â gang. Yn olaf, dylai strategaethau achub y blaen ac atal fynd i’r afael ag effaith deimladol dioddef o achos trais a thuedd pobl ifanc i gefnu ar foesau a meithrin dicter yn y meddwl wrth drin a thrafod sefyllfaoedd cymdeithasol. 

Podlediadau

Mae’r podlediad hwn yn dod ag ymchwilwyr blaenllaw, ymarferwyr a defnyddwyr gwasanaeth at ei gilydd i rannu arbenigedd, tystiolaeth ymchwil a phrofiadau o ofal.

Bydd rhagor o bodlediadau ar gael ar amrywiaeth o blatfformau cyn bo hir. Os oes gennych ddiddordeb mewn cyfrannu at bodlediad ExChange Cymru, cysylltwch â ni.

Cyflwyniadau CASCADE: Tlodi, Ymarfer a Chyd-destun Cymdeithasol

Mae’r podlediad yn trafod y berthynas rhwng tlodi a chyswllt â gwasanaethau plant. Drwy ddefnyddio ei gwybodaeth am y prosiect Anghydraddoldebau Lles Plant, mae’r Athro Brigid Featherstone yn trafod sut y gall unigolion, awdurdodau lleol a pholisïau cenedlaethol gynorthwyo teuluoedd â’u hamgylchiadau materol.

Miwsig o: The Right Direction gan Shane Ivers – https://www.silvermansound.com